Số hóa dữ liệu người có công: Khi những trang hồ sơ giấy "thức giấc" trên không gian số

Hàng triệu bộ hồ sơ người có công với cách mạng vốn nằm im lìm trong các kho lưu trữ suốt hàng chục năm qua đang được đánh thức bằng công nghệ số. Sự liên thông dữ liệu giữa Bộ Nội vụ, Bộ Công an cùng các đơn vị chuyên môn không chỉ tạo nên một ngân hàng dữ liệu sống động, chính xác mà còn mở ra cánh cửa mới trong hành trình tri ân và tìm kiếm danh tính cho các anh hùng liệt sĩ.

Từ những tập hồ sơ nhuốm màu thời gian đến nền tảng dữ liệu "đúng, đủ, sạch, sống"

Tại các phòng lưu trữ hồ sơ người có công từ Trung ương đến địa phương, không khó để bắt gặp những tập tài liệu giấy đã ngả vàng, mép giấy sờn rách theo năm tháng. Trải qua nhiều cuộc kháng chiến trường kỳ, việc lưu giữ, tra cứu và đối chiếu thông tin của hàng triệu đối tượng chính sách bằng phương pháp thủ công từng là bài toán nan giải, tiềm ẩn nhiều sai sót do sự sai lệch về địa danh hành chính qua các thời kỳ, lỗi chính tả hay sự thất lạc giấy tờ.

Thực hiện Đề án 06 của Chính phủ về phát triển ứng dụng dữ liệu về dân cư, định danh và xác thực điện tử phục vụ chuyển đổi số quốc gia, công tác số hóa Cơ sở dữ liệu quốc gia về Người có công với cách mạng đã bước vào giai đoạn tăng tốc quyết liệt. Dưới sự chủ trì của Bộ Nội vụ phối hợp chặt chẽ cùng Cục Cảnh sát quản lý hành chính về trật tự xã hội (C06 - Bộ Công an), hàng triệu hồ sơ người có công trên toàn quốc đã được quét, bóc tách dữ liệu và đối khớp trực tiếp với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư.

Quá trình "làm sạch" dữ liệu này không đơn thuần là việc nhập liệu cơ học. Đó là một chiến dịch rà soát tổng lực từ cấp xã, phường đến cấp tỉnh và Trung ương. Mỗi trường thông tin về họ tên, ngày tháng năm sinh, quê quán, đơn vị chiến đấu, nơi hy sinh hay thông tin thân nhân đều được đối chiếu chéo. Những trường hợp sai lệch giữa hồ sơ gốc của ngành Nội vụ và dữ liệu dân cư của ngành Công an được lập danh sách, xác minh tận gốc và chuẩn hóa ngay tại cơ sở. Nhờ đó, dữ liệu người có công không còn là những con số tĩnh nằm trong tủ khóa, mà đã trở thành dữ liệu "đúng, đủ, sạch, sống", sẵn sàng kết nối và chia sẻ liên ngành.

Chạy đua với thời gian để giữ lại "mật mã" tìm người thân

Một trong những điểm sáng nhân văn và mang tính đột phá nhất trong công tác phối hợp liên ngành giữa Bộ Nội vụ, Cục C06 (Bộ Công an) và các Viện giám định pháp y, Viện Công nghệ sinh học chính là việc xây dựng Cơ sở dữ liệu quốc gia về liệt sĩ và thân nhân, gắn với ngân hàng gen (ADN) liệt sĩ chưa xác định được thông tin.

Trong hành trình đi tìm danh tính cho hàng trăm nghìn hài cốt liệt sĩ còn thiếu thông tin, rào cản lớn nhất hiện nay chính là yếu tố thời gian. Chiến tranh đã lùi xa nhiều thập kỷ, những người mẹ, người cha của liệt sĩ phần lớn đã qua đời; các anh, chị, em ruột – những thân nhân trực hệ mang nguồn gen đối chứng chuẩn xác nhất – cũng đều đã bước vào tuổi xế chiều, sức khỏe suy giảm. Nếu không khẩn trương thu thập mẫu sinh học ngay từ bây giờ, cơ hội đối khớp ADN để trả lại tên cho các liệt sĩ sẽ vĩnh viễn khép lại.

Nhận thức rõ tính cấp bách này, lực lượng Công an cơ sở cùng cán bộ ngành Nội vụ và đội ngũ kỹ thuật viên giám định đã triển khai chiến dịch "đi từng ngõ, gõ từng nhà" để thu nhận mẫu sinh học (máu, tóc, móng tay) đối với thân nhân trực hệ lớn tuổi của các liệt sĩ. Đối với những cụ già sức khỏe yếu, đi lại khó khăn hoặc đang điều trị bệnh lý nền, các tổ công tác lưu động đã trực tiếp đến tận giường bệnh, tận nhà riêng để lấy mẫu với quy trình y tế nghiêm ngặt, an toàn và nhẹ nhàng nhất.

Sự kết hợp giữa dữ liệu dân cư (giúp xác định nhanh chóng, chính xác cây phả hệ, danh sách thân nhân còn sống trên toàn quốc) với công nghệ giải trình tự gen hiện đại của các Viện giám định đã rút ngắn đáng kể thời gian xác minh. Mỗi mẫu ADN thu nhận được mã hóa, tích hợp đồng bộ vào hệ thống dữ liệu chung, tạo thành một "cầu nối sinh học" bền vững, chờ ngày đối khớp thành công với các mẫu hài cốt liệt sĩ được quy tập từ các chiến trường xưa.

Chậm ngày nào là có lỗi với lịch sử, với liệt sĩ và thân nhân liệt sĩ

Đưa chính sách tri ân đến gần dân hơn trên môi trường mạng

Nếu việc làm sạch dữ liệu và thu thập mẫu ADN là nền tảng chiều sâu, thì việc ứng dụng công nghệ thông tin trong giải quyết thủ tục hành chính chính là diện mạo hiện đại, gần dân của công tác người có công hiện nay.

Thông qua Cổng Dịch vụ công quốc gia và hệ thống thông tin giải quyết thủ tục hành chính các cấp, nhiều thủ tục thiết yếu liên quan đến quyền lợi của người có công như: chi trả trợ cấp ưu đãi hàng tháng qua tài khoản ngân hàng, cấp thẻ bảo hiểm y tế (BHYT), hỗ trợ cải thiện nhà ở, điều dưỡng phục hồi sức khỏe hay giải quyết chế độ mai táng phí... đã được số hóa và thực hiện trực tuyến. Người có công hoặc thân nhân không còn phải đi lại nhiều lần, không phải mang theo hàng tập giấy tờ photo công chứng như trước. Chỉ với chiếc điện thoại thông minh có kết nối internet hoặc sự hỗ trợ của tổ công nghệ số cộng đồng tại địa phương, hồ sơ được tiếp nhận, luân chuyển và giải quyết minh bạch, đúng thời hạn.

Song song với đó, hệ thống tổng đài tư vấn, hỗ trợ trực tuyến đa kênh (qua điện thoại, cổng thông tin điện tử, ứng dụng định danh quốc gia VNeID) cũng được vận hành thông suốt. Mọi vướng mắc về chế độ chính sách, quy trình bổ sung hồ sơ hay tra cứu thông tin mộ liệt sĩ đều được đội ngũ chuyên viên tiếp nhận, giải đáp tận tình, kịp thời.

Có thể khẳng định, cuộc cách mạng số trong lĩnh vực người có công không chỉ là câu chuyện của máy móc, phần mềm hay thuật toán. Đằng sau những dòng dữ liệu được kết nối thông suốt là trách nhiệm chính trị, là mệnh lệnh từ trái tim của những người làm công tác đền ơn đáp nghĩa hôm nay, quyết tâm không để bất kỳ sự hy sinh nào bị lãng quên, không để người có công nào phải chịu thiệt thòi vì những rào cản thủ tục.


Tin liên quan

Tin mới