Giữ lửa nghề không còn là câu chuyện của riêng ý chí
Trong nhiều năm, nghề điều dưỡng thường được nhắc đến bằng những mỹ từ gắn với sự tận tụy, hy sinh và chịu đựng. Nhưng phía sau những lời khen ngợi ấy là một thực tế ít được nói đến đầy đủ: áp lực nghề nghiệp, căng thẳng tâm lý và sự mệt mỏi kéo dài đang trở thành trạng thái quen thuộc với không ít điều dưỡng. Giữ được ngọn lửa yêu nghề trong bối cảnh ấy không còn là câu chuyện của riêng ý chí cá nhân, mà là vấn đề gắn chặt với môi trường làm việc, với cách tổ chức hệ thống và với mức độ thấu hiểu dành cho con người trong nghề.
Điều dưỡng là lực lượng hiện diện nhiều nhất bên người bệnh, ở những thời điểm mong manh nhất của sự sống. Công việc đòi hỏi sự chính xác, tập trung và trách nhiệm cao, trong khi sai sót dù rất nhỏ cũng có thể để lại hậu quả nặng nề. Áp lực ấy không phải lúc nào cũng bộc lộ bằng những căng thẳng bề mặt. Phần nhiều, nó tích tụ âm thầm qua từng ca trực kéo dài, từng đêm thiếu ngủ, từng khoảnh khắc phải kìm nén cảm xúc để hoàn thành công việc.
Thế nhưng, có một điểm chung dễ nhận thấy ở đa phần các điều dưỡng, họ không than vãn, cũng không tìm cách bi kịch hóa nghề nghiệp của mình. Thay vào đó là những chia sẻ thẳng thắn về sự mệt mỏi, về những giới hạn rất thật của sức chịu đựng, và về nỗi lo rằng nếu không có sự quan tâm đúng mức, ngọn lửa nghề có thể dần yếu đi theo năm tháng. Những lời tâm sự ấy không nhằm đòi hỏi sự cảm thông nhất thời, mà phản ánh một nhu cầu sâu xa hơn: được lắng nghe như những con người đang làm nghề, chứ không chỉ như những “biểu tượng hy sinh”.
Giữ lửa nghề, vì thế, không thể chỉ được hiểu là khuyên điều dưỡng cố gắng thêm, chịu đựng thêm. Đó là câu chuyện của việc tạo ra một môi trường làm việc nhân văn, nơi áp lực được nhìn nhận đúng, căng thẳng được chia sẻ, và sức khỏe tinh thần được coi trọng như một phần không thể tách rời của chất lượng chăm sóc. Khi người điều dưỡng còn đủ năng lượng để tin vào giá trị công việc mình đang làm, họ mới có thể tiếp tục gắn bó và cống hiến một cách bền vững.
Bởi chỉ khi nhìn thẳng vào những áp lực đang hiện hữu, việc “giữ lửa nghề điều dưỡng” mới không còn là một khẩu hiệu đẹp, mà trở thành một yêu cầu nghiêm túc đối với toàn bộ hệ thống chăm sóc y tế.
Nơi áp lực luôn hiện hữu
Với Điều dưỡng Nguyễn Thị Ngần (Khoa Ngoại Thần kinh, Viện Thần kinh, Bệnh viện Trung ương Quân đội 108), áp lực nghề nghiệp không đến từ những khoảnh khắc kịch tính hiếm hoi, mà từ sự căng thẳng kéo dài trong một môi trường đòi hỏi độ chính xác gần như tuyệt đối. Làm việc với người bệnh ngoại thần kinh, theo chị Ngần, đồng nghĩa với việc mỗi thay đổi rất nhỏ về tri giác, vận động hay dấu hiệu sinh tồn đều có thể là tín hiệu báo động. Người điều dưỡng vì thế không có nhiều khoảng trống để lơ là hay “thả lỏng” đúng nghĩa.
Khi chia sẻ, chị Ngần không nói nhiều về sự vất vả theo cách thường thấy. Điều chị nhấn mạnh là cảm giác phải luôn giữ sự tỉnh táo, tập trung và thận trọng trong suốt ca làm việc. Có những ngày công việc kết thúc, nhưng tâm trí vẫn chưa thể rời khỏi bệnh viện, bởi nỗi lo cho người bệnh và cho những tình huống có thể phát sinh bất cứ lúc nào. Áp lực ấy không ồn ào, không dễ nhận ra từ bên ngoài, nhưng tích tụ đủ lâu có thể khiến người trong cuộc mệt mỏi cả về thể chất lẫn tinh thần.
Điều đáng chú ý là trong lời chia sẻ của mình, chị Ngần không đặt vấn đề theo hướng than phiền hay đổ lỗi. Trái lại, chị nhìn nhận áp lực nghề nghiệp như một phần gắn liền với đặc thù công việc, song cũng thẳng thắn bày tỏ mong muốn được thấu hiểu nhiều hơn. Theo chị, điều dưỡng ở những khoa chuyên sâu rất cần một môi trường làm việc nơi căng thẳng được chia sẻ, nơi những mệt mỏi tinh thần không bị coi là yếu đuối hay thiếu bản lĩnh nghề nghiệp.
Nếu câu chuyện của điều dưỡng Nguyễn Thị Ngần cho thấy áp lực nghề nghiệp trong môi trường chuyên sâu, thì góc nhìn của Điều dưỡng Huỳnh Thị Phượng (Phụ trách Điều dưỡng trưởng, Khoa Ngoại tim mạch – lồng ngực, Bệnh viện Đa khoa Trung ương Quảng Nam) lại mở ra một lát cắt khác: áp lực của người vừa trực tiếp làm chuyên môn, vừa gánh trách nhiệm quản lý.
Chị Phượng không bắt đầu cuộc trao đổi bằng những khó khăn của bản thân, mà nói nhiều về đội ngũ điều dưỡng trong khoa. Với đặc thù ngoại tim mạch – lồng ngực, người bệnh thường nặng, diễn biến nhanh, yêu cầu chăm sóc khắt khe. Điều dưỡng không chỉ phải vững tay nghề, mà còn phải giữ được sự bình tĩnh trong những tình huống căng thẳng, nơi mỗi quyết định đều gắn với sự an toàn của người bệnh.
Ở vị trí phụ trách điều dưỡng trưởng, áp lực của chị Phượng không dừng lại ở chuyên môn. Chị chia sẻ về những lo toan: làm sao phân công nhân lực hợp lý khi khoa luôn trong tình trạng quá tải, làm sao động viên những điều dưỡng trẻ đang chùn bước trước cường độ công việc cao, và làm sao để giữ được tinh thần đoàn kết trong tập thể khi ai cũng mệt mỏi. Có những áp lực không hiện diện trên giấy tờ, nhưng lại đè nặng lên người đứng giữa – vừa phải bảo đảm chất lượng chăm sóc, vừa phải chăm lo cho con người trong khoa.
Điều đáng chú ý trong lời tâm sự của chị Phượng là sự trăn trở về sức bền nghề nghiệp. Theo chị, nhiều điều dưỡng bước vào nghề với nhiệt huyết lớn, nhưng nếu thiếu sự hỗ trợ và chia sẻ, ngọn lửa ấy rất dễ suy giảm theo thời gian. Áp lực không chỉ đến từ khối lượng công việc, mà còn từ cảm giác phải luôn “đứng vững” trước tập thể, ít khi được phép bộc lộ mệt mỏi của chính mình.
Từ góc nhìn của một người làm quản lý điều dưỡng, “giữ lửa nghề” vì thế không thể chỉ là câu chuyện động viên tinh thần. Đó là bài toán của tổ chức công việc, của sự lắng nghe trong nội bộ và của việc tạo ra một môi trường làm việc nơi điều dưỡng được nhìn nhận không chỉ như lực lượng lao động, mà như những con người có cảm xúc, có giới hạn và cần được nâng đỡ. Khi những điều ấy chưa được đáp ứng đầy đủ, áp lực nghề nghiệp sẽ không chỉ tác động đến từng cá nhân, mà còn ảnh hưởng lâu dài đến sự ổn định của cả đội ngũ.
Câu chuyện của điều dưỡng Huỳnh Thị Phượng cho thấy một thực tế: áp lực trong nghề điều dưỡng mang nhiều tầng nấc khác nhau, và ở mỗi vị trí, nó hiện diện theo một cách riêng. Nhưng dù ở vai trò nào, điểm chung vẫn là nhu cầu được chia sẻ, được thấu hiểu và được hỗ trợ để có thể tiếp tục gắn bó với nghề trong một chặng đường dài.
“Điều dưỡng nội trú”
Nếu xem công tác cứu chữa bệnh nhân là một cuộc chiến thì chắc hẳn các khoa Cấp cứu tại mỗi bệnh viện sẽ là “tiền tuyến”, bởi đây luôn là nơi đầu tiên đón bệnh nhân với các chủng loại bệnh đa dạng và đủ các cấp bậc về tình trạng sức khỏe. Bởi vậy mà không khí tại các khoa Cấp cứu lúc nào cũng “nóng”, các bác sĩ, các điều dưỡng tại đây luôn cần thao tác, làm việc một cách nhanh nhất, chuẩn xác nhất và quyết đoán nhất vì tính mạng của các bệnh nhân nơi đây có thể chỉ được tính bằng phút.
Tại khoa Cấp cứu của Bệnh viện Xanh Pôn, Hà Nội, trong những phút hiếm hoi, chúng tôi đã có cơ hội được trò chuyện cùng điều dưỡng Đỗ Thị Ngọc Ánh, một điều dưỡng có biệt danh đặc biệt: “Điều dưỡng nội trú”.
Khi được hỏi về biệt danh này, chị Ánh cười chia sẻ: “Từ sau dịch Covid-19 đến giờ, lượng bệnh nhân tại khoa Cấp cứu chúng tôi tăng dần, từ 150 đến 180 rồi đến nay trung bình là 200 bệnh nhân 1 ngày. Có những ngày đỉnh điểm 270 bệnh nhân 1 ngày khi dịch sốt xuất huyết bùng phát. Hiện nay thì trời chuyển sang rét lạnh, bệnh nhân vào viện cũng đông. Hiện tại lượng bệnh nhân rất đông mà nhân lực thì theo mong muốn đề xuất của khoa thì vẫn chưa thể đủ được, trong khoa hiện có 6 điều dưỡng nên chúng tôi phải đảm nhiệm tất cả các vị trí trong khoa, làm cả nội, ngoại, cấp cứu, tất cả luôn, bệnh nhân chấn thương, hay bệnh nhân nặng, ngoại trú đều phải làm hết. Ngoài công việc của điều dưỡng thì tôi cũng phụ trách các bạn khác, thế nên khối lượng công việc rất nhiều, bất kể ngày trực hay không trực tôi đều có mặt ở bệnh viện. Thành ra các anh chị em hay trêu mình là điều dưỡng nội trú, người ta chỉ có bác sĩ nội trú thôi, còn mình là điều dưỡng nội trú. Cuốn vào công việc nhiều nên mình cũng không có thời gian nghỉ ngơi”.
Rõ ràng, không có thời gian nghỉ ngơi cũng đồng nghĩa với không có thời gian cho gia đình, cho con cái và cho chính bản thân mình. Chị Ánh kể: “Hiện tại thì mình có rất ít thời gian dành cho gia đình, con thì còn nhỏ. Có những lần hiếm hoi mình về nhà thì con đã ngủ, sáng bé chưa dậy thì mẹ đã đi làm rồi vì quy định là 7h15 phải có mặt ở bệnh viện để đi buồng, bàn giao bệnh nhân. Có lúc mình đi, khép cái cửa phòng lại là con biết, nó dậy khóc thét lên. Trên đường đi làm mình cứ văng vẳng bên tai tiếng khóc ấy, con khóc mình cũng rơm rớm nước mắt. Nhiều khi cũng nghĩ ngợi về những cái đó, cũng thấy tâm trạng một chút, nhưng dần rồi cũng quen, công việc thì vẫn phải làm. Mà thật ra khi đã vào công việc thì thời gian để mình nghĩ ngợi cũng không có. Ở khoa Cấp cứu, quan trọng nhất là tác phong phải thật nhanh và chính xác. Có những bệnh nhân đột quỵ vào là phải làm ngay lập tức, mọi công tác chuẩn bị để đưa bệnh nhân đi chụp chiếu phải trong vòng 15 phút để bác sĩ có thể đưa ra chỉ định tiêu sợi huyết cho bệnh nhân. Thời gian ở khoa được tính bằng giây bằng phút”.
Chỉ với 6 điều dưỡng để thực hiện công tác hỗ trợ các bác sĩ cứu chữa trung bình 200 bệnh nhân 1 ngày, đó là khối lượng công việc mà chị Ánh và các đồng nghiệp đang thực hiện. Và trên khắp đất nước, tại các khoa Cấp cứu của các bệnh viện, hầu hết các nhân viên y tế cũng đã và đang đảm nhiệm khối lượng công việc khổng lồ để cứu chữa bệnh nhân. Chắc hẳn, chỉ có lòng yêu nghề cháy bỏng, hết lòng vì bệnh nhân mới là động lực chính cho họ tiếp tục thực hiện chức trách của mình.
“Động lực lớn nhất là trách nhiệm của mình, đây là cái nghề mình đã chọn nó, luôn phải suy nghĩ tích cực để theo nó đến cuối cùng, mình tránh xa nhưng điều tiêu cực, nhiều khi nghĩ mệt lắm, chán lắm, muốn bỏ lắm. Đó là những khi bệnh nhân đông quá, áp lực và quá tải, không riêng ai đâu mà rất nhiều bạn điều dưỡng đều như vậy, nhưng trong chốc lát thôi rồi mình gạt nó ra để nghĩ tới những điều tích cực hơn, đó là cứu được người bệnh, mỗi lần thấy bệnh nhân hồi phục là mình lại có thêm động lực để tiếp tục công việc” – chị Ánh tâm sự.
Ngọn lửa nghề cũng cần động lực để tiếp tục cháy
Những câu chuyện nói trên cũng chỉ mới phản ánh được phần nào những áp lực mà các điều dưỡng nói riêng và các nhân viên y tế nói chung đang gặp phải từng ngày, từng giờ trên cả nước. Áp lực nghề nghiệp không phải là điều nhất thời, mà là trạng thái kéo dài, bám riết theo năm tháng làm nghề. Ở đó, sự mệt mỏi không luôn hiện diện bằng những biểu hiện rõ ràng, mà âm ỉ, lắng sâu và đôi khi chỉ được nhận ra khi người điều dưỡng đã đi rất gần tới giới hạn của mình.
Ở góc độ đó, “giữ lửa nghề” không thể chỉ được hiểu là lời động viên tinh thần dành cho từng cá nhân. Yêu nghề, tận tâm hay trách nhiệm đều là những phẩm chất đáng quý, nhưng nếu chỉ dựa vào nỗ lực cá nhân, ngọn lửa ấy rất dễ trở nên mong manh. Khi áp lực không được chia sẻ, khi mệt mỏi tinh thần không được thừa nhận, sự cố gắng có thể dần biến thành gánh nặng.
Những câu chuyện được kể ra cũng cho thấy vai trò quan trọng của môi trường làm việc và văn hóa tổ chức. Ở nơi điều dưỡng được lắng nghe, được chia sẻ khó khăn và được thừa nhận những giới hạn của con người, áp lực có cơ hội được giải tỏa. Ngược lại, khi căng thẳng bị coi là điều hiển nhiên, khi mệt mỏi bị xem như thiếu bản lĩnh, “giữ lửa nghề” dễ trở thành một yêu cầu đơn phương, đặt toàn bộ trách nhiệm lên vai người điều dưỡng.
Từ trải nghiệm của người trong cuộc, có thể thấy rằng giữ được ngọn lửa yêu nghề không đồng nghĩa với việc chấp nhận quá tải kéo dài. Đó là quá trình song hành giữa nỗ lực cá nhân và sự nâng đỡ từ tổ chức, giữa trách nhiệm nghề nghiệp và sự quan tâm tới sức khỏe tinh thần. Khi người điều dưỡng được nhìn nhận như những con người đầy đủ cảm xúc, có quyền mệt mỏi và cần được hồi phục, họ mới có thể tiếp tục gắn bó với nghề bằng sự tự nguyện và bền bỉ.
Bảo Trân - Trung Kiên
https://tapchidieuduong.vn/giu-lua-nghe-dieu-duong-giua-ap-luc-cang-thang-va-yeu-cau-doi-moi-7998.html
Link bài gốc Lấy link
