Cấp cứu trước bệnh viện: nút “giờ vàng” cần mô hình tổ chức sát thực tế Việt Nam

Tai nạn giao thông, sự cố lao động, thảm họa và các tình huống y tế khẩn cấp có xu hướng gia tăng, kéo theo một yêu cầu không thể chậm trễ: cấp cứu trước bệnh viện phải đủ mạnh. Đây là tuyến đầu của “cuộc đua sinh tử”, nơi mỗi phút trôi qua có thể quyết định người bệnh sống hay không, hồi phục tốt hay mang di chứng nặng nề. Thế nhưng, thực tế cho thấy cấp cứu ngoài bệnh viện ở Việt Nam vẫn còn nhiều khoảng trống, khiến “giờ vàng” đôi khi bị bỏ lỡ.

Từ thực tiễn đó, Thiếu tướng, PGS, TS, Thầy thuốc Nhân dân Nguyễn Hồng Sơn (nguyên Giám đốc Bệnh viện Quân y 175) đã chủ trì đề tài “Nghiên cứu xây dựng và đánh giá hiệu quả mô hình cấp cứu trước bệnh viện”. Mục tiêu của nghiên cứu là tìm ra cách tổ chức phù hợp với điều kiện Việt Nam, có thể triển khai trên nhiều địa bàn khác nhau, từ đô thị đến vùng sâu, vùng xa, đồng thời tạo nền tảng khoa học cho việc hoàn thiện chính sách trong tương lai.

Bệnh viện Quân y 175 phối hợp với các cơ quan chức năng TP Hồ Chí Minh tổ chức chương trình huấn luyện đào tạo và diễn tập mô hình cấp cứu trước bệnh viện, tháng 6-2025. 

Ban chủ nhiệm đề tài nhìn thẳng vào những “điểm nghẽn” đang làm giảm hiệu quả cấp cứu. Trước hết là mạng lưới 115 chưa phủ rộng, nhất là ở khu vực xa trung tâm. Nhiều nơi thiếu điểm cấp cứu, thiếu phương tiện, dẫn tới thời gian tiếp cận bệnh nhân kéo dài. Trong cấp cứu tim mạch, đột quỵ, chấn thương nặng… chỉ cần chậm thêm vài phút cũng có thể trả giá bằng sinh mạng hoặc di chứng không hồi phục.

Thứ hai là nhân lực cấp cứu trước bệnh viện còn thiếu và chưa đồng đều. Cấp cứu ngoài bệnh viện không chỉ là “đón và chở”, mà cần đánh giá nhanh mức độ nguy kịch, xử trí ban đầu đúng kỹ thuật và đảm bảo vận chuyển an toàn. Khi kỹ năng chưa chuẩn hóa, người bệnh có thể bị chậm xử trí hoặc xử trí sai, làm tăng nguy cơ biến chứng.

Thứ ba là cơ chế phối hợp chưa thống nhất giữa các tuyến y tế và giữa y tế với Quân đội, Công an, lực lượng cứu hộ, chính quyền địa phương. Trong nhiều tình huống, yếu tố quyết định nằm ở khả năng điều phối hiện trường, chia sẻ thông tin và phân luồng bệnh nhân đến đúng nơi có năng lực điều trị. Khi phối hợp chưa trơn tru, hệ thống dễ “kẹt” ngay trong khâu tổ chức.

Bên cạnh đó, hành lang pháp lý cho hoạt động cấp cứu ngoài bệnh viện còn những khoảng trống, ảnh hưởng đến phân công trách nhiệm, chuẩn hóa quy trình và bảo đảm an toàn cho lực lượng tham gia.

Trên nền tảng đánh giá thực trạng, đề tài xây dựng và thử nghiệm một mô hình tổ chức theo hướng khả thi – linh hoạt – theo địa bàn. Trọng tâm của mô hình là tạo một chuỗi cấp cứu liền mạch: tiếp nhận thông tin nhanh, điều phối lực lượng hợp lý, sơ cứu đúng tại hiện trường, vận chuyển an toàn và kết nối thông suốt với cơ sở điều trị. Mô hình nhấn mạnh phối hợp đa lực lượng, lấy người bệnh làm trung tâm, đặt mục tiêu ưu tiên là cứu sống và giảm di chứng.

Theo nhóm nghiên cứu, kết quả thử nghiệm cho thấy mô hình giúp rút ngắn thời gian tiếp cận, nâng chất lượng sơ cứu và vận chuyển, từ đó góp phần giảm tỷ lệ tử vong, thương tật và giảm gánh nặng kinh tế – xã hội cho gia đình, cộng đồng. Quan trọng hơn, mô hình hướng tới mục tiêu công bằng: dù ở thành phố hay vùng sâu, vùng xa, người dân đều cần có cơ hội được cấp cứu kịp thời và đúng cách.

Từ một nghiên cứu cụ thể, thông điệp lớn được đặt ra là: muốn giữ “giờ vàng” cho người bệnh, không thể chỉ trông vào nỗ lực của một bệnh viện hay một đơn vị, mà cần một mô hình tổ chức đủ chặt, đủ linh hoạt và đủ hành lang pháp lý. Đây được xem là cơ sở quan trọng để từng bước hoàn thiện chính sách và hướng tới xây dựng chiến lược quốc gia về cấp cứu trước bệnh viện trong thời gian tới.

TH (Quân đội Nhân dân)