Chuyện kể về những người lặng lẽ nâng niu từng sự sống

Căng thẳng của điều dưỡng không đến từ tiếng ồn

Hành lang khoa Nội, Bệnh viện Bạch Mai, sáng đèn từ rất sớm. Tiếng máy đo nhịp tim, tiếng bơm tiêm điện, chuông gọi từ các buồng bệnh đan xen không dứt.

Trong nhịp điệu hối hả ấy, hình ảnh dễ được nhắc đến nhất thường là bác sĩ. Nhưng có một lực lượng khác hiện diện âm thầm, bền bỉ từ lúc người bệnh nhập viện cho đến khi ra về: đó là những điều dưỡng.

Điều dưỡng Thắng khi làm việc tại BV Bạch Mai.

Họ là những người trực tiếp theo dõi từng biến động nhỏ nhất của bệnh nhân, thực hiện y lệnh, hỗ trợ sinh hoạt, trấn an tâm lý cho cả người bệnh lẫn người nhà. Không ồn ào, không quyết định cuối cùng, nhưng nếu thiếu họ, guồng máy bệnh viện khó có thể vận hành liên tục và ổn định.

Đặng Văn Thắng, sinh viên năm 4 ngành Điều dưỡng, đang trong giai đoạn thực tập lâm sàng cuối khóa tại Bệnh viện Bạch Mai. Bốn năm học giúp anh nắm vững kỹ thuật tiêm truyền, thay băng, đo huyết áp. Nhưng chỉ khi chính thức bước vào ca trực tại khoa có gần 100 bệnh nhân nội trú, anh mới hiểu giáo trình chỉ là phần khung, còn thực tế nghề nghiệp thì dày đặc những tình huống không tên.

7 giờ 30 phút sáng, ca trực bắt đầu bằng bàn giao kíp trực đêm. Hai trang giấy kín chữ ghi chép tình trạng từng bệnh nhân: ai sốt, ai khó thở, ai vừa chuyển từ hồi sức, ai đang chờ xét nghiệm. Sau đó là vòng thăm bệnh, đo sinh hiệu, ghi hồ sơ.

Đến khâu thực hiện y lệnh, áp lực thực sự xuất hiện. Hàng chục khay thuốc xếp kín bàn, mỗi bệnh nhân một loại thuốc, liều dùng, thời điểm khác nhau. "Thực hiện y lệnh mà tôi có cảm giác như đang làm bài kiểm tra liên tục", Thắng nói. "Chỉ một viên thuốc nhầm cũng có thể gây hậu quả nghiêm trọng".

Ngoài kỹ thuật, điều dưỡng còn phải xử lý vô số việc "ngoài giáo trình": dìu bệnh nhân đi vệ sinh, kiên nhẫn lắng nghe người bệnh than đau, giải thích cho người nhà những thắc mắc dồn dập. Vừa làm việc bằng tay, vừa xử lý thông tin bằng đầu, trong không gian luôn căng thẳng, chỉ một phút lơ đãng cũng có thể dẫn đến sai sót. Sau vài tuần thực tập, hình dung về một nghề "ổn định, ít áp lực" mà Thắng từng nghe đã hoàn toàn sụp đổ. "Không có chuyện ngồi bàn giấy, càng không có lúc rảnh. Gần như suốt ca là đứng, đi lại và xử lý việc nối tiếp việc".

Ở Bệnh viện Tâm thần Trung ương 1, ca làm việc của điều dưỡng Đặng Mai Hoa, người có nhiều năm kinh nghiệm, bắt đầu từ rất sớm. Khác với hình dung về nơi dễ ồn ào, nhiều ngày hành lang của khoa khá yên ắng. Nhưng chính sự yên tĩnh ấy lại tiềm ẩn căng thẳng. "Không ai biết lúc nào một tiếng gọi bình thường sẽ chuyển thành cơn kích động", chị Hoa nói. Làm việc trong môi trường có người bệnh tâm thần, điều dưỡng không chỉ nắm vững thuốc men và quy trình mà còn phải "đọc" được hành vi.

Người điều dưỡng luôn tận tâm, cùng bác sĩ luôn hỗ trợ bệnh nhân tốt nhất.

Mỗi ca trực bắt đầu bằng bàn giao kỹ lưỡng: Ai đang trong giai đoạn phát bệnh, ai có nguy cơ tự sát, ai từng bỏ trốn. Những thông tin này không chỉ để ghi nhớ mà phải chuyển hóa thành phản xạ nghề nghiệp. Trong lúc phát thuốc, chị vừa đảm bảo đúng người, đúng liều, vừa quan sát thái độ bệnh nhân.

Có người hợp tác, có người từ chối, có người tìm cách giấu thuốc. Chỉ cần lơ là vài phút, nguy cơ có thể xảy ra. Áp lực còn đến từ người nhà bệnh nhân. Họ đặt ra những câu hỏi khó: Bao giờ người bệnh khỏi, có chữa được dứt điểm không? Nhưng điều dưỡng không thể hứa điều ngoài khả năng chuyên môn. "Nói đúng chuyên môn đôi khi bị cho là né tránh, nhưng nói khác đi thì lại không đúng với thực tế điều trị", chị Hoa chia sẻ.

Áp lực mang tên "sai" và "thiếu"

Dù là sinh viên thực tập hay điều dưỡng nhiều năm kinh nghiệm, áp lực nghề nghiệp đều xoay quanh hai chữ: sai và thiếu. Sai thuốc, sai liều, sai lời nói; thiếu thời gian, thiếu kiên nhẫn, thiếu quan sát. Những sai sót tưởng chừng nhỏ có thể trả giá bằng sự an toàn của bệnh nhân, thậm chí của chính nhân viên y tế. Làm việc theo ca kíp khiến đồng hồ sinh học đảo lộn. 

Những ca trực đêm nối tiếp ca ngày, giấc ngủ chắp vá, cơ thể dần xuống sức. Đau lưng vì nâng đỡ bệnh nhân, đau khớp vì đứng lâu, rối loạn giấc ngủ vì thức khuya dậy sớm. Đời sống cá nhân cũng bị bào mòn. Những buổi sinh nhật con, ngày kỷ niệm gia đình đôi khi phải nhường chỗ cho ca trực không thể đổi. "Đó là những điều người ngoài nghề ít khi nhìn thấy", chị Hoa nói.

Công việc của người điều dưỡng luôn thầm lặng, tận tâm với người bệnh.

"Vì sao chúng tôi chọn ở lại?". Câu trả lời thường đến từ những khoảnh khắc rất nhỏ. Một lời cảm ơn ngắn ngủi, một bệnh nhân quay lại báo tin đã ổn định, một cái gật đầu biết ơn từ người nhà. Những điều ấy không làm ca trực ngắn hơn, nhưng đủ để người điều dưỡng biết công việc mình có ý nghĩa.

Chị Hoa vẫn nhớ ngày một bệnh nhân từng kích động nặng quay lại tái khám, ghé qua khoa chỉ để nói: "Em ra viện rồi, giờ đi làm lại được". Với điều dưỡng, đó là phần thưởng không ghi trong bảng lương, nhưng đủ để giữ họ ở lại với nghề.

Trong hệ thống y tế hiện đại, điều dưỡng không phải là lực lượng "phụ" mà là một mắt xích chuyên môn độc lập. Họ là người đảm bảo y lệnh được thực hiện chính xác, phát hiện sớm những thay đổi bất thường, hướng dẫn bệnh nhân chăm sóc sau điều trị, giải thích quy trình và giúp người bệnh hiểu, hợp tác.

Khi bước vào bệnh viện, ai cũng mong gặp bác sĩ giỏi. Nhưng song song với đó là mong muốn được chăm sóc bởi những điều dưỡng tận tâm, đủ bình tĩnh để ở bên mình trong những lúc yếu đuối nhất. Sự thầm lặng của họ không đồng nghĩa với vai trò nhỏ bé. Những người điều dưỡng không cần danh xưng lớn lao. Điều họ cần là được nhìn nhận đúng vai trò, được tôn trọng và được chia sẻ áp lực. Bởi phía sau ánh đèn phòng bệnh, chính họ là những người giữ cho sự sống được tiếp nối, từng giờ, từng ca trực, trong lặng lẽ.

Nguồn: Sức khỏe & Đời sống