Giải thưởng Chính VinFuture 2025 vinh danh nghiên cứu vaccine HPV đột phá

Giải thưởng Chính VinFuture 2025 đã gọi tên bốn nhà khoa học: TS Douglas R. Lowy, TS John T. Schiller, TS Aimée R. Kreimer và GS Maura L. Gillison (Hoa Kỳ) nhờ công trình đột phá trong phát triển vaccine HPV phòng ngừa ung thư do virus papilloma ở người gây ra. Đây được xem là một trong những đóng góp y học quan trọng nhất thế kỷ 21.

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn trao giải cho các nhà khoa học

Những nghiên cứu nền tảng về cấu trúc protein capsid HPV của TS Lowy và TS Schiller đã mở đường cho loạt vaccine HPV hiệu quả cao, giúp ngăn ngừa hàng triệu ca ung thư cổ tử cung – căn bệnh vốn cướp đi sinh mạng của hàng trăm nghìn phụ nữ mỗi năm, đặc biệt tại các quốc gia thu nhập thấp.

Đáng chú ý, nghiên cứu lâm sàng của TS Aimée Kreimer chứng minh hiệu quả của phác đồ tiêm liều đơn, giúp mở rộng khả năng tiếp cận vaccine trên phạm vi toàn cầu và được WHO chính thức khuyến nghị. Đồng thời, công trình của GS Maura Gillison và TS Kreimer cũng xác định mối liên hệ giữa HPV và ung thư đầu – cổ, mở ra hướng phòng bệnh mới cho nhóm ung thư đang gia tăng nhanh. 

Giải Đặc biệt VinFuture 2025 dành cho nhà khoa học nghiên cứu các lĩnh vực mới được trao cho nhóm năm nhà khoa học gồm GS Venkatesan Sundaresan, GS Raphaël Mercier, TS Emmanuel Guiderdoni, TS Imtiyaz Khanday và TS Delphine Mieulet. Công trình của họ tạo nên bước ngoặt trong nông nghiệp: phát triển các giống cây lai có khả năng tự nhân giống, giúp nông dân duy trì ưu thế lai mà không phải mua hạt giống mới mỗi mùa vụ.

Giải Đặc biệt VinFuture 2025 dành cho Nhà khoa học nghiên cứu các lĩnh vực mới vinh danh 5 nhà khoa học

Đây được xem là lời giải cho bài toán năng suất, chi phí giống và khả năng tiếp cận của hơn một nửa dân số thế giới phụ thuộc lúa gạo. GS Mercier khẳng định: “Công trình này nhấn mạnh giá trị của khoa học cơ bản và tầm ảnh hưởng bền vững đối với nông nghiệp tương lai”. GS Sundaresan chia sẻ thêm: “Khoa học là hành trình hợp tác. Thành tựu này không của riêng ai – mà của cả những người đã đồng hành cùng chúng tôi.”

Giải Đặc biệt dành cho Nhà khoa học nữ thuộc về GS Mary-Claire King (Mỹ) – người phát hiện gen BRCA1 liên quan nguy cơ ung thư vú và buồng trứng. Phát kiến của bà đặt nền móng cho tầm soát di truyền, điều trị theo hướng cá thể hóa và cứu sống hàng triệu phụ nữ.

GS Maria Esperanza Martínez-Romero (Mexico) được vinh danh nhờ nghiên cứu tiên phong về sinh thái vi sinh vật và cố định nitơ cộng sinh trong các hệ sinh thái nhiệt đới. Công trình của bà tạo nền tảng cho việc phát triển giống cây khỏe hơn trong điều kiện biến đổi khí hậu và đất nghèo dinh dưỡng. Bà chia sẻ: “Khoa học chỉ thật sự có ý nghĩa khi giải quyết được thách thức của cộng đồng. Tôi hy vọng nghiên cứu sẽ truyền cảm hứng cho thế hệ trẻ tiếp tục theo đuổi khoa học.”

Lễ trao giải năm nay gây ấn tượng mạnh với màn trình diễn của Alicia Keys, chủ nhân 17 giải Grammy, qua hai bản hit Girl on Fire và If I Ain’t Got You. Sự xuất hiện của cô truyền tải tinh thần “Cùng vươn mình – Cùng thịnh vượng” mà giải thưởng hướng tới.

Phát biểu tại sự kiện, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn khẳng định Việt Nam tiếp tục là điểm đến tin cậy của các nhà khoa học, với cam kết mạnh mẽ về đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và phát triển bền vững. Giáo sư Richard Henry Friend – Chủ tịch Hội đồng Giải thưởng – nhấn mạnh VinFuture đang vượt ra khỏi khuôn khổ một giải thưởng, trở thành cầu nối tri thức toàn cầu.

Với giá trị 3 triệu USD cho giải thưởng chính và 3 giải đặc biệt trị giá 500.000 USD mỗi giải, VinFuture hiện là một trong các giải thưởng khoa học lớn nhất thế giới. Mùa giải 2025 vinh danh các công trình được chọn lọc từ 1.705 đề cử, nổi bật bởi tính nhân văn và tầm vóc ảnh hưởng đến hàng tỷ người.

Nguồn: VTV