Bộ Y tế cho biết Luật An toàn thực phẩm ban hành từ năm 2010 đã góp phần quan trọng trong quản lý nhà nước về thực phẩm. Tuy nhiên, trong quá trình triển khai, nhiều quy định đã bộc lộ hạn chế, không còn phù hợp với tốc độ phát triển của thị trường và yêu cầu bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.
Luật quy định về "Thực phẩm chức năng lần đầu tiên ra thị trường" phải có báo cáo hiệu quả công dụng, tuy nhiên Luật ATTP cũng không có khái niệm thực phẩm chức năng lần đầu tiên ra thị trường. Thực tiễn rất khó xác định thế nào là "lần đầu tiên đưa ra thị trường".
Một bất cập lớn là hệ thống pháp luật liên quan đến thực phẩm hiện còn “chia cắt”: kiểm soát chất lượng hàng hóa theo Luật Chất lượng sản phẩm, hàng hóa; kiểm soát an toàn thực phẩm theo Luật An toàn thực phẩm; còn xử lý hàng giả lại theo quy định về xử phạt trong hoạt động thương mại và bảo vệ người tiêu dùng. Cách tổ chức quy định như vậy khiến việc quản lý toàn diện từ chất lượng, an toàn đến chống hàng giả chưa thật sự đồng bộ.
Bên cạnh đó, việc quản lý thực phẩm chức năng còn nhiều khoảng trống. Luật hiện hành từng đặt yêu cầu về “thực phẩm chức năng lần đầu tiên đưa ra thị trường” phải có báo cáo chứng minh hiệu quả công dụng, nhưng lại không có khái niệm rõ ràng thế nào là “lần đầu tiên”. Thực tế vì vậy rất khó áp dụng thống nhất, gây lúng túng cho cả cơ quan quản lý lẫn doanh nghiệp.
Bộ máy quản lý an toàn thực phẩm cũng được đánh giá là chưa tinh gọn, chưa thống nhất giữa các địa phương, trong khi nhiệm vụ ngày càng nặng nề. Trên thị trường vẫn xuất hiện tình trạng thực phẩm giả, thực phẩm kém chất lượng với quy mô lớn, tạo bức xúc xã hội.
Đáng chú ý, cơ chế xử lý vi phạm hiện còn thiếu công cụ đủ mạnh. Luật An toàn thực phẩm năm 2010 mới quy định thu hồi Giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm và thu hồi, xử lý thực phẩm không bảo đảm an toàn. Trong khi đó, với một số loại giấy tờ quan trọng khác (như hồ sơ công bố sản phẩm, xác nhận nội dung quảng cáo, quyết định chỉ định cơ sở kiểm nghiệm), luật chưa có quy định rõ ràng về việc thu hồi hoặc tạm dừng hiệu lực khi phát hiện sai phạm. Điều này có thể làm giảm tính nghiêm minh, nhất là trong các trường hợp hồ sơ dựa trên tài liệu giả mạo hoặc thông tin không trung thực.
Ngoài ra, dự thảo cũng chỉ ra một loạt vấn đề cần bổ sung: cơ sở dữ liệu quản lý thực phẩm chưa hoàn thiện; chưa quy định đầy đủ quyền và nghĩa vụ của tổ chức, cá nhân đứng tên công bố sản phẩm; chưa yêu cầu kiểm nghiệm các chỉ tiêu chất lượng bên cạnh chỉ tiêu an toàn; và chưa có cơ chế nhận diện, truy xuất nguồn gốc dựa trên nhãn bao bì (chẳng hạn mã vạch, mã phản hồi nhanh) để hỗ trợ quản lý và bảo vệ người tiêu dùng.
Bộ Y tế xác định việc sửa luật nhằm giải quyết kịp thời các “điểm nghẽn” về pháp lý, đồng thời nâng trách nhiệm của cơ quan quản lý và doanh nghiệp trong toàn bộ chuỗi sản xuất, kinh doanh thực phẩm.
Dự thảo nhấn mạnh hướng đi tăng cường kiểm tra sau cấp phép để nâng hiệu lực thực thi pháp luật, đi kèm cải cách thủ tục hành chính, phân cấp và phân quyền rõ hơn trong quản lý thực phẩm. Quan điểm xây dựng luật là bảo đảm tính đồng bộ với các luật liên quan, phù hợp chủ trương bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân, đồng thời tiếp cận tối đa thông lệ quốc tế và điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên.
Bộ Y tế đề xuất xây dựng Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi) tập trung vào 2 nhóm chính sách.
Chính sách thứ nhất tập trung vào nhóm sản phẩm và cơ sở sản xuất, kinh doanh có nguy cơ cao, với mục tiêu kiểm soát chặt từ khâu sản xuất đến khi lưu thông trên thị trường. Dự thảo định hướng kết hợp cả biện pháp kiểm soát trước khi đưa sản phẩm ra thị trường và kiểm tra sau khi sản phẩm đã lưu hành, để bảo đảm an toàn và chất lượng cho người sử dụng.
Một nội dung đáng chú ý là yêu cầu các cơ sở sản xuất sản phẩm nguy cơ cao áp dụng các hệ thống quản lý chất lượng tiên tiến theo chuẩn quốc tế, nhằm kiểm soát rủi ro an toàn thực phẩm trong suốt quá trình sản xuất.
Chính sách thứ hai hướng đến kiện toàn tổ chức bộ máy theo hướng thống nhất, giảm chồng chéo và tăng trách nhiệm của chính quyền địa phương.
Theo đó, dự thảo đề xuất quy định rõ trách nhiệm quản lý của các bộ, ngành liên quan như Bộ Y tế, Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Bộ Công Thương để hạn chế tình trạng chồng lấn nhiệm vụ. Đồng thời, tăng cường trách nhiệm của Ủy ban nhân dân các cấp trong tổ chức thực hiện, kiểm tra, giám sát và xử lý vi phạm an toàn thực phẩm tại địa phương, qua đó nâng hiệu quả quản lý sát thực tế.
Nếu được thông qua, Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi) được kỳ vọng sẽ giúp hệ thống quản lý bớt phân tán, tăng công cụ xử lý vi phạm, nâng hiệu quả kiểm tra sau cấp phép và tạo môi trường kinh doanh minh bạch hơn. Quan trọng nhất, mục tiêu cuối cùng là bảo vệ sức khỏe cộng đồng, bảo đảm quyền lợi người tiêu dùng và giảm gánh nặng thủ tục cho người dân, doanh nghiệp làm ăn nghiêm túc.
TH (Sức khỏe & Đời sống)
https://suckhoedoisong.vn/de-xuat-phan-cap-phan-quyen-quan-ly-thuc-pham-tao-thuan-loi-cho-nguoi-dan-doanh-nghiep-169260101232331468.htm
Link bài gốc Lấy link
