KIẾN THỨC VÀ THÁI ĐỘ VỀ QUẢN LÝ ĐAU SAU PHẨU THUẬT CỦA ĐIỀU DUỠNG, HỘ SINH BỆNH VIỆN ĐÚC GIANG NĂM 2023

TÓM TẮT

Mục tiêu: Mô tả kiến thức và thái độ về quản lý đau sau phẫu thuật của điều dưỡng, hộ sinh tại Bệnh viện Đa khoa ĐứcGiang.

Phương pháp: Nghiên cứu mô tả cắt ngang được thực hiện trên 78 điều dưỡng và hộ sinh tham gia chăm sóc bệnh nhân sau phẫu thuật tại 6 khoa lâm sàng của bệnh viện từ tháng 3/2023 đến tháng 10/2023. Dữ liệu được thu thập bằng bảng câu hỏi và phân tích bằng phần mềm SPSS 20.0.

Kết quả: Điểm trung bình kiến thức về quản lý đau là 62,8 ± 9,5. Chỉ 3,8% số đối tượng có kiến thức tốt (80-89%). Tỷ lệ thiếu hụt kiến thức vừa phải (60-69%) là 36,0%, thiếu hụt nhiều (50-59%) là 30,8%, và thiếu hụt nghiêm trọng (<50%) là 3,8%. Về thái độ, điểm trung bình đạt 49,8 ± 5,2. Chỉ 12,8% điều dưỡng và hộ sinh có thái độ tích cực trong quản lý đau, trong khi 87,2% còn lại có thái độ chưa tích cực.

Kết luận: Kết quả nghiên cứu cho thấy mức độ kiến thức và thái độ về quản lý đau sau phẫu thuật của điều dưỡng và hộ sinh tại Bệnh viện Đa khoa Đức Giang còn hạn chế. Cần có các chương trình đào tạo và tập huấn định kỳ để nâng cao năng lực và nhận thức cho đội ngũ này, nhằm cải thiện chất lượng chăm sóc người bệnh.

Từ khoá: Kiến thức, thái độ, quản lý đau, sau phẫu thuật, điều dưỡng, hộ sinh.

ABSTRACT

Objective: To describe the knowledge and attitudes of nurses and midwives regarding postoperative pain management at Duc Giang General Hospital.

Methods: A descriptive cross-sectional study was conducted from March 2023 to October 2023 on 78 nurses and midwives in six clinical departments at Duc Giang General Hospital. Data were collected using questionnaires and analyzed using SPSS 20.0.

Results: The mean knowledge score on pain management was 62.8 ± 9.5. Only 3.8% of participants demonstrated good knowledge (80-89%), while 36.0% had moderate deficits (60-69%), 30.8% had severe deficits (50-59%), and 3.8% had very severe deficits (<50%).The mean attitude score was 49.8 ± 5.2. A positive attitude was observed in 12.8% of participants, while 87.2% exhibited a less favorable attitude toward pain management.

Conclusions: The study highlights significant gaps in the knowledge and attitudes of nurses and midwives regarding postoperative pain management. Regular training and educational programs are essential to enhance their competence and improve the quality of patient care.

Keywords: Knowledge, attitudes, pain management, postoperative, nurses, midwives.

1. ĐẶT VÁN ĐỀ

Đau sau phẫu thuật là một trong những vấn đề quan trọng trong thực hành lâm sàng, ảnh hưởng lớn đến quá trình hồi phục và chất lượng cuộc sống của người bệnh. Nếu không được kiểm soát hiệu quả, đau có thể dẫn đến nhiều biến chứng nghiêm trọng như rối loạn hô hấp, tuần hoàn, nội tiết và làm chậm quá trình lành vết thương. Vì vậy, quản lý đau đóng vai trò thiết yếu trong chăm sóc hậu phẫu, với điều dưỡng và hộ sinh là những người trực tiếp theo dõi, đánh giá và thực hiện các biện pháp giảm đau cho bệnh nhân [3]. Tuy nhiên, thực tế cho thấy công tác kiểm soát đau tại Bệnh viện Đa khoa Đức Giang chưa đạt hiệu quả cao. Nhiều nghiên cứu đã chỉ ra rằng mức độ kiến thức và thái độ của điều dưỡng, hộ sinh ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng quản lý đau sau phẫu thuật. Sự thiếu hụt kiến thức và thái độ chưa tích cực có thể làm giảm hiệu quả kiểm soát đau, gây ảnh hưởng đến sự hồi phục của bênh nhân.

Theo Bộ Y tế, việc đào tạo và nâng cao nhận thức về quản lý đau là một trong những ưu tiên nhằm cải thiện chất lượng điều trị và chăm sóc [1]. Do đó, nghiên cứu này được thực hiện nhằm đánh giá kiến thức và thái độ của điều dưỡng, hộ sinh tại Bệnh viện Đa khoa Đức Giang về quản lý đau sau phẫu thuật, đồng thời cung cấp cơ sở khoa học để xây dựng các chương trình đào tạo phù hợp.

Mục tiêu nghiên cứu:

1.Mô tả mức độ kiến thức và thái độ của điều dưỡng, hộ sinh về quản lý đau sau phẫu thuật tại Bệnh viện Đa khoa Đức Giang.

2.Đề xuất các giải pháp nâng cao kiến thức và cải thiện thái độ trong công tác quản lý đau.

2. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

2.1. Đối tượng nghiên cứu:

78/89 điều dưỡng viên, hộ sinh đủ tiêu chuẩn nghiên cứu ở 6 khoa Ngoại tổng hợp, Ngoại chấn thương chỉnh hình, Ngoại thận tiết niệu, Sản, Phụ, GMHS ngoại tham gia chăm sóc người bệnh sau phẫu thuật từ tháng 3 đến tháng 10 năm 2023.

2.2. Thiết kế nghiên cứu:

Mô tả cắt ngang.

2.3. Công cụ nghiên cứu:

Bộ công cụ "Khảo sát kiến thức và thái độ của điều dưỡng về đau" (NKASRP) có sửa đổi và phát trin cho phù hợp với điều trị và quản lý đau tại Việt Nam. Phần kiến thức gồm 25 câu hỏi về kiến thức quản lý đau. Phần thái độ gồm 15 câu hỏi đánh giá bằng thang điểm Likert.

2.4. Xử lý số liệu:

Số liệu được phân tích bằng phần mềm SPSS 20.0 

3. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU

Sau thời gian thu thập số liệu có 78/89 điều dưỡng, hộ sinh (66 nữ, 12 nam) thoả mãn tiêu chuẩn tham gia nghiên cứu. Độ tuổi trung bình 33 ± 4,67, tuổi cao nhất 47 thấp nhất 23 tuổi. Trình độ đại học chiếm tỷ lệ 30,8% (n = 24). Kinh nghiệm làm việc từ 6 – 10 năm chiếm tỷ lệ cao nhất 44,9% (n = 35).

Bảng 3.1. Điểm kiến thức chung về quản lý đau

Kếtquả nghiên cứu cho thấy tỷ lệ đạt về kiến thức quản lý đau cho người bệnh sau phẫu thuật của điều dưỡng còn thấp, chỉ đạt 29,5%.

Bảng 3.2. Kiến thức về trải nghiệm đau (n = 78)

Tỷ lệ trả lời đúng các câu hỏi về trải nghiệm đau dưới 50%.

Bảng 3.3. Kiến thức chung về các quản lý đau bằng thuốc (n =78)

Nghiên cứu cho thấy phần lớn đối tượng tham gia nghiên cứu trả lời đúng các câu hỏi về khái niệm chất gây nghiện (93,6%), tác dụng ngây nghiện của các thuốc NSAID (80,8%), thời gian duy trì morphin đường tĩnh mạch (73,1%). Tỷ lệ người tham gia nghiên cứu biết về thời gian giảm đau của morphin 23,7%.

Bảng 3.4. Kiến thức về thựchiện các biện pháp giảm đau

Hơn 80% điều dưỡng hiểu rằng các loại thuốc giảm đau được chọn để điều trị từ mức trung bình đến mức độ dữ dội, cũng như nắm được các biểu hiện của người bệnh ngộ độc paracetamol trong vòng 24h đầu (85,9%).

Bảng 3.5. Mức thái độ về quản lý đau

87,2% đối tượng nghiên cứu có thái độ chưa tích cực về quản lý đau

Bảng 3.6. Mức độ thái độ về nhận định mức độ đau

Ghi chú: (-) là các câu hỏi nghịch

65,4% người có thái độ phù hợp khi được hỏi về việc việc trẻ dưới 11 tuổi có thể không diễn đạt tốt cảm giác đau của mình.

Bàng 3.7 Mức thái độ về xử lý đau

Ghi chú: (-) là các câu hỏi nghịch

Tỷ lệ có câu trả lời tích cực cao nhất (89,7%) là về việc thuốc giảm đau ban đầu cho người bệnh sau phẫu thuật nên được sử dụng ngay trong những giờ đầu theo lịch trình cố định.

4. BÀN LUẬN

4.1. Kết quả đánh giả kiến thức về quản lý đau sau phẫu thuật của điều dưỡng, hộ sinh bệnh viện đa khoa Đức Giang

Trong tổng số 78 đối tượng nghiên cứu, điểm trung bình kiến thức lý thuyết về quản lý đau đạt 62,8 ± 9,5. Tỷ lệ điều dưỡng có điểm kiến thức đạt chiếm 29,4%, trong khi tỷ lệ thiếu kiến thức là 70,6%. So với nghiên cứu của Bigen (2016), chỉ có 4,7% điều dưỡng trả lời đúng trên 70% số câu hỏi [6]. Tương tự, nghiên cứu của Tobiloba trên 115 điều dưỡng cũng cho thấy 60,9% đối tượng thiếu kiến thức về quản lý đau [9]. Nguyễn Thị Hằng (2018) ghi nhận mức độ kiến thức của điều dưỡng về quản lý đau ở mức kém, với điểm số trung bình chỉ đạt 17,3 trên tổng số 36 câu hỏi (<50%) [3]. Ngoài ra, nghiên cứu của Nguyễn Trung Anh (2017) cũng cho thấy tỷ lệ điều dưỡng có kiến thức tốt chỉ chiếm 15,6%, trong khi tỷ lệ điều dưỡng có kiến thức kém đạt 17,5% [8]. Trần Quang Phúc (2019) báo cáo 18,5% điều dưỡng có mức thiếu hụt kiến thức nghiêm trọng (<50%) và 37,1% thiếu hụt kiến thức ở mức nhiều [4]. Trong nghiên cứu của Trần Quang Minh (2020) trên 154 điều dưỡng, không có điều dưỡng nào đạt điểm số ≥ 80% theo khuyến cáo, với điểm trung bình KASRP là 56,7 ±7,5 [5].

Mặc dù nghiên cứu này cho thấy tỷ lệ điều dưỡng có kiến thức tốt cao hơn so với một số nghiên cứu trước đây, việc 70,6% điều dưỡng còn thiếu kiến thức là một con số đáng lo ngại. Điều này nhấn mạnh sự cần thiết của các chương trình đào tạo và nâng cao kiến thức chuyên môn về quản lý đau sau phẫu thuật, nhằm đảm bảo chất lượng chăm sóc người bệnh tốt hơn.

4.2. Kết quả đánh giá thái độ về quản lý đau sau phẫu thuật của điều dưỡng, hộ sinh tại bệnh viện đa khoa Đức Giang

Bảng 3.5 cho thấy tỷ lệ điều dưỡng có thái độ tích cực (≥ 80%) về quản lý đau sau phẫu thuật chỉ đạt 12,8%, trong khi nhóm có thái độ chưa tốt (< 80%) chiếm 87,2%. Kết quả này thấp hơn đáng kể so với nghiên cứu của Tobiloba, trong đó 74,3% điều dưỡng có thái độ tích cực trong quản lý đau, cũng như thấp hơn nghiên cứu của Emine Karaman [7] với tỷ lệ 40,6% và nghiên cứu của Trần Quang Phúc với tỷ lệ 22,6%.

Việc phần lớn điều dưỡng chưa có thái độ tích cực trong quản lý đau là một dấu hiệu đáng lo ngại, có thể ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng chăm sóc bệnh nhân. Để cải thiện tình trạng này, cần thiết phải tăng cường các chương trình đào tạo và nâng cao nhận thức cho điều dưỡng về vai trò quan trọng của quản lý đau trong chăm sóc sau phẫu thuật. Các hoạt động giáo dục và huấn luyện thực hành thực tế sẽ giúp điều dưỡng nâng cao kỹ năng, từ đó hình thành thái độ tích cực và cải thiện hiệu quả kiểm soát đau cho người bệnh.

5.KẾT LUẬN

Kết quả nghiên cứu cho thấy mức độ kiến thức và thái độ về quản lý đau sau phẫu thuật của điều dưỡng và hộ sinh tại Bệnh viện Đa khoa Đức Giang còn nhiều hạn chế, cụ thể: Điểm trung bình kiến thức đạt 62,8 ± 9,5, chỉ có 3,8% đối tượng đạt mức kiến thức tốt. Phần lớn điều dưỡng và hộ sinh có mức độ thiếu hụt kiến thức từ vừa phải đến nghiêm trọng, cho thấy cần thiết phải có các chương trình đào tạo chuyên sâu về quản lý đau; Điểm trung bình thái độ đạt 49,8 ± 5,2, với tỷ lệ thái độ tích cực chỉ đạt 12,8%. Phần lớn đối tượng nghiên cứu (87,2%) có thái độ chưa tích cực, điều này có thể ảnh hưởng tiêu cực đến việc thực hiện các biện pháp giảm đau cho bệnh nhân. Từ kết quả nghiên cứu, chúng tôi khuyến nghị:

• Tăng cường các chương trình đào tạo định kỳ và chuyên sâu về quản lý đau, giúp điều dưỡng và hộ sinh nắm vững kiến thức và kỹ năng thực hành.
• Nâng cao nhận thức về tầm quan trọng của việc kiểm soát đau hiệu quả, khuyến khích các cán bộ y tế có thái độ tích cực hơn trong việc chăm sóc bệnh nhân sau phẫu thuật. 
• Xây dựng các quy trình hướng dẫn chuẩn về quản lý đau và đảm bảo nhân viên y tế thực hiện đúng quy trình để tối ưu hiệu quả điều trị.

TÀI LIÊU THAM KHẢO

1. Bộ Y tế (2012). Thông tư số 13/2012/TT-BYT ngày 20/8/2012 của Bộ Y tế hướng dẫn công tác gây mê – hồi sức.

2. Nguyễn Thị Hằng (2017). Kiến thức và thái độ của điều dưỡng về quản lý đau trên bệnh nhân ung thư đang điều trị nội trú tại Bệnh viện Ung Bướu. Tạp chí Ung Thư Học Việt Nam; 441-447.

3. Nguyễn Quốc Kính (2016). Giảm đau sau mổ.Trung tâm Gây mê và Hồi sức Ngoại khoa, Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức.

4.Trần Quang Phúc (2019). Kiến thức và thái độ quản lý đau sau phẫu thuật của điều dưỡng tại Viện Chấn thương chỉnh hình Việt Đức.

5. Trần Minh Quang (2020). Kiến thức và thái độ của điều dưỡng hồi sức cấp cứu về chăm sóc đau cho người bệnh tại hệ thống y tế Vinmec năm 2020.

6. Bigen MS, Sujata S (2016). Knowledge and attitude of nurses on pain management in a tertiary hospital of Nepal. International Journal of Nursing Research and Practice; 3(1).

7. Emine Karaman (2017). Knowledge and attitudes of nursing students about pain management. DOI: 10.5505/ agri.2018.10437.

8. Nguyen Trung Anh (2021).Assessing knowledge and attitudes regarding pain management among nurses working in a geriatric hospital in Vietnam. Journal of Multidisciplinary Healthcare; 14:799-807. doi: 10.2147/ JMDH.S285044

9.Tobiloba Oyejide Alex Omotosho (2020). Knowledge and attitudes of nurses towards pain management at Edward. International Journal of Africa Nursing Sciences; 18:100534.

PHẠM THANH HUYỀN¹, TƯỞNG THUÝ HẲNG, NGUYỄN HƯƠNG CHÀ', NGUYỄN THỊ HOA', NGUYỄN HUY LONG'