Lịch sử cách mạng Việt Nam đã chứng minh rằng: ở bất kỳ giai đoạn nào, giữ vững trận địa tư tưởng luôn là điều kiện tiên quyết để giữ vững vai trò lãnh đạo của Đảng, củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc và bảo đảm sự ổn định chính trị – xã hội của đất nước.
Ngày nay, cùng với sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ số, internet và trí tuệ nhân tạo, không gian mạng đã trở thành “mặt trận không tiếng súng” nhưng có sức ảnh hưởng đặc biệt sâu rộng tới tư tưởng, nhận thức và niềm tin xã hội. Nếu như trước đây các quan điểm sai trái, thù địch chủ yếu được phát tán thông qua tài liệu in ấn, phát thanh hay truyền miệng thì hiện nay chỉ với một tài khoản mạng xã hội, một video ngắn hoặc một đoạn cắt ghép bằng trí tuệ nhân tạo, thông tin xấu độc có thể lan truyền tới hàng triệu người trong thời gian rất ngắn.
Trong bối cảnh đó, bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng không chỉ là nhiệm vụ của các cơ quan tuyên giáo, lực lượng chức năng hay đội ngũ cán bộ lý luận, mà đã trở thành trách nhiệm chung của toàn xã hội, đặc biệt là đội ngũ cán bộ, đảng viên, nhà giáo và thế hệ trẻ.
Nghị quyết số 35-NQ/TW ngày 22/10/2018 của Bộ Chính trị đã xác định rõ: “Bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng là bảo vệ Đảng, bảo vệ Cương lĩnh chính trị, đường lối của Đảng; bảo vệ Nhân dân, bảo vệ Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam; bảo vệ công cuộc đổi mới, công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước và hội nhập quốc tế”. Đây vừa là nhiệm vụ chiến lược lâu dài, vừa là yêu cầu cấp bách trong tình hình mới.
I. BẢO VỆ NỀN TẢNG TƯ TƯỞNG CỦA ĐẢNG – YÊU CẦU SỐNG CÒN TRONG SỰ NGHIỆP CÁCH MẠNG
1. Nền tảng tư tưởng của Đảng – ngọn cờ dẫn đường cho cách mạng Việt Nam
Từ khi ra đời năm 1930 đến nay, Đảng Cộng sản Việt Nam luôn lấy Chủ nghĩa Mác – Lênin và Tư tưởng Hồ Chí Minh làm nền tảng tư tưởng, kim chỉ nam cho mọi hành động. Chính nền tảng tư tưởng đó đã giúp Đảng ta lãnh đạo nhân dân giành thắng lợi trong các cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc, thống nhất đất nước, tiến hành công cuộc đổi mới và hội nhập quốc tế.
Thực tiễn gần 40 năm đổi mới tiếp tục khẳng định tính đúng đắn của con đường mà Đảng, Bác Hồ và nhân dân ta đã lựa chọn. Từ một quốc gia nghèo nàn, lạc hậu, Việt Nam đã vươn lên trở thành nền kinh tế có quy mô hàng đầu khu vực Đông Nam Á; đời sống nhân dân không ngừng được nâng cao; vị thế và uy tín quốc tế ngày càng được khẳng định.
Những thành tựu đó là minh chứng sinh động bác bỏ mọi luận điệu xuyên tạc, phủ nhận vai trò lãnh đạo của Đảng hay phủ nhận con đường đi lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam.
2. Không gian mạng – “mặt trận tư tưởng” đặc biệt trong thời đại số
Sự phát triển bùng nổ của internet và mạng xã hội đã làm thay đổi căn bản phương thức tiếp cận thông tin của con người. Chỉ với một chiếc điện thoại thông minh, người dùng có thể tiếp cận khối lượng thông tin khổng lồ mọi lúc, mọi nơi.
Tuy nhiên, bên cạnh mặt tích cực, không gian mạng cũng trở thành môi trường để các thế lực thù địch lợi dụng chống phá Đảng, Nhà nước và chế độ.
Đáng lo ngại hơn, trong thời đại trí tuệ nhân tạo, công nghệ deepfake, cắt ghép hình ảnh, giả mạo giọng nói và sản xuất tin giả bằng AI đang khiến việc nhận diện đúng – sai trở nên khó khăn hơn nhiều. Những video ngắn mang tính giật gân, câu view trên TikTok, YouTube hay Facebook có khả năng tác động trực tiếp tới tâm lý, cảm xúc và nhận thức xã hội, đặc biệt là giới trẻ.
Một bộ phận người dùng mạng thiếu bản lĩnh chính trị, thiếu kỹ năng kiểm chứng thông tin rất dễ bị dẫn dắt, lôi kéo bởi những nội dung xuyên tạc, phản động, chống phá.
II. NHẬN DIỆN NHỮNG THỦ ĐOẠN CHỐNG PHÁ MỚI TRÊN KHÔNG GIAN MẠNG
1. Xuyên tạc Chủ nghĩa Mác – Lênin, Tư tưởng Hồ Chí Minh
Các thế lực thù địch thường lợi dụng những vấn đề phức tạp, nhạy cảm trong đời sống xã hội để quy kết, xuyên tạc bản chất chế độ; phủ nhận Chủ nghĩa Mác – Lênin, Tư tưởng Hồ Chí Minh; từ đó từng bước làm suy giảm niềm tin của nhân dân vào Đảng.
Chúng cố tình bóp méo lịch sử, phủ nhận những thành tựu của cách mạng Việt Nam; gieo rắc tư tưởng hoài nghi, dao động chính trị; kích động tâm lý bất mãn, cực đoan.
2. Lợi dụng chiêu bài “tự do”, “dân chủ”, “nhân quyền”
Một thủ đoạn quen thuộc nhưng ngày càng tinh vi là núp bóng các khái niệm “tự do ngôn luận”, “đa nguyên”, “đa đảng”, “xã hội dân sự” để công kích vai trò lãnh đạo của Đảng.
Trên thực tế, quyền tự do phải luôn đặt trong khuôn khổ pháp luật và lợi ích quốc gia – dân tộc. Không thể nhân danh tự do để kích động chống phá Nhà nước, chia rẽ khối đại đoàn kết toàn dân hay gây mất ổn định chính trị – xã hội.
3. Tấn công trực diện vào giới trẻ
Giới trẻ, đặc biệt là học sinh – sinh viên, là nhóm đối tượng thường xuyên sử dụng mạng xã hội và cũng là đối tượng mà các thế lực thù địch tập trung tác động.
Thông qua các nội dung giải trí lệch chuẩn, các trào lưu độc hại, lối sống thực dụng, cực đoan cá nhân hoặc những “người có ảnh hưởng” thiếu trách nhiệm xã hội, chúng từng bước làm phai nhạt lý tưởng sống, giảm sút niềm tin chính trị, tạo ra tâm lý thờ ơ với các vấn đề của đất nước.
Đây là nguy cơ đặc biệt đáng lo ngại bởi nếu thế hệ trẻ mất phương hướng lý tưởng thì tương lai của dân tộc sẽ bị ảnh hưởng nghiêm trọng.
III. VAI TRÒ CỦA CÁC CƠ SỞ GIÁO DỤC TRONG BẢO VỆ NỀN TẢNG TƯ TƯỞNG CỦA ĐẢNG
1. Nhà trường là “pháo đài tư tưởng” quan trọng
Trong bối cảnh hiện nay, các cơ sở giáo dục không chỉ thực hiện nhiệm vụ đào tạo chuyên môn mà còn phải là môi trường giáo dục lý tưởng cách mạng, đạo đức, lối sống và bản lĩnh chính trị cho học sinh – sinh viên.
Là người nhiều năm công tác trong lĩnh vực giáo dục nghề nghiệp, tôi nhận thấy sự thay đổi rất nhanh trong cách tiếp cận thông tin, suy nghĩ và lối sống của học sinh hiện nay. Nếu như trước đây học sinh chủ yếu tiếp cận kiến thức qua sách vở và nhà trường thì hiện nay phần lớn thông tin các em tiếp nhận lại đến từ điện thoại thông minh và mạng xã hội.
Có những học sinh dành nhiều giờ mỗi ngày để xem TikTok, YouTube, Facebook nhưng lại rất ít quan tâm tới thời sự, lịch sử dân tộc hoặc các vấn đề chính trị – xã hội của đất nước. Đáng lo ngại hơn, một số em dễ tin vào những clip cắt ghép, những thông tin giật gân, thiếu kiểm chứng trên mạng.
Trong thực tế giảng dạy và quản lý học sinh, tôi từng chứng kiến không ít trường hợp học sinh chia sẻ lại thông tin sai sự thật chỉ vì “thấy nhiều người đăng”, hoặc bị ảnh hưởng bởi những quan điểm cực đoan, lệch chuẩn từ các tài khoản mạng xã hội. Điều đó cho thấy nếu nhà trường buông lỏng giáo dục chính trị tư tưởng thì khoảng trống ấy sẽ nhanh chóng bị lấp đầy bởi các luồng thông tin xấu độc.
Người thầy hôm nay không chỉ truyền đạt kiến thức mà còn phải giúp học sinh biết phân biệt đúng – sai, biết phản biện thông tin và giữ được bản lĩnh trước những tác động tiêu cực của không gian mạng.
Đối với hệ thống giáo dục nghề nghiệp, nhiệm vụ này càng có ý nghĩa quan trọng bởi học sinh trung cấp, cao đẳng hiện nay chịu tác động trực tiếp từ môi trường mạng, từ các trào lưu xã hội và xu hướng thực dụng.
Nếu thiếu định hướng, các em rất dễ rơi vào tình trạng thờ ơ chính trị, lệch chuẩn giá trị sống hoặc bị lôi kéo bởi những thông tin sai trái trên không gian mạng.
2. Đổi mới giáo dục chính trị tư tưởng trong thời đại số
Muốn bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng hiệu quả thì công tác giáo dục chính trị tư tưởng phải đổi mới mạnh mẽ cả nội dung và phương thức.
Không thể chỉ dừng ở những bài giảng khô cứng, một chiều hay nặng tính lý thuyết. Qua thực tế công tác, tôi nhận thấy nếu chỉ nói lý luận chung chung thì rất khó tạo được sự quan tâm của học sinh. Các em hiện nay thích sự trực quan, nhanh, ngắn gọn và có tính tương tác.
Vì vậy, giáo dục chính trị tư tưởng cũng cần đổi mới cách tiếp cận:
Theo tôi, điều quan trọng nhất hiện nay không phải là cấm học sinh sử dụng mạng xã hội, mà là giúp các em có “sức đề kháng” trước thông tin xấu độc. Khi học sinh biết kiểm chứng thông tin, biết suy nghĩ độc lập và có lòng yêu nước đúng đắn thì các luận điệu xuyên tạc sẽ khó tác động.
Đặc biệt, cần trang bị cho học sinh – sinh viên kỹ năng “miễn dịch thông tin”, kỹ năng kiểm chứng nguồn tin, nhận diện tin giả và nhận diện thủ đoạn chống phá trên không gian mạng.
3. Xây dựng môi trường văn hóa số lành mạnh
Không gian mạng hiện nay không chỉ là công cụ truyền thông mà đã trở thành môi trường sống thứ hai của nhiều người trẻ.
Vì vậy, xây dựng văn hóa ứng xử trên không gian mạng là nhiệm vụ cấp thiết.
Mỗi cán bộ, đảng viên, nhà giáo cần là tấm gương trong sử dụng mạng xã hội; chủ động lan tỏa thông tin tích cực, giá trị tốt đẹp và tinh thần yêu nước.
Bên cạnh đó, cần phát huy vai trò của tổ chức Đoàn Thanh niên, Công đoàn, Hội Sinh viên trong tổ chức các hoạt động giáo dục truyền thống, giáo dục lịch sử, giáo dục lý tưởng cách mạng gắn với môi trường số.
Trong những năm gần đây, nhiều vụ việc phát tán tin giả, clip cắt ghép hoặc thông tin sai lệch trên mạng xã hội đã gây tác động tiêu cực tới nhận thức xã hội. Có những nội dung chỉ sau vài giờ đã thu hút hàng trăm nghìn lượt xem và chia sẻ, tạo nên tâm lý hoang mang trong dư luận.
Điều đáng nói là không ít người dùng mạng, đặc biệt là thanh thiếu niên, thường tiếp cận thông tin theo cảm xúc mà thiếu kỹ năng kiểm chứng nguồn tin. Chỉ cần một tiêu đề giật gân hoặc một đoạn video được cắt ghép khéo léo cũng có thể khiến nhiều người hiểu sai bản chất sự việc.
Từ thực tế đó cho thấy, cuộc đấu tranh bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trên không gian mạng hiện nay không còn là nhiệm vụ của riêng lực lượng chuyên trách, mà đòi hỏi sự tham gia của toàn xã hội. Mỗi người dân cần trở thành một “người dùng mạng có trách nhiệm”, biết chọn lọc thông tin, biết phản biện trước các nội dung sai trái và chủ động lan tỏa điều tích cực.
Đối với các cơ sở giáo dục, bên cạnh việc giảng dạy kiến thức chuyên môn, cần quan tâm nhiều hơn tới việc xây dựng văn hóa số cho học sinh – sinh viên. Đây không chỉ là vấn đề kỹ năng sử dụng internet mà còn là vấn đề đạo đức, trách nhiệm xã hội và bản lĩnh chính trị.
IV. MỘT SỐ GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ BẢO VỆ NỀN TẢNG TƯ TƯỞNG CỦA ĐẢNG TRÊN KHÔNG GIAN MẠNG
1. Nâng cao nhận thức chính trị và bản lĩnh tư tưởng
Đây là giải pháp có ý nghĩa quyết định.
Khi mỗi cán bộ, đảng viên và người dân có bản lĩnh chính trị vững vàng, hiểu đúng về Chủ nghĩa Mác – Lênin, Tư tưởng Hồ Chí Minh và đường lối của Đảng thì các luận điệu xuyên tạc sẽ khó có thể tác động.
Trong điều kiện hiện nay, việc nâng cao nhận thức chính trị không thể chỉ thực hiện thông qua các lớp học lý luận truyền thống mà cần gắn với thực tiễn đời sống và môi trường số.
Theo tôi, một trong những vấn đề đáng lo ngại hiện nay là có không ít người sử dụng mạng xã hội hàng ngày nhưng lại thiếu khả năng nhận diện thông tin xấu độc. Có người sẵn sàng chia sẻ một thông tin chưa được kiểm chứng chỉ vì thấy “nhiều lượt thích”, “nhiều lượt chia sẻ” hoặc vì nội dung gây tò mò, kích động cảm xúc.
Điều đó cho thấy ngoài kiến thức chuyên môn, mỗi người cần được trang bị bản lĩnh chính trị, kỹ năng phản biện và trách nhiệm công dân trên không gian mạng.
Đặc biệt đối với cán bộ, đảng viên, việc sử dụng mạng xã hội cần thận trọng và chuẩn mực hơn. Một phát ngôn thiếu kiểm chứng hoặc một hành động chia sẻ thông tin sai sự thật cũng có thể gây ảnh hưởng lớn tới uy tín của cơ quan, tổ chức và niềm tin của nhân dân.
Theo tôi, cán bộ, đảng viên không chỉ là người chấp hành mà còn phải là lực lượng tiên phong trong bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trên không gian mạng. Mỗi bài viết tích cực, mỗi hành động đúng đắn và mỗi phát ngôn có trách nhiệm đều góp phần củng cố niềm tin xã hội.
2. Chủ động “lấy cái đẹp dẹp cái xấu”
Thay vì chỉ phản bác một chiều, cần tăng cường lan tỏa những giá trị tích cực, những câu chuyện đẹp, mô hình tốt, tấm gương tiêu biểu.
Thông tin tích cực nếu được truyền tải hấp dẫn, hiện đại và gần gũi sẽ có sức thuyết phục rất lớn đối với giới trẻ.
Hiện nay, giới trẻ thường tiếp cận thông tin rất nhanh thông qua video ngắn, livestream hoặc các nền tảng mạng xã hội. Vì vậy, nếu nội dung tuyên truyền vẫn khô cứng, nặng lý thuyết thì sẽ khó thu hút được người xem.
Theo tôi, cần đổi mới mạnh mẽ cách truyền tải các nội dung giáo dục chính trị tư tưởng theo hướng gần gũi, dễ hiểu và phù hợp hơn với tâm lý thanh niên. Có thể tận dụng các video ngắn, infographic, podcast hoặc các câu chuyện đời thường để lan tỏa thông điệp tích cực.
Trong thực tế, nhiều clip về lịch sử dân tộc, tấm gương người tốt việc tốt hoặc câu chuyện đẹp trong cuộc sống đã nhận được sự quan tâm rất lớn của giới trẻ khi được truyền tải bằng hình thức phù hợp. Điều đó cho thấy nếu biết cách đổi mới thì thông tin tích cực hoàn toàn có thể tạo sức lan tỏa mạnh mẽ trên không gian mạng.
3. Phát huy vai trò của báo chí, truyền thông và lực lượng nòng cốt trên không gian mạng
Các cơ quan báo chí, truyền thông cần đổi mới cách tiếp cận thông tin, nâng cao tính chiến đấu, tính thuyết phục và khả năng định hướng dư luận.
Đồng thời cần xây dựng lực lượng cộng tác viên, tuyên truyền viên, cán bộ trẻ có kỹ năng sử dụng mạng xã hội để tham gia đấu tranh phản bác quan điểm sai trái một cách chủ động, kịp thời.
4. Hoàn thiện cơ chế pháp luật và tăng cường an ninh mạng
Việc bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trên không gian mạng cần gắn chặt với việc thực thi pháp luật về an ninh mạng, an toàn thông tin và quản lý nền tảng số.
Các hành vi phát tán tin giả, xuyên tạc, chống phá Nhà nước cần được xử lý nghiêm minh theo quy định của pháp luật.
Bên cạnh đó, các cơ quan chức năng cần tăng cường phối hợp với các nền tảng mạng xã hội để kiểm soát nội dung xấu độc, xử lý các tài khoản giả mạo, tài khoản phát tán thông tin phản động, kích động hoặc vi phạm pháp luật.
Tuy nhiên, theo tôi, giải pháp căn cơ và lâu dài nhất vẫn là nâng cao nhận thức của người dân, đặc biệt là thế hệ trẻ. Một xã hội có dân trí cao, có bản lĩnh chính trị và có kỹ năng số tốt sẽ hạn chế được rất nhiều tác động tiêu cực từ không gian mạng.
Hiện nay, nhiều học sinh – sinh viên có khả năng tiếp cận công nghệ rất nhanh nhưng lại thiếu kỹ năng nhận diện thông tin xấu độc. Có em dễ bị cuốn theo các trào lưu lệch chuẩn, thần tượng hóa những người nổi tiếng trên mạng mà thiếu sự chọn lọc. Đây là điều rất đáng suy nghĩ.
Vì vậy, giáo dục kỹ năng số, kỹ năng phản biện và ý thức trách nhiệm công dân trên không gian mạng cần được xem là một nội dung quan trọng trong nhà trường hiện nay.
Ngoài ra, tổ chức Công đoàn, Đoàn Thanh niên và các tổ chức chính trị – xã hội cần đổi mới phương thức tuyên truyền theo hướng gần gũi, hiện đại và phù hợp hơn với giới trẻ. Muốn thanh niên nghe, hiểu và làm theo thì nội dung tuyên truyền cũng phải đổi mới, tránh khô cứng, giáo điều.
Theo tôi, cần tận dụng chính mạng xã hội để lan tỏa giá trị tích cực, truyền thống yêu nước, tinh thần dân tộc và những câu chuyện đẹp trong cuộc sống. Khi thông tin tích cực đủ hấp dẫn và đủ sức lan tỏa thì sẽ góp phần đẩy lùi các nội dung xấu độc.
Bên cạnh nhà trường và xã hội, vai trò của gia đình cũng đặc biệt quan trọng. Thực tế hiện nay cho thấy nhiều bậc phụ huynh rất quan tâm đến kết quả học tập của con nhưng lại chưa thực sự quan tâm đến đời sống tinh thần, thói quen sử dụng mạng xã hội hay những nội dung mà con em mình tiếp cận mỗi ngày.
Có những gia đình, cha mẹ và con cái đều sử dụng điện thoại nhưng rất ít trò chuyện với nhau. Điều đó khiến khoảng cách trong gia đình ngày càng lớn và nhiều học sinh dễ tìm kiếm sự chia sẻ từ mạng xã hội thay vì từ người thân.
Theo tôi, muốn giáo dục thế hệ trẻ hiệu quả thì gia đình phải thực sự trở thành môi trường giáo dục đầu tiên về nhân cách, đạo đức, lòng yêu nước và ý thức trách nhiệm xã hội.
Khi gia đình, nhà trường và xã hội cùng phối hợp chặt chẽ thì việc định hướng tư tưởng, giáo dục lối sống và bảo vệ thế hệ trẻ trước những tác động tiêu cực của không gian mạng mới đạt hiệu quả bền vững.
KẾT LUẬN
Bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong tình hình hiện nay không chỉ là nhiệm vụ chính trị quan trọng mà còn là yêu cầu sống còn đối với sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa.
Trong thời đại số, cuộc đấu tranh trên không gian mạng ngày càng phức tạp, quyết liệt và tinh vi hơn. Điều đáng lo ngại không chỉ nằm ở các thông tin xấu độc, mà còn ở nguy cơ một bộ phận giới trẻ dần thờ ơ với lịch sử dân tộc, thiếu bản lĩnh trước các luồng thông tin trái chiều.
Là người làm công tác giáo dục, tôi cho rằng muốn bảo vệ vững chắc nền tảng tư tưởng của Đảng thì trước hết phải quan tâm giáo dục thế hệ trẻ. Muốn các em yêu nước, có trách nhiệm với xã hội thì người lớn phải thực sự làm gương; nhà trường phải đổi mới giáo dục; gia đình phải đồng hành; còn các tổ chức đoàn thể phải gần gũi và lắng nghe thanh niên.
Giáo dục lý tưởng cách mạng cho thế hệ trẻ hôm nay không thể chỉ bằng khẩu hiệu, mà phải bằng những việc làm cụ thể, bằng môi trường giáo dục lành mạnh và bằng chính trách nhiệm của mỗi cán bộ, đảng viên, nhà giáo trong đời sống hằng ngày.
Khi mỗi người dân trở thành một “lá chắn tư tưởng”, mỗi cơ sở giáo dục trở thành một “pháo đài văn hóa”, mỗi cán bộ, đảng viên trở thành một “chiến sĩ tiên phong” trên mặt trận tư tưởng, thì nền tảng tư tưởng của Đảng sẽ tiếp tục được giữ vững, góp phần xây dựng đất nước Việt Nam phát triển hùng cường, văn minh và hạnh phúc.
TÀI LIỆU THAM KHẢO
|
THÔNG TIN TÁC GIẢ:
Họ và tên: Phan Tuấn Dũng Chức vụ: Bí thư Chi bộ, Hiệu trưởng Trường Trung cấp Nghiệp vụ và Dạy nghề Công đoàn Hà Nội Đơn vị công tác: Trường Trung cấp Nghiệp vụ và Dạy nghề Công đoàn Hà Nội Địa chỉ đơn vị: 290 Tây Sơn, phường Đống Đa, thành phố Hà Nội Số điện thoại: 0904958762 Email: tuandungtt6@yahoo.com |
https://tapchidieuduong.vn/bao-ve-nen-tang-tu-tuong-cua-dang-tren-khong-gian-mang-trach-nhiem-cua-the-he-tre-hien-nay-8249.html
Link bài gốc Lấy link.JPG "Hỗ trợ 70% học phí: Cao đẳng Y tế Hà Đông mở rộng cơ hội cho sinh viên theo học ngành y dược")
