Hiểm họa từ những chiếc hộp, ống hút "tái sinh" từ rác thải y tế

Bơm tiêm, dây truyền dịch, vỏ lọ hóa chất y tế sau khi bị tuồn ra ngoài đang âm thầm “tái sinh” thành hộp đựng thức ăn và ống hút giá rẻ tràn lan khắp các chợ đầu mối, quán ăn vỉa hè. Nguy hiểm hơn, thói quen đựng đồ ăn nóng, nhiều dầu mỡ vào loại nhựa tái chế kém chất lượng này góp phần giải phóng hàng loạt độc tố gây rối loạn nội tiết và ung thư.

 Mỗi sáng, hàng triệu phần bún, phở, cháo nóng hổi cùng những ly cà phê, trà sữa được trao tay người tiêu dùng trong những chiếc hộp nhựa mỏng tang và ống hút sặc sỡ. Ít ai ngờ rằng, ẩn sau sự tiện lợi và mức giá rẻ đến khó tin ấy là một vòng lặp rùng mình. Rác thải nhựa y tế sau khi bị tuồn ra ngoài luồng xử lý, đã được "phù phép" qua các lò tái chế thủ công để quay trở lại bàn ăn của chính chúng ta. 

Theo quy định nghiêm ngặt của Bộ Y tế, toàn bộ rác thải nhựa y tế lây nhiễm hoặc từng tiếp xúc với hóa chất, dược phẩm phải được phân loại tại nguồn, thu gom và tiêu hủy hoặc xử lý theo quy trình khép kín. Tuy nhiên, vì lợi nhuận, không ít lô rác thải nhựa y tế vẫn lén lút chảy về các làng nghề, cơ sở tái chế tự phát. Tại những xưởng tái chế chui này, khái niệm "tiệt trùng" hay "khử độc" hoàn toàn xa xỉ. Bơm tiêm, ống truyền dịch, vỏ lọ thuốc đủ chủng loại được đổ chung vào máy băm nhỏ, rửa qua loa bằng nước lã lẫn hóa chất tẩy rửa công nghiệp để khử mùi và làm trắng, sau đó đưa thẳng vào máy đùn nhiệt tạo hạt nhựa tái sinh.

Từ những bao hạt nhựa tạp nham không rõ nguồn gốc này, hàng loạt cơ sở sản xuất bao bì giá rẻ cho ra đời những lô hộp đựng thực phẩm, túi nilon siêu mỏng và ống hút nhựa dùng một lần với giá thành chỉ bằng một phần ba nhựa nguyên sinh. Để che giấu màu sắc xỉn đục đặc trưng của nhựa phế liệu, nhà sản xuất không ngần ngại trộn thêm các loại phẩm màu công nghiệp, chất tạo độ bóng và phụ gia làm dẻo rẻ tiền. Thành phẩm sau đó tỏa đi khắp các chợ đầu mối, len lỏi vào từng quán ăn vỉa hè, xe đẩy đồ ăn sáng và cả những chuỗi đồ uống bình dân.

Nhựa tái chế "bẩn" - Sát thủ thầm lặng

Nếu nhựa tái chế từ rác thải y tế đã mang sẵn trong mình mầm bệnh và tồn dư hóa chất, thì thói quen đựng đồ ăn nóng, nhiều dầu mỡ của người tiêu dùng chính là "cú kích hoạt" khiến độc tố phát tán ở mức độ nguy hiểm nhất.

Các chuyên gia hóa học và an toàn thực phẩm cảnh báo, nhựa tái chế có cấu trúc phân tử không ổn định, khả năng chịu nhiệt rất kém. Khi tiếp xúc với nước ở nhiệt độ 80–100°C, đồ chiên rán ngập dầu hay các món có tính axit như canh chua, bún riêu, các liên kết polymer lập tức bị bẻ gãy. Quá trình này giải phóng ồ ạt hàng triệu hạt vi nhựa cùng các hợp chất độc hại như Bisphenol A (BPA), Phthalates, Styrene, kim loại nặng (chì, cadimi) hòa tan trực tiếp vào thức ăn. Khác với ngộ độc thực phẩm cấp tính gây đau bụng, nôn mửa ngay sau khi ăn, độc tố từ nhựa tái chế hoạt động theo cơ chế "phơi nhiễm tích lũy". Chúng âm thầm đi vào cơ thể từng chút một qua mỗi bữa sáng, mỗi ngụm nước. Các chất này được y học xếp vào nhóm chất gây rối loạn nội tiết nghiêm trọng, nguyên nhân trực tiếp dẫn đến suy giảm chức năng gan thận, vô sinh, dậy thì sớm ở trẻ nhỏ và làm gia tăng nguy cơ mắc các bệnh ung thư như ung thư vú, ung thư tuyến tiền liệt, ung thư đường tiêu hóa.

Kiểm soát tốt phân loại rác thải tái chế

Làm sao để tự cứu mình trước “ma trận” nhựa bẩn?

Thực tế kiểm tra trên thị trường cho thấy, phần lớn các loại hộp nhựa, túi bóng và ống hút trôi nổi đều không có nhãn mác, không công bố hợp quy theo Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia (QCVN 12-1:2011/BYT) về an toàn vệ sinh đối với bao bì, dụng cụ bằng nhựa tổng hợp tiếp xúc trực tiếp với thực phẩm. Trong lúc chờ đợi các cơ quan chức năng siết chặt quản lý từ khâu xử lý rác thải y tế đến các cơ sở sản xuất bao bì, người tiêu dùng tuyệt đối cảnh giác với những chiếc hộp nhựa, ống hút có màu sắc lòe loẹt bất thường hoặc trắng đục, bề mặt sần sùi, xuất hiện các chấm li ti, độ đàn hồi kém (bóp nhẹ dễ gãy giòn) và tỏa ra mùi nhựa khét hoặc mùi hóa chất nồng hắc.

Chỉ chọn sản phẩm làm từ nhựa nguyên sinh có ký hiệu an toàn thực phẩm, ưu tiên nhựa PP (số 5) hoặc HDPE (số 2) vì khả năng chịu nhiệt tốt. Tránh xa nhựa PVC (số 3), PS (số 6 - hộp xốp) và PC/nhựa hỗn hợp (số 7) khi đựng đồ nóng. Đồng thời thay đổi thói quen tiêu dùng như mang theo cặp lồng inox, hộp thủy tinh chịu nhiệt khi mua đồ ăn sáng mang về; ưu tiên sử dụng ống hút tre, giấy, bã mía có nguồn gốc rõ ràng thay cho ống hút nhựa giá rẻ.

Sự tiện lợi trong vài phút của một chiếc hộp nhựa dùng một lần không bao giờ đáng để đánh đổi bằng sức khỏe của cả một đời người. Khi người tiêu dùng kiên quyết nói "không" với bao bì trôi nổi, vòng lặp độc hại từ bãi rác y tế đến bàn ăn mới thực sự bị chặn đứng.

 


Tin liên quan

Tin mới