Từ khóa: Nhiễm khuẩn bệnh viện, tuân thủ, quy trình, đặt catheter, điều dưỡng.
ABSTRACT
Objective: Evaluation of Compliance with Peripheral Venous Catheter Placement Procedures by Nurses at Ninh Binh Provincial Hospital in 2021 and Investigation of Related Factors. Subjects and research methods: A cross-sectional descriptive study was conducted on 425 supervised injections performed for placing peripheral venous catheters in patients from February to September 2021. Results: The compliance rate with the common technical procedures in nursing practice is 81.2%. Most of the steps in the process of peripheral venous catheter insertion are executed quite well by nurses, with a 100% rate of correct implementation. However, there are still a few steps that nurses execute incorrectly or overlook. Factors related to nurses' adherence to aseptic technique procedures during peripheral venous catheter insertion include gender and working experience of more than 10 years (p < 0.05). Conclusion: Compliance with the procedures in the following steps: Clearly record the date and time the needle is placed on the adhesive tape; Hand hygiene, wearing gloves according to procedures; Cleaning up equipment, removing gloves, washing hands by nurses is sometimes overlooked or not performed correctly. Enhance training and closely monitor the implementation process for nurses.
Keywords: Hospital-acquired infection, compliance, procedure, catheter insertion, nursing.
1. ĐẶT VẤN ĐỀ
Đặt catheter tĩnh mạch ngoại biên (CTTMNB) là một thao tác thường gặp trong chăm sóc (CS), chẩn đoán, theo dõi và điều trị. Đây là một kỹ thuật xâm nhập vào cơ thể người bệnh (NB), do vậy trong quá trình thực hiện quy trình từ chuẩn bị dụng cụ, phương tiện, kỹ thuật đặt, che phủ và chăm sóc sau đặt đều phải tuyệt đối vô khuẩn [1]. Phần lớn nhân viên y tế (NVYT) chưa tuân thủ quy trình kỹ thuật và thao tác kiểm soát nhiễm khuẩn (KSNK) trong thực hành tiêm, truyền tĩnh mạch [1], đáng chú ý hơn là kỹ thuật đặt catheter trong lòng mạch.
Nghiên cứu của Lê Văn Hậu [5] năm 2020 cho thấy tỷ lệ điều dưỡng tuân thủ tốt quy trình đặt CTTMNB trong một lần quan sát là 39,0% và tỷ lệ điều dưỡng đạt thực hành tốt đủ cả 3 lượt quan sát là 8,6%, với một thủ thuật xâm lấn thì tỷ lệ tuân thủ quy trình của điều dưỡng là rất thấp.
Tại Bệnh viện đa khoa tỉnh Ninh Bình, năm 2018 thực trạng nhiễm khuẩn do đặt Catheter trung tâm có tỷ lệ nhiễm khuẩn là 13% [7]. Kết quả nghiên cứu về tình hình nhiễm khuẩn do đặt catheter tĩnh mạch ngoại biên tại khoa Đột quỵ Bệnh viện Đa khoa tỉnh Ninh Bình năm 2020 là 6,7% [4].
Việc tuân thủ quy trình kỹ thuật chuyên môn để đảm bảo an toàn cho người bệnh luôn là thách thức đối với công tác điều dưỡng. Một trong những vẫn đề đáng quan tâm là quy trình chăm sóc CTTMNB chưa được tuân thủ chặt chẽ, còn để xảy ra không ít các trường hợp tắc catheter, tuột catheter, viêm tĩnh mạch và đặc biệt là nhiễm khuẩn tại chỗ đặt catheter.
Xuất phát từ các vấn đề trên, chúng tôi tiến hành nghiên cứu đề tài với 2 mục tiêu:
1. Đánh giá tuân thủ quy trình kỹ thuật đặt CTTMNB của điều dưỡng tại bệnh viện tỉnh Ninh Bình năm 2021
2. Tìm hiểu một số yếu tố liên quan đến tuân thủ quy trình kỹ thuật đặt CTTMNB của điều dưỡng tại bệnh viện tỉnh Ninh Bình
2.ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP
2.1.Đối tượng nghiên cứu: Điều dưỡng (ĐD) đang làm việc tại các khoa lâm sàng bệnh viện đa khoa tỉnh Ninh Bình mà có thực hiện thủ thuật đặt CTTMNB trên người bệnh từ tháng 2 đến tháng 9 năm 2021.
2.2. Địa điểm nghiên cứu: Tại Bệnh viện Đa khoa tỉnh Ninh Bình.
2.3. Thiết kế nghiên cứu: nghiên cứu mô tả cắt ngang.
2.4. Cỡ mẫu và phương pháp chọn mẫu:
- Cỡ mẫu: Áp dụng công thức cho nghiên cứu một tỷ lệ:
Trong đó: n: cỡ mẫu nghiên cứu
Z: Hệ số tin cậy với độ tin cậy 95%, Z = 1,96
p = 0,05; vì không có tỷ lệ nghiên cứu trước nên chọn số tối thiểu là 50%
d: sai số mong muốn. Trong nghiên cứu này chọn d = 0,021(mức độ chính xác mong muốn ~ ± 3%). Vì vậy n = 414.
Trên thực tế cộng thêm phần sai số 3% thì chúng tôi ước tính cỡ mẫu nghiên cứu cần quan sát là 425.
Các nội dung trong bộ câu hỏi dựa theo các văn bản sau:
+ Điểm tốt: 24 – 28 điểm
+ Điểm đạt yêu cầu: 20 – 23 điểm
+ Không đạt yêu cầu: < 20 điểm
2.6. Phương pháp phân tích số liệu
- Số liệu thu thập một cách trung thực khách quan.
|
Thực hành quy trình kỹ thuật
|
Tuân thủ đúng |
Thực hiện thiếu |
Thực hiện sai/ không thực hiện |
|
N (%) |
N (%) |
N (%) |
|
|
Chuẩn bị điều dưỡng |
405 (95,3) |
20 (4,7) |
0 (0) |
|
Chuẩn bị dụng cụ |
81 (95,3) |
20 (4,7) |
0 (0) |
|
Chuẩn bị người bệnh |
81 (95,3) |
20 (4,7) |
0 (0) |
|
Vệ sinh tay, đi găng đúng quy trình |
135 (31,8) |
180 (42,4) |
110 (25,9 |
|
Chọn vị trí đặt ít nguy cơ |
380 (89,4) |
40 (9,4) |
5 (1,2) |
|
SK vị trí đặt kim 2 lần đúng QT |
80 (18,8) |
345 (81,2) |
0 (0) |
|
Vùng SK cần phải để khô ít nhất 30” trước khi đặt CTTMNB |
340 (80) |
85 (20) |
0 (0) |
|
Tiến hành KT đặt đúng quy trình |
425 (100) |
0 (0) |
0 (0) |
|
Nối ba chạc/dây nối vào đốc kim... |
425 (100) |
0 (0) |
0 (0) |
|
Cố định đốc kim chắc chắn |
425 (100) |
0 (0) |
0 (0) |
|
Giúp NB về tư thế thích hợp. Dặn NB những điều cần thiết |
370 (87,1) |
50 (11,8) |
5 (1,2) |
|
Thu dọn DC, tháo bỏ găng, rửa tay |
155 (36,5) |
225 (52,9) |
45 (10,6) |
|
Ghi rõ: Ngày, giờ đặt kim lên băng dích cố định. |
105 (24,7) |
110 (25,9) |
210 (49,4) |
|
Ghi hồ sơ bệnh án |
415 (97,6) |
10 (2,4) |
0 (0) |
Bảng 3.1. Cho thấy hầu như các bước trong quá trình thực hiện quy trình đặt CTTMNB của điều dưỡng khá tốt, đều đạt tỉ lệ thực hiện đúng 100%.
Tuy nhiên, còn một số bước như: nghi rõ ngày giờ đặt kim lên băng dích cố định thường xuyên bị các điều dưỡng quên và bỏ sót (49,4% không ghi gì). Hoặc các bước VST có tới 25,9% bỏ không thực hiện.
|
Khoa |
Thực hiện tốt (24-28 điểm) |
Đạt yêu cầu (20 – 23 điểm ) |
Chưa đạt yêu cầu ( < 20 điểm ) |
|
N (%) |
N (%) |
N (%) |
|
|
Đột quỵ |
0 (0) |
25 (5,9) |
0 (0) |
|
Thần kinh |
55 (12,9) |
10 (2,4) |
0 (0) |
|
Nội TM |
0 (0) |
10 (4,7) |
12 (2,8) |
|
Nội TH |
35 (8,2) |
25 (5,9) |
0 (0) |
|
U Bướu |
10 (2,4) |
91 (24,4) |
20 (4,7) |
|
Chấn thương |
0 (0) |
5 (1,2) |
0 (0) |
|
Chấn thương sọ não |
0 (0) |
15 (3,5) |
0 (0) |
|
Ngoại TH |
15 (3,5) |
15 (3,5) |
0 (0) |
|
Thận nhân tạo |
0 (0) |
0 (0) |
45 (10,6) |
|
Nội thận |
10 (2,4) |
0 (0) |
0 (0) |
|
Cấp cứu |
0 (0) |
5 (1,2) |
3 (0,7) |
|
Điều trị tích cực |
0 (0) |
9 (2,1) |
0 (0) |
|
Tổng |
125 (29,4) |
220 (51,8) |
80 (18.8) |
Tỷ lệ tuân thủ TH QTKT chung khi đặt CTTMNB của điều dưỡng có khoa Thần kinh, Nội TH, Ngoại TH, U bướu và nội thận là có 100% điều dưỡng thực hiện tốt hoặc đạt yêu cầu, không có trường hợp nào không thực hiện.
Bảng 3.3. Mối liên quan đến giới tính của của điều dưỡng và sự tuân thủ
quy trình kỹ thuật khi đặt catheter tĩnh mạch ngoại biên (n = 425)
|
Sự tuân thủ quy trình |
Giới nam |
Giới nữ |
p(χ2 ) |
|
N (%) |
N (%) |
||
|
Thực hiện tốt |
15 (3,5) |
110 (25,9) |
p = 0,000 15,271[u1] |
|
Đạt yêu cầu |
60 (14,1) |
160 (37,6) |
|
|
Chưa đạt yêu cầu |
55 (13) |
25 (5,9) |
|
|
Tổng |
130 (30,6) |
295 (69,4) |
Giới nữ tuân thủ quy trình tốt hơn giới nam, Có sự khác biệt về giới tính khi thực hiện quy trình đặt CTTMNB, sự khác biệt này có ý nghĩa thống kê với p < 0,05.
Bảng 3.4. Mối liên quan đến độ tuổi của điều dưỡng và sự tuân thủ quy trình
kỹ thuật khi đặt catheter tĩnh mạch ngoại biên (n = 425)
|
Sự tuân thủ quy trình |
Nhóm tuổi |
p(χ2 ) |
|||
|
< 23 tuổi |
Từ 23 – < 30 tuổi |
Từ 30 – < 50 tuổi |
> 50 tuổi |
||
|
N (%) |
N (%) |
N (%) |
N (%) |
|
|
|
Thực hiện tốt |
0 (0) |
45 (10,6) |
80 (18,8) |
0 (0) |
p = 0,198 8,592[u2] |
|
Đạt yêu cầu |
5 (1,2) |
90 (21,2) |
120 (28,2) |
5(1,2) |
|
|
Chưa đạt yêu cầu |
0 (0) |
60 (14,1) |
20 (4,7) |
0(0) |
|
|
Tổng |
5 (1,2) |
195 (45,9) |
220 (51,7) |
5(1,2) |
|
Nhóm tuổi từ 30 - < 50 tuổi tuân thủ quy trình kỹ thuật khi đặt CTTMNB tốt hơn các nhóm tuổi còn lại, tuy nhiên mối liên quan này không có ý nghĩa thống kê với p > 0,05.
Bảng 3.5. Mối liên quan đến thời gian công tác của điều dưỡng và sự tuân thủ quy trình kỹ thuật khi đặt catheter tĩnh mạch ngoại biên (n = 425)
|
Sự tuân thủ quy trình |
Thời gian công tác |
p(χ2 ) |
||
|
< 5 năm |
Từ 5 – 10 năm |
> 10 năm |
||
|
N (%) |
N (%) |
N (%) |
|
|
|
Thực hiện tốt |
35 (8,2) |
60 (14,1) |
30 (7,1) |
p = 0,018 11,976[u3] |
|
Đạt yêu cầu |
105 (24,7) |
85 (20) |
30 (7,1) |
|
|
Chưa đạt yêu cầu |
65 (13,5) |
15 (3,5) |
0 (0) |
|
|
Tổng |
205 (48,2) |
160 (37,6) |
60 (14,2) |
|
Bảng trên cho ta thấy thời gian công tác của điều dưỡng càng lâu năm sự tuân thủ quy trình kỹ thuật khi đặt CTTMNB càng thực hiện tốt. Có sự khác biệt về thời gian công tác khi thực hiện quy trình đặt CTTMNB, sự khác biệt này có ý nghĩa thống kê với p < 0,05.
Bảng 3.6. Mối liên quan đến trình độ của điều dưỡng và sự tuân thủ
quy trình kỹ thuật khi đặt catheter tĩnh mạch ngoại biên (n = 425)
|
Sự tuân thủ quy trình |
Trình độ của điều dưỡng |
p(χ2 ) |
||
|
Trung cấp |
Cao đẳng |
Đại học |
||
|
N (%) |
N (%) |
N (%) |
|
|
|
Thực hiện tốt |
20 (4,7) |
50 (11,8) |
55 (12,9) |
p = 0,409 3,981[u4] |
|
Đạt yêu cầu |
30 (7,1) |
100 (23,5) |
90 (21,2) |
|
|
Chưa đạt yêu cầu |
5 (1,2) |
20 (4,7) |
55 (12,9) |
|
|
Tổng |
55 (13) |
170 (40) |
200 (47) |
|
Sự khác nhau về trình độ của điều dưỡng không thấy thể hiện sự khác khau đến sự tuân tủ quy trình kỹ thuật khi đặt CTTMNB. Mối liên quan này không có ý nghĩa thống kê với p > 0,05.
Kết quả nghiên cứu Bảng 3.1 cho thấy các bước: tiến hành kỹ thuật đặt đúng quy trình; nối kim ba chạc/dây nối vào đốc kim catheter, bơm dịch kiểm tra để xác định chắc chắn kim vào đúng vị trí, khóa ba chạc (hoặc đầu dây nối) lại, cố dịnh đốc kim chắc chắn đều đạt tỉ lệ thực hiện đúng 100%. Các bước chuẩn bị điều dưỡng; chuẩn bị dụng cụ; chuẩn bị người bệnh; ghi hồ sơ bệnh án đều có tỉ lệ thực hiện đúng trên 95%. Tuy nhiên, còn một số bước như: nghi rõ ngày giờ đặt kim lên băng dích cố định thường xuyên bị các điều dưỡng quên và bỏ sót (49,4% không ghi gì). Hoặc các bước vệ sinh tay có tới 25,9% bỏ không thực hiện. Kết quả nghiên cứu của Trần Ngọc Thảo Vi và cộng sự [8] (2019) tại bệnh viện Quận Bình Thạnh cho thấy tỷ lệ đạt chưa cao 70,9% đối với tuân thủ vệ sinh tay sau và 77,1% chỉ đạt về kỹ thuật sát trùng da đối với các điều dưỡng đã được tham gia tập huấn.
Bảng 3.2 cho thấy 18,8% số mũi tiêm của điều dưỡng tiến hành kỹ thuật chưa đạt yêu cầu (số mũi tiêm chưa đạt yêu cầu này nằm ở 1 số điều dưỡng của khoa Thận nhân tạo 10,6%; Ung Bướu 4,7%; nội tim mạch 2,8%; cấp cứu 0,7% ). Các khoa Thần kinh, Nội TH, Ngoại TH, U bướu và Nội thận là có 100% điều dưỡng thực hiện tốt hoặc đạt yêu cầu, không có trường hợp nào không thực hiện.
Qua nghiên cứu 425 mũi tiêm thực hiện đặt catheter tĩnh mạch ngoại biên trên người bệnh đang điều trị tại bệnh viện đa khoa tỉnh Ninh Bình từ tháng 2 đến tháng 9 năm 2021 tôi nhận thấy thực hành tuân thủ quy trình của điều dưỡng chung là khá tốt (thực hiện tốt đạt 29,4%; thực hiện đạt yêu cầu chiếm 51,8%); còn lại 18,8% là mũi tiêm chưa đạt yêu cầu. Các nghiên cứu trước đây cho thấy ở các nước, việc tuân thủ quy trình đặt catheter tĩnh mạch ngoại biên còn hạn chế. Nghiên cứu của Lê Văn Hậu [5] năm 2020 cho thấy tỷ lệ điều dưỡng đạt thực hành tốt đủ cả 3 lượt quan sát là 8,6%, thấp hơn so với nghiên cứu của chúng tôi. Mohamad G Fakih và cộng sự (2013) [9] đánh giá trước khi can thiệp, tỷ lệ tuân thủ tất cả các bước của việc đặt catheter tĩnh mạch ngoại biên ở mức rất thấp (4,8%) và đã có sự cải thiện đáng kể sau can thiệp giáo dục và cung cấp phản hồi (tăng lên 31,7%). Nghiên cứu của Daniella Hasselberg và cộng sự (2010) [10] tại Thụy Điển quan sát 413 trường hợp cho thấy tỷ lệ tuân thủ đạt 30,2%.
Nghiên cứu của chúng tôi cho thấy ĐD nữ thực hiện quy trình tốt hơn so với nam. Sự khác biệt có ý nghĩa thống kê với p < 0,05. Điều này có thể do nữ giới là người khéo tay hơn, cẩn thận hơn nên khi thực hiện quy trình sẽ thực hiện tốt hơn nam giới.[u6]
Những ĐD càng lớn tuổi có tỷ lệ thực hiện quy trình tốt cao hơn so với những ĐD trẻ tuổi hơn. Tuy nhiên chúng tôi không tìm thấy sự khác biệt có ý nghĩa thống kê giữa tuổi và thực hiện quy trình.
Với bảng 3.5 cho ta thấy thời gian công tác của điều dưỡng càng lâu năm thì sự tuân thủ quy trình kỹ thuật khi đặt catheter tĩnh mạch ngoại biên của điều dưỡng càng tốt (với những mũi tiêm của nhóm điều dưỡng có thời gian công tác dưới 5 năm chưa đạt yêu cầu là 65 mũi; của nhóm có thời gian công tác từ 5 – 10 năm chưa đạt yêu cầu là 15 mũi và của nhóm có thời gian công tác trên 10 năm là 0 mũi nào. Có sự khác biệt có ý nghĩa thống kê (p < 0,05) về thời gian công tác khi thực hiện quy trình đặt CTTMNB.
Kết quả nghiên cứu chỉ ra rằng những ĐD có trình độ đại học có tỷ lệ thực hiện quy trình tốt cao hơn so với những ĐD có trình độ cao đẳng, trung cấp. Tuy nhiên sự khác biệt này không có ý nghĩa thống kê.[u7]
5. KẾT LUẬN
Trong 425 mũi tiêm có 29,4% mũi tiêm thực hiện tốt quy trình; 51,8 mũi tiêm đạt yêu cầu; còn lại 18,8% mũi tiêm là chưa đạt yêu cầu.
Giới tính, thâm niên công tác có mối liên quan có ý nghĩa thống kê với sự tuân thủ quy trình kỹ thuật khi đặt catheter tĩnh mạch ngoại biên của điều dưỡng (p<0,05).
6. KHUYẾN NGHỊ
Giám sát chặt chẽ quy trình kiểm soát nhiễm khuẩn nói chung và quy trình đặt Catheter tĩnh mạch ngoại biên nói riêng.
Tổ chức định kỳ đào tạo cập nhất kiến thức về KSNK, quy trình đặt catheter tĩnh mạch ngoại biên cho nhân viên y tế.
[u1]Tác giả xem xét thêm dấu ngoặc đơn: p = 0,000(15,271) để tương đồng với p(χ2 )
[u2]Chỉnh sửa
[u3]Chỉnh sửa
[u4]Chỉnh sửa
[u5]Tác giả cân nhắc chia thành 2 phần theo mục tiêu để người đọc dễ hiểu
[u6]Thêm tài liệu tham khảo hoặc bàn luận thêm sẽ giúp bài hay và chặt chẽ
[u7]Tác giả đưa thêm so sách hoặc bàn luận với các nghiên cứu khác sẽ hay hơn
https://tapchidieuduong.vn/danh-gia-tuan-thu-quy-trinh-dat-catheter-tinh-mach-ngoai-bien-cua-dieu-duong-tai-benh-vien-da-khoa-tinh-ninh-binh-nam-2021-evaluation-of-compliance-with-the-peripheral-venous-catheter-placement-procedure-by-nurses-at-ninh-binh-provincial-general-hospital-in-2021-7931.html
Link bài gốc Lấy link
.jpg)