Hệ lụy sử dụng thuốc Nam sai cách trong điều trị chấn thương

Bệnh nhân L.V.L 46 tuổi cho biết: “Sau một tai nạn, tôi bị đau ở vùng cổ chân. Nghe người quen mách bảo, tôi không đến bệnh viện mà tìm đến một thầy lang gần nhà để bó thuốc chữa đau khớp theo kinh nghiệm dân gian. Sau hai ngày bó thuốc, chân tôi không đỡ mà sưng to hơn, bọng nước mọc dày, đau dữ dội. Người nhà tôi lo quá nên đưa tôi vào bệnh viện thăm khám. Sau khi thăm khám, bác sĩ kết luận tôi bị gãy cả ba mắt cá chân, gãy một phần ba dưới xương chày, bán trật khớp cổ chân. Nghiêm trọng hơn, việc đắp thuốc lá không vô trùng đã khiến vùng mô mềm xung quanh viêm nhiễm nặng, thêm phần khó khăn cho điều trị".

ThS Trần Ngọc Phượng - Điều dưỡng Trưởng, Khoa chấn thương chỉnh hình Bệnh viện An Bình cho biết: cách đây 7 năm, chúng tôi từng tiếp nhận bệnh nhân T.H.D ở quận Bình Tân bị tai nạn ngã xe gắn máy. Về nhà, anh cho rằng chỉ bị bong gân nhẹ nên tự thoa dầu nóng, dán cao. Đến ngày thứ năm, cả bàn tay sưng vù, phồng rộp, nổi nhiều bóng nước. Lo lắng bệnh tiến triển nặng hơn, anh vội đến bệnh viện. Bác sĩ thăm khám và cho biết anh bị gãy xương trên ống tay và mẻ xương bàn tay.

Bác sĩ điều trị cho biết, nếu anh D đến ngay từ đầu thì có thể chỉ cần bó bột, nghỉ ngơi vài tuần là khỏi, nhưng vì để quá lâu mà không cố định, xương đã di lệch nặng, buộc phải phẫu thuật.

Câu chuyện ở Bệnh viện An Bình thành phố Hồ Chí Minh không phải hiếm gặp. Ở Phú Thọ, một cụ bà 85 tuổi nhập viện với cổ tay biến dạng và ổ mủ vỡ sau mười lăm ngày bó thuốc nam. Tại vùng núi Nghệ An, một em trai 15 tuổi bị gãy hai xương cẳng tay, gia đình không cho nhập viện mà đưa về đắp lá, mười lăm ngày sau, vết thương mưng mủ, nhiễm trùng lan rộng đến mức bác sĩ phải xử lý nhiễm trùng trước rồi mới phẫu thuật kết xương. Tại Hải Phòng, một người đàn ông 38 tuổi bó thuốc nam suốt năm tuần, khi nhập viện thì xương đã liền lệch, teo cơ, phải phá can xương rồi chỉnh lại từ đầu… Điểm chung của các bệnh nhân kể trên là sự chậm trễ đến cơ sở y tế và đặt niềm tin quá lớn vào các phương pháp chưa được kiểm chứng.

Y học cổ truyền và các bài thuốc Nam là tài sản quý báu của nền y học dân tộc, đã chứng minh giá trị trong nhiều lĩnh vực chăm sóc sức khỏe. Vấn đề không nằm ở thuốc Nam, mà nằm ở việc áp dụng sai chỉ định. Bất kỳ phương pháp nào dù Đông y hay Tây y nếu dùng không đúng bệnh, đúng lúc thì đều có thể gây hại.

Với chấn thương gãy xương, lá cây đắp bên ngoài không thể nắn chỉnh trục xương lệch, không thể cố định ổ gãy, và nếu không đảm bảo vô trùng còn tạo điều kiện cho nhiễm trùng phát triển. Quá trình liền xương vốn diễn ra tự nhiên bên trong cơ thể, nhưng điều kiện tiên quyết là xương phải được nắn đúng vị trí giải phẫu và được giữ yên.

ThS Trần Ngọc Phượng - Điều dưỡng Trưởng, Khoa chấn thương chỉnh hình Bệnh viện An Bình chia sẻ: phải thành thật nhìn nhận rằng, văn nói giao tiếp của nhân viên y tế đôi khi còn vội vàng, mang tính áp đặt. Chúng ta giải thích bằng thuật ngữ chuyên môn nhưng lại quên lắng nghe nỗi lo thực sự của người bệnh. Trong khi đó, những thầy lang lại dành thời gian, nói bằng ngôn ngữ dễ hiểu và hứa hẹn kết quả nhanh chóng. Vì vậy, chúng ta cần thay đổi cách trò chuyện. Thay vì phản bác thẳng thừng, hãy thừa nhận rằng thuốc Nam có vai trò riêng, rồi bình tĩnh giải thích vì sao trong trường hợp cụ thể này, xương gãy cần được xử lý bằng phương pháp ngoại chỉnh hình. Cho người bệnh xem phim X-quang của chính họ, chỉ cho họ đường gãy, giúp họ hình dung điều gì đang xảy ra bên trong - đó là cách thuyết phục mạnh mẽ hơn bất kỳ lời cảnh báo nào. Sau khi người bệnh xuất viện, một cuộc gọi hỏi thăm trong tuần đầu cũng đủ để họ cảm thấy được quan tâm và sẵn sàng quay lại khi có dấu hiệu bất thường. Xa hơn, ngành y tế nên tìm cách hợp tác với mạng lưới y học dân gian cơ sở, để có sự liên kết y học hiệu quả,  chuyển tuyến khi cần, biến họ thành “đồng minh” thay vì “đối thủ”.

Vì suy cho cùng, ai cũng vì sức khỏe người bệnh! Trách nhiệm của người điều dưỡng không dừng ở việc thực hiện y lệnh. Chúng tôi còn là người lắng nghe, là cánh tay nối dài giữa bệnh viện và cộng đồng, là người kiên nhẫn giải thích khi người bệnh vẫn còn ngần ngại. Đừng đánh đổi sức khỏe của bản thân vào những phương pháp truyền miệng thiếu cơ sở khoa học.