Căng thẳng khi mang thai có thể để lại “dấu ấn” lâu dài trong não trẻ

Stress của mẹ không chỉ dừng lại ở thai kỳ

Các nhà khoa học thuộc Weill Cornell Medicine (Mỹ) vừa công bố một nghiên cứu cho thấy căng thẳng hoặc nhiễm trùng trong thời gian mang thai có thể để lại ảnh hưởng lâu dài đến não bộ của con, làm tăng nguy cơ lo âu khi trưởng thành. Phát hiện này được đăng tải trên tạp chí khoa học Cell Reports và dẫn lại bởi Science Alert.

Nghiên cứu mới phát hiện căng thẳng thai kỳ có thể theo con đến tuổi trưởng thành

Trước đó, nhiều nghiên cứu đã chỉ ra mối liên hệ giữa sức khỏe tiền sản của người mẹ với các vấn đề tâm thần về sau ở con, trong đó có lo âu. Tuy nhiên, cơ chế thần kinh cụ thể đứng sau mối liên hệ này vẫn chưa được làm rõ.

Não bộ có thể “ghi nhớ” stress từ khi còn trong bụng mẹ

Trong nghiên cứu mới, nhóm khoa học đã sử dụng mô hình chuột để mô phỏng tình trạng viêm và stress ở phụ nữ mang thai. Các nhà nghiên cứu điều chỉnh gene chuột mẹ theo cách tạo ra phản ứng viêm tương tự những gì xảy ra khi con người phải chịu căng thẳng kéo dài.

Điều đáng chú ý là thế hệ chuột con sinh ra hoàn toàn bình thường về mặt di truyền, không mang các gene liên quan đến stress hay viêm nhiễm từ mẹ. Nhóm nghiên cứu tập trung quan sát chuột đực – đối tượng thường biểu hiện hành vi lo âu rõ rệt hơn.

Khi trưởng thành, dù không có bất thường di truyền, những con chuột này vẫn xuất hiện các hành vi lo âu điển hình như né tránh không gian mở hoặc phản ứng quá mức trước các yếu tố môi trường. Một số tế bào thần kinh liên quan đến việc đánh giá mối đe dọa trong não hoạt động mạnh hơn bình thường, ngay cả khi nguy hiểm chưa thực sự xảy ra.

“Lập trình” lo âu từ sớm

Theo các nhà khoa học, kết quả cho thấy não bộ có thể bị “lập trình” ngay từ giai đoạn bào thai để trở nên nhạy cảm hơn với các mối đe dọa. Sự hoạt động quá mức của các nơ-ron khiến con vật có xu hướng nhìn nhận môi trường xung quanh như nguy hiểm hơn thực tế, từ đó dễ phát triển hành vi lo âu kéo dài.

Phát hiện này giúp làm rõ hơn cách các yếu tố sinh học sớm, đặc biệt là môi trường trong thai kỳ, có thể ảnh hưởng đến sức khỏe tâm thần về lâu dài.

Ý nghĩa với sức khỏe con người

Lo âu hiện là một trong những rối loạn tâm thần phổ biến nhất, ước tính ảnh hưởng tới gần một phần ba dân số ở một thời điểm nào đó trong đời. Việc hiểu rõ các yếu tố nguy cơ, đặc biệt từ giai đoạn sớm, có ý nghĩa quan trọng trong phòng ngừa và điều trị.

Dù nghiên cứu mới chỉ được thực hiện trên động vật, các chuyên gia cho rằng kết quả này nhấn mạnh vai trò then chốt của một thai kỳ khỏe mạnh – không chỉ đối với thể chất mà còn với sức khỏe tinh thần lâu dài của trẻ.

Theo nhóm nghiên cứu, việc giảm stress, kiểm soát viêm nhiễm và chăm sóc sức khỏe tâm lý cho phụ nữ mang thai không chỉ mang lại lợi ích trước mắt mà còn có thể góp phần giảm nguy cơ rối loạn lo âu ở thế hệ sau.

TH