Trong bối cảnh hệ thống y tế ngày càng phát triển và nhu cầu chăm sóc sức khỏe của người dân không ngừng gia tăng, Điều dưỡng trở thành một trong những ngành nghề có nhu cầu nhân lực lớn và ổn định. Đáp ứng xu hướng đó, ngành Điều dưỡng được triển khai đào tạo rộng rãi tại nhiều cơ sở giáo dục trên cả nước. Không chỉ các trường có truyền thống đào tạo khối ngành sức khỏe, mà nhiều trường đại học đa ngành, trường tư cũng tham gia mở ngành này.
Sự phát triển mạnh mẽ về quy mô đào tạo tuy góp phần bổ sung nguồn nhân lực, nhưng đồng thời cũng đặt ra yêu cầu cấp thiết về việc kiểm soát và nâng cao chất lượng, bảo đảm người học sau tốt nghiệp đáp ứng được chuẩn năng lực nghề nghiệp và yêu cầu thực tiễn.
Trao đổi với phóng viên Tạp chí điện tử Giáo dục Việt Nam, Phó Giáo sư, Tiến sĩ , Bác sĩ Trần Thái Phúc - Trưởng Khoa Điều dưỡng, Trường Đại học Y Dược Thái Bình nhấn mạnh rằng: Trong thực tiễn hoạt động của bệnh viện, điều dưỡng là lực lượng tiếp xúc với người bệnh nhiều nhất, thường xuyên nhất và toàn diện nhất trong suốt quá trình điều trị. Họ không chỉ thực hiện y lệnh mà còn đảm nhiệm chăm sóc cơ bản, theo dõi sát diễn biến lâm sàng, phát hiện sớm các dấu hiệu bất thường để kịp thời xử trí hoặc báo cáo, đồng thời hỗ trợ tâm lý và hướng dẫn người bệnh cùng gia đình trong quá trình chăm sóc, phục hồi sức khỏe.
Đặc biệt đối với người bệnh nặng, người cao tuổi và người mắc bệnh mạn tính, vai trò của điều dưỡng mang tính then chốt, gắn liền với an toàn và hiệu quả điều trị.
Thứ hai, trong bảo đảm và nâng cao chất lượng dịch vụ y tế, điều dưỡng giữ vị trí trung tâm. Chất lượng chăm sóc điều dưỡng có ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng điều trị chung của cơ sở y tế. Điều dưỡng là lực lượng trực tiếp triển khai các quy trình chăm sóc, kiểm soát nhiễm khuẩn, bảo đảm an toàn người bệnh, quản lý thuốc, nhận diện và phòng ngừa nguy cơ, hạn chế sai sót chuyên môn.
Bên cạnh năng lực chuyên môn, thái độ phục vụ, kỹ năng giao tiếp và phong cách làm việc chuyên nghiệp của điều dưỡng cũng tác động mạnh mẽ đến mức độ hài lòng của người bệnh, đồng thời góp phần xây dựng uy tín, hình ảnh của bệnh viện.
Thứ ba, trong tiến trình phát triển hệ thống y tế hiện đại, đặc biệt trước bối cảnh già hóa dân số và gia tăng các bệnh mạn tính, vai trò của điều dưỡng ngày càng được mở rộng. Điều dưỡng không chỉ là người thực hành chăm sóc mà còn là cộng sự chuyên môn quan trọng của bác sĩ, tham gia quản lý chăm sóc, giáo dục sức khỏe cộng đồng, nghiên cứu khoa học và cải tiến chất lượng dịch vụ. Vì vậy, việc nâng cao trình độ chuyên môn, mở rộng phạm vi thực hành và tăng cường tính tự chủ nghề nghiệp cho điều dưỡng chính là một trong những giải pháp then chốt nhằm xây dựng hệ thống y tế hiệu quả, nhân văn và phát triển bền vững.
Trong bối cảnh yêu cầu nâng cao chất lượng nguồn nhân lực y tế ngày càng trở nên cấp thiết, đào tạo ngành Điều dưỡng cần được nhìn nhận như một lĩnh vực đào tạo đặc thù, có tính trách nhiệm xã hội cao và gắn trực tiếp với an toàn người bệnh.
Thầy Phúc cho biết, khác với nhiều ngành học khác, sản phẩm của quá trình đào tạo điều dưỡng không chỉ là tấm bằng tốt nghiệp mà là năng lực hành nghề thực sự, có thể tác động trực tiếp đến sức khỏe và tính mạng con người. Vì vậy, công tác đào tạo phải được xây dựng và triển khai trên nền tảng các tiêu chuẩn nghiêm ngặt, bảo đảm tính khoa học, thực tiễn và đồng bộ trên ba phương diện cốt lõi: chương trình đào tạo, đội ngũ giảng viên và cơ sở vật chất.
Trước hết, về chương trình đào tạo, cần xây dựng theo chuẩn năng lực nghề nghiệp, bảo đảm sự cân đối hợp lý giữa lý thuyết và thực hành, trong đó thực hành và thực tập lâm sàng phải chiếm tỷ trọng lớn. Nội dung đào tạo phải thường xuyên cập nhật kiến thức y học – điều dưỡng hiện đại, chú trọng chăm sóc toàn diện, an toàn người bệnh, kiểm soát nhiễm khuẩn, giao tiếp và đạo đức nghề nghiệp, chăm sóc theo từng giai đoạn phát triển và các nhóm đối tượng dễ tổn thương.
Đồng thời, cần áp dụng các phương pháp giảng dạy tích cực, đào tạo dựa trên năng lực, tăng cường mô phỏng lâm sàng và sử dụng các hình thức đánh giá khách quan như OSPE, OSCE để bảo đảm sinh viên đạt chuẩn đầu ra.
Bên cạnh đó, đội ngũ giảng viên giữ vai trò quyết định chất lượng đào tạo. Theo thầy Phúc, giảng viên điều dưỡng không chỉ cần vững chuyên môn và kỹ năng sư phạm mà còn phải có kinh nghiệm thực hành lâm sàng thực tế, am hiểu quy trình chăm sóc và các tình huống nghề nghiệp. Sự tham gia của đội ngũ giảng viên lâm sàng, điều dưỡng trưởng và điều dưỡng giàu kinh nghiệm tại bệnh viện có ý nghĩa quan trọng trong việc hướng dẫn, đánh giá sinh viên, giúp quá trình đào tạo gắn chặt với nhu cầu thực tiễn của hệ thống y tế.
Ngoài ra, cơ sở vật chất và các điều kiện bảo đảm chất lượng cũng là yếu tố không thể thiếu. Đào tạo điều dưỡng đòi hỏi hệ thống phòng thực hành, phòng kỹ năng, phòng mô phỏng lâm sàng được đầu tư đầy đủ mô hình, dụng cụ và trang thiết bị phù hợp với từng học phần. Các cơ sở đào tạo cần có sự liên kết chặt chẽ với bệnh viện và cơ sở chăm sóc sức khỏe đủ điều kiện để tổ chức thực tập lâm sàng hiệu quả.
Đồng thời, hệ thống thư viện, học liệu điện tử, phần mềm quản lý đào tạo và công cụ đánh giá cũng cần được chú trọng nhằm bảo đảm chất lượng đào tạo một cách toàn diện và bền vững.
Trong khi đó, theo Thạc sĩ, Thầy thuốc ưu tú Huỳnh Tú Anh - Chủ tịch Hội Điều dưỡng tỉnh Đồng Nai, Phó Chủ tịch Hiệp hội Điều dưỡng Việt Nam, trong bối cảnh mô hình bệnh tật thay đổi và dân số già hóa, nhu cầu đào tạo điều dưỡng tăng nhanh cả về số lượng lẫn chất lượng. Vì vậy, công tác đào tạo cần chú trọng chuẩn đầu ra, tăng cường thực hành, rèn kỹ năng lâm sàng, tư duy phản biện và gắn chặt với môi trường bệnh viện.
Trên thực tế, điều dưỡng hiện nay không chỉ vững chuyên môn mà còn phải bảo đảm an toàn người bệnh, kiểm soát nhiễm khuẩn, sử dụng thành thạo thiết bị y tế, có y đức, kỹ năng giao tiếp, làm việc nhóm và ứng dụng công nghệ thông tin, duy trì học tập suốt đời.
Đánh giá công tác đào tạo ngành Điều dưỡng hiện nay, Chủ tịch Hội Điều dưỡng tỉnh Đồng Nai cho rằng thách thức lớn nhất là thu hẹp khoảng cách giữa giảng đường và thực tiễn lâm sàng. Theo ông, để giải quyết vấn đề này, cần tăng cường mô hình liên kết “viện – trường”, đồng thời đổi mới phương pháp đào tạo theo hướng dựa trên năng lực, lấy thực hành và kỹ năng nghề nghiệp làm trọng tâm.
Liên quan đến thực trạng nhiều cơ sở giáo dục tham gia mở ngành Điều dưỡng, thầy Tú Anh nhấn mạnh cần có sự thận trọng. Các trường chuyên ngành y có lợi thế rõ rệt về hệ thống cơ sở thực hành và đội ngũ giảng viên giàu kinh nghiệm lâm sàng. Trong khi đó, các trường đa ngành nếu tham gia đào tạo phải đáp ứng đầy đủ những điều kiện nghiêm ngặt về nhân lực, cơ sở thực hành và liên kết bền vững với bệnh viện.
Bởi lẽ, điều dưỡng là lĩnh vực liên quan trực tiếp đến sức khỏe, tính mạng con người, nên không thể chạy theo số lượng mà phải đặt chất lượng và an toàn người bệnh lên hàng đầu.
Trước yêu cầu nâng cao chất lượng nguồn nhân lực y tế, đào tạo điều dưỡng không thể chỉ dừng ở việc tăng số lượng mà phải hướng đến tính thực chất và hiệu quả. Thực tiễn đặt ra đòi hỏi quá trình đào tạo phải gắn chặt với môi trường lâm sàng, bảo đảm người học đáp ứng được yêu cầu nghề nghiệp và an toàn người bệnh.
Tiến sĩ, Bác sĩ Nguyễn Hồng Phong – Trưởng khoa Điều dưỡng và Kỹ thuật Y học, Trường Đại học Y Dược Cần Thơ cho biết, đào tạo ngành Điều dưỡng đòi hỏi yêu cầu khắt khe trên nhiều phương diện.
Trước hết, chương trình đào tạo phải bám sát chuẩn năng lực nghề nghiệp, kết hợp hài hòa giữa kiến thức y học cơ sở và kỹ năng thực hành. Về đội ngũ, giảng viên không chỉ cần có học vị mà còn phải có kinh nghiệm lâm sàng thực tế để truyền đạt kỹ năng nghề nghiệp cho sinh viên. Bên cạnh đó, cơ sở vật chất phải bảo đảm hệ thống phòng thực hành mô phỏng (lab) hiện đại để sinh viên rèn luyện tiền lâm sàng trước khi tiếp xúc với người bệnh, đồng thời có cơ sở thực hành đáp ứng tiêu chuẩn về nhân lực và trang thiết bị theo quy định hiện hành.
Thực tế cho thấy, ngành Điều dưỡng hiện được đào tạo tại nhiều cơ sở giáo dục đại học, song sự khác biệt giữa trường chuyên y và không chuyên có thể ảnh hưởng đến chất lượng đào tạo. Theo thầy Phong, các trường chuyên y thường có lợi thế về truyền thống, chương trình bài bản, môi trường thấm nhuần y đức và mối liên kết chặt chẽ với các cơ sở y tế đầu ngành, qua đó giúp sinh viên rèn luyện chuyên môn vững vàng.
Trong khi đó, một số trường không chuyên có thể gặp khó khăn trong việc xây dựng mạng lưới bệnh viện thực hành ổn định, thiếu giảng viên giàu kinh nghiệm lâm sàng và đáp ứng đầy đủ tiêu chuẩn giảng dạy thực hành. Việc kiểm định chương trình đào tạo, bảo đảm đáp ứng chuẩn đầu ra theo yêu cầu của đơn vị tuyển dụng cũng là thách thức không nhỏ.
Tại Trường Đại học Y Dược Cần Thơ, lợi thế nổi bật là sự gắn kết chặt chẽ giữa đào tạo và hệ thống bệnh viện thực hành cùng phòng lab hiện đại, tạo điều kiện để sinh viên “thực học, thực làm” ngay trong quá trình học.
Theo Tiến sĩ Nguyễn Hồng Phong, nhà trường sở hữu đội ngũ giảng viên là các bác sĩ, điều dưỡng có trình độ cao, đang trực tiếp công tác tại các bệnh viện lớn, bảo đảm tính thực tiễn trong giảng dạy. Đồng thời, hệ thống phòng lab đạt chuẩn và mạng lưới bệnh viện thực hành rộng khắp khu vực Đồng bằng sông Cửu Long, bao gồm cả Thành phố Hồ Chí Minh, giúp sinh viên có môi trường rèn luyện nghề nghiệp bài bản.
Nhờ đó, sinh viên tốt nghiệp có tỷ lệ việc làm cao (khoảng 95–98% làm đúng chuyên ngành) và được nhà tuyển dụng đánh giá tích cực về kiến thức, kỹ năng lâm sàng và đạo đức nghề nghiệp.
Còn theo Phó Giáo sư, Tiến sĩ, Bác sĩ Trần Thái Phúc, việc đào tạo ngành Điều dưỡng hiện nay được triển khai tại cả các trường chuyên khối sức khỏe và các cơ sở không chuyên đã góp phần mở rộng quy mô nguồn nhân lực cho hệ thống y tế. Tuy nhiên, sự khác biệt về nền tảng đào tạo giữa các nhóm cơ sở này có tác động rõ rệt đến chất lượng nhân lực điều dưỡng khi tham gia thực hành nghề nghiệp.
Đầu tiên, tại các trường chuyên khối sức khỏe, chương trình đào tạo điều dưỡng đã được kiểm định theo các tiêu chuẩn kiểm định trong nước hoặc quốc tế. Sinh viên điều dưỡng sau khi tốt nghiệp sẽ có văn bằng chứng chỉ đạt tiêu chuẩn để làm việc tại các cơ sở y tế trong nước cũng như hội nhập quốc tế.
Sự khác biệt về môi trường và nền tảng đào tạo sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến năng lực chuyên môn của người học. Sinh viên được đào tạo tại các trường chuyên y thường có nền tảng kiến thức y – sinh học vững chắc, được học tập trong môi trường đậm tính lâm sàng và có cơ hội tiếp xúc sớm, thường xuyên với người bệnh. Nhờ đó, họ sớm hình thành tư duy lâm sàng, tác phong nghề nghiệp và khả năng thích ứng nhanh khi làm việc thực tế.
Trong khi đó, tại một số cơ sở không chuyên, do hạn chế về môi trường lâm sàng và đội ngũ giảng viên chuyên sâu, sinh viên có thể nắm khá tốt lý thuyết hoặc kỹ năng cơ bản nhưng còn thiếu chiều sâu về tư duy lâm sàng, kỹ năng xử trí tình huống và sự tự tin trong thực hành. Điều này khiến họ cần thêm thời gian để thích nghi và được đào tạo bổ sung sau khi tốt nghiệp.
Bên cạnh đó, các trường có thế mạnh và thâm niên trong đào tạo khối sức khỏe sở hữu nhiều lợi thế nổi bật. Chương trình đào tạo thường được chuẩn hóa và cập nhật thường xuyên theo chuẩn năng lực nghề nghiệp cũng như nhu cầu thực tiễn của hệ thống y tế. Đội ngũ giảng viên không chỉ giàu kinh nghiệm giảng dạy mà nhiều người còn trực tiếp tham gia khám, chữa bệnh hoặc quản lý điều dưỡng tại bệnh viện, qua đó bảo đảm sự gắn kết chặt chẽ giữa lý thuyết và thực hành.
Chưa kể mạng lưới bệnh viện thực hành ổn định giúp sinh viên được thực tập lâm sàng đa dạng, liên tục và có sự giám sát chuyên môn nghiêm túc. Đồng thời, môi trường đào tạo mang đậm văn hóa y khoa cũng góp phần hình thành sớm ở sinh viên đạo đức nghề nghiệp, tinh thần trách nhiệm và thái độ chăm sóc lấy người bệnh làm trung tâm.
Ngược lại, các cơ sở không chuyên khi đào tạo Điều dưỡng thường gặp một số hạn chế nhất định. Đó có thể là sự thiếu hụt giảng viên chuyên sâu về điều dưỡng lâm sàng, đặc biệt ở các lĩnh vực chuyên ngành và kỹ năng nâng cao. Hạn chế về hệ thống phòng thực hành, phòng mô phỏng, cũng như mối liên kết với cơ sở y tế chưa thực sự bền vững.
Do vậy, thời gian và chất lượng thực tập lâm sàng đôi khi còn phụ thuộc vào điều kiện tiếp nhận của bệnh viện. Hệ quả là sinh viên sau tốt nghiệp thường cần được đào tạo bổ sung và kèm cặp nhiều hơn khi bước vào môi trường làm việc thực tế.
“Lâu nay, Trường Đại học Y – Dược Thái Bình có lợi thế về đội ngũ giảng viên trình độ cao, nhiều người tham gia công tác chuyên môn tại bệnh viện, nên nội dung giảng dạy luôn gắn với thực tiễn. Nhà trường đồng thời được đầu tư hệ thống phòng thực hành, mô phỏng lâm sàng tương đối đồng bộ và duy trì liên kết chặt chẽ với các bệnh viện trong khu vực, tạo điều kiện cho sinh viên rèn luyện kỹ năng thường xuyên.
Nhờ đó, sinh viên tốt nghiệp có tay nghề vững, tác phong chuyên nghiệp, khả năng thích nghi nhanh và được các cơ sở y tế đánh giá tích cực, với tỷ lệ có việc làm cao, cũng như khả năng hội nhập quốc tế tốt”, thầy Phúc thông tin.
Theo Tạp chí điện tử Giáo dục Việt Nam
https://tapchidieuduong.vn/chat-luong-dao-tao-nganh-dieu-duong-nhin-tu-loi-the-truong-chuyen-ve-y-duoc-8119.html
Link bài gốc Lấy link
