Telehealth giúp người bệnh “gặp” bác sĩ tuyến trên ngay tại địa phương, giảm chuyển tuyến

Một bệnh nhân nhập viện trong tình trạng đau ngực, khó thở, lại có tiền sử ung thư phổi di căn não. Thay vì phải chuyển tuyến gấp trong lúc sức khỏe bất ổn, hồ sơ bệnh án, kết quả xét nghiệm và hình ảnh chẩn đoán được chuyển tức thì lên tuyến trung ương qua hệ thống PACS/Tele-radiology để hội chẩn. Từ “đầu cầu” Hà Nội, các chuyên gia đưa ra đánh giá giai đoạn bệnh, gợi ý hướng xử trí và kế hoạch xét nghiệm cần thiết để lựa chọn phác đồ tối ưu. Người bệnh không phải đi xa, nhưng vẫn tiếp cận được năng lực chuyên môn của tuyến trên.

Một buổi khám, chữa bệnh từ xa của Bệnh viện Đại học Y Hà Nội. 

Đó là một trong nhiều câu chuyện cho thấy khám, chữa bệnh từ xa (Telehealth) không còn là giải pháp tình thế. Khi hệ thống kết nối đủ mạnh và quy trình vận hành trơn tru, Telehealth trở thành “đường cao tốc” đưa tri thức y khoa đi nhanh hơn cả bệnh nhân. Nhiều trường hợp người cao tuổi, bệnh nền phức tạp như suy thận cấp, viêm phổi, gãy xương đùi, gout nặng… có thể được hội chẩn trực tuyến, nhận hướng dẫn điều trị phù hợp tại chỗ, từ đó giảm chi phí, hạn chế rủi ro khi di chuyển và giảm tình trạng quá tải tuyến trên.

Theo các chuyên gia, Telehealth ở Việt Nam đã dịch chuyển từ telemedicine (khám chữa bệnh từ xa) sang mô hình rộng hơn là telehealth – nơi nhiều bệnh viện cùng tham gia tư vấn, hội chẩn và hỗ trợ chuyên môn. Có bệnh viện triển khai phòng khám từ xa, tiến tới mô hình theo dõi tại nhà, giúp người bệnh mạn tính duy trì điều trị đều đặn mà không phải tái khám trực tiếp quá thường xuyên.

Hiệu quả của Telehealth từng thể hiện rõ trong giai đoạn dịch COVID-19, khi hạn chế đi lại trở thành yêu cầu bắt buộc. Nhưng giá trị lâu dài nằm ở chỗ: hội chẩn đa tuyến giúp tuyến dưới nâng tay nghề ngay trong ca bệnh thật, tạo kênh đào tạo thực tế cho bác sĩ trẻ và tăng niềm tin của người dân vào y tế địa phương. Khi dữ liệu bệnh án điện tử được tích lũy và phân tích tốt hơn, hệ thống còn hỗ trợ theo dõi sau điều trị, đánh giá hiệu quả và tối ưu phác đồ; kỹ thuật viên/điều dưỡng có thể đảm nhiệm phần thăm khám cơ bản, còn bác sĩ tập trung vào quyết định chuyên môn.

Dù vậy, Telehealth không phải “phép màu” thay thế hoàn toàn khám trực tiếp. Nguyên tắc được nhấn mạnh là khám truyền thống vẫn là trụ cột, Telehealth giống như “cánh tay hỗ trợ” để hệ thống vận hành hiệu quả hơn. Những ca có chẩn đoán phức tạp, triệu chứng chưa rõ hoặc cần can thiệp cận lâm sàng vẫn phải đến cơ sở y tế để bảo đảm an toàn.

Từ năm 2020, nhiều bệnh viện tuyến cuối được giao nhiệm vụ trong Đề án “Khám, chữa bệnh từ xa” đã duy trì các phiên hội chẩn định kỳ, nhất là với bệnh ung thư – nhóm bệnh cần phối hợp đa chuyên khoa và quyết định điều trị dựa trên hình ảnh, giải phẫu bệnh, đánh giá giai đoạn. Song song thực tiễn, khung pháp lý cũng dần hoàn thiện: Luật Khám bệnh, chữa bệnh (sửa đổi) có hiệu lực từ 1/1/2024 quy định về hoạt động khám chữa bệnh từ xa; Bộ Y tế ban hành danh mục bệnh/tình trạng bệnh được phép triển khai từ xa và đặt mục tiêu trong chiến lược chuyển đổi số giai đoạn 2025–2030: 100% cơ sở y tế có bộ phận khám, chữa bệnh từ xa.

Khi đường truyền mạnh hơn, dữ liệu chuẩn hóa hơn và quy trình chuyên môn rõ ràng hơn, Telehealth sẽ không chỉ “xóa nhòa khoảng cách tuyến điều trị”, mà còn góp phần tổ chức lại dịch vụ y tế theo hướng lấy người bệnh làm trung tâm: ở vùng sâu, vùng xa hay hải đảo, người dân vẫn có cơ hội chạm tới chất lượng điều trị tốt hơn - nhanh hơn, an toàn hơn và ít tốn kém hơn.

TH (Lao động)