Trạm y tế xã, điểm tựa chăm sóc sức khỏe từ tuyến đầu

Chủ động từ tuyến đầu

Tại xã miền núi Hương Khê, việc sáp nhập, kiện toàn mạng lưới y tế cơ sở được triển khai đồng bộ, phù hợp với yêu cầu tổ chức bộ máy mới. Trên cơ sở hợp nhất 3 trạm y tế cũ gồm Thị trấn Hương Khê, Phú Gia và Hương Long, địa phương đã thành lập Trạm Y tế xã Hương Khê, đặt trụ sở chính tại điểm Phú Gia (cũ). Với 35 cán bộ, y, bác sĩ và nhân viên y tế, đơn vị nhanh chóng ổn định tổ chức, đảm bảo thực hiện đầy đủ chức năng chuyên môn theo quy định.

Cán bộ y tế xã - lực lượng quan trọng trong phòng, chống dịch bệnh.

Ngay sau khi đi vào hoạt động theo mô hình mới, trạm y tế xã đã ghi nhận tín hiệu tích cực. Chỉ sau một tháng sáp nhập, hơn 400 lượt bệnh nhân đến khám, chữa bệnh bảo hiểm y tế tại trạm. Con số này không chỉ phản ánh nhu cầu chăm sóc sức khỏe của người dân mà còn cho thấy niềm tin đối với tuyến y tế cơ sở đang từng bước được củng cố.

Theo bác sĩ Nguyễn Quốc Tuệ (Trạm y tế xã Hương Khê), khi trạm y tế hoạt động hiệu quả, người dân được hưởng lợi trước hết về thời gian và chi phí. Thay vì phải di chuyển xa lên tuyến huyện hoặc tuyến tỉnh, người dân có thể tiếp cận dịch vụ y tế ngay tại địa phương. Những bệnh lý thông thường được xử lý kịp thời; các trường hợp cần chuyển tuyến cũng được sàng lọc, hướng dẫn cụ thể, tránh tình trạng quá tải không cần thiết cho tuyến trên.

Trung tâm Kiểm soát bệnh tật Hà Tĩnh giám sát, hướng dẫn hỗ trợ về công tác phòng chống dịch cho Trạm Y tế xã Cẩm Xuyên.

Với người cao tuổi, trạm y tế xã thực sự là điểm tựa gần gũi. Ông Nguyễn Văn Thọ (trú xã Hương Khê) chia sẻ, ở tuổi xế chiều, việc đi lại xa xôi là trở ngại lớn. Nay có trạm y tế gần nhà, được đo huyết áp định kỳ, theo dõi sức khỏe thường xuyên và tư vấn tận tình, ông cảm thấy yên tâm hơn rất nhiều.

Không chỉ dừng ở khám, chữa bệnh ban đầu, trạm y tế xã còn là nơi triển khai hầu hết các hoạt động y tế dự phòng: tiêm chủng mở rộng, chăm sóc sức khỏe bà mẹ, trẻ em, quản lý bệnh không lây nhiễm, giám sát dịch bệnh, truyền thông giáo dục sức khỏe… Đây là những nhiệm vụ thầm lặng nhưng có ý nghĩa quyết định đối với chất lượng sống của cộng đồng.

Tại địa bàn đô thị như phường Thành Sen, nơi dân cư đông đúc và khối lượng công việc lớn, việc tổ chức lại mạng lưới y tế cơ sở càng đòi hỏi sự bài bản. Trên cơ sở tiếp nhận 9 trạm y tế cùng toàn bộ chức năng, nhiệm vụ và nhân lực y tế dự phòng từ Trung tâm Y tế Thành Sen, phường đã thành lập một trạm y tế trung tâm và 4 điểm y tế trực thuộc. Cách làm này giúp bảo đảm người dân ở các khu vực khác nhau vẫn được tiếp cận dịch vụ y tế thuận tiện.

66 viên chức y tế được bố trí về trạm, trong đó có 8 cán bộ từ Trung tâm Y tế Thành Sen, còn lại là nhân sự từ các trạm cũ. Sau sắp xếp, bộ máy nhanh chóng ổn định, hoạt động chuyên môn không bị gián đoạn. Người dân đến khám, cấp thuốc bảo hiểm y tế, tiêm chủng, tư vấn sức khỏe… đều được phục vụ bình thường.

Bà Nguyễn Thị Hoa (người dân phường Thành Sen) cho biết, gia đình bà có hai người cao tuổi mắc tăng huyết áp. Trước đây, mỗi lần kiểm tra định kỳ phải lên trung tâm y tế, vừa mất thời gian vừa tốn công sức. Nay trạm y tế phường theo dõi thường xuyên, nhắc lịch đo huyết áp, tư vấn chế độ ăn uống và dùng thuốc, gia đình bà cảm thấy nhẹ nhõm hơn rất nhiều.

Những câu chuyện từ Hương Khê hay Thành Sen cho thấy một thực tế: khi trạm y tế được tổ chức hợp lý, đủ nhân lực và trang thiết bị, người dân sẽ chủ động tìm đến tuyến cơ sở thay vì “vượt tuyến” như trước.

Củng cố "hàng rào kỹ thuật", nền tảng cho phát triển y tế bền vững

Trong hệ thống y tế, tuyến cơ sở được ví như “hàng rào kỹ thuật” quan trọng, giúp phát hiện sớm và ngăn chặn nguy cơ dịch bệnh ngay từ cộng đồng. Thực tế tại Hà Tĩnh cho thấy, trong các đợt cao điểm phòng, chống dịch bệnh truyền nhiễm, lực lượng y tế xã, phường luôn là tuyến đầu.

Trung tâm Kiểm soát bệnh tật Hà Tĩnh giám sát, hướng dẫn hỗ trợ chuyên môn cho Trạm Y tế xã Toàn Lưu.

Từ công tác phòng chống sốt xuất huyết, tay chân miệng, cúm mùa đến giám sát các ổ dịch nhỏ lẻ, cán bộ y tế cơ sở thường xuyên “đi từng ngõ, gõ từng nhà, rà từng đối tượng”. Họ tổ chức truyền thông, hướng dẫn người dân vệ sinh môi trường, ăn chín uống sôi, tiêm chủng đầy đủ; đồng thời kịp thời báo cáo, phối hợp xử lý khi phát hiện ca bệnh nghi ngờ.

Theo bác sĩ Nguyễn Công Hiếu, cán bộ Trung tâm Kiểm soát bệnh tật Hà Tĩnh, nếu y tế cơ sở làm tốt vai trò giám sát dịch tễ, dịch bệnh sẽ được chặn ngay từ đầu. Trạm y tế xã chính là “tai mắt” của ngành y tế trong cộng đồng, giúp phát hiện sớm, xử lý sớm và hạn chế lây lan trên diện rộng.

Bên cạnh phòng bệnh, nhiệm vụ quản lý sức khỏe toàn dân đang được xác định là định hướng lâu dài của ngành y tế. Thay vì chỉ tiếp nhận người bệnh khi triệu chứng đã nặng, trạm y tế xã từng bước lập hồ sơ quản lý sức khỏe cho từng người dân. Các chỉ số cơ bản như huyết áp, đường huyết, cân nặng, tiền sử bệnh tật… được cập nhật định kỳ, đặc biệt đối với người cao tuổi và người mắc bệnh mạn tính.

Mô hình quản lý này không chỉ giúp phát hiện sớm biến chứng mà còn nâng cao ý thức tự chăm sóc sức khỏe của người dân. Khi mỗi người dân có một “hồ sơ sức khỏe sống”, được theo dõi liên tục tại tuyến cơ sở, hệ thống y tế sẽ chuyển từ bị động sang chủ động, từ chữa bệnh là chính sang phòng bệnh và quản lý nguy cơ.

Tuy nhiên, để thực hiện hiệu quả mục tiêu đó, trạm y tế xã cần được đầu tư đồng bộ về nhân lực, cơ sở vật chất và ứng dụng công nghệ thông tin. Việc số hóa dữ liệu, kết nối liên thông giữa các tuyến sẽ giúp thông tin y tế được cập nhật nhanh chóng, hỗ trợ chẩn đoán và điều trị chính xác hơn.

Bác sĩ Lê Chánh Thành, Phó Giám đốc Sở Y tế Hà Tĩnh khẳng định, đầu tư cho trạm y tế xã chính là đầu tư cho sự phát triển bền vững của địa phương. Khi tuyến cơ sở đủ mạnh, người dân được chăm sóc sức khỏe công bằng, liên tục và toàn diện; tuyến trên giảm tải, tập trung nguồn lực cho các kỹ thuật chuyên sâu.

Thực tế cũng chứng minh, những địa phương làm tốt công tác phối hợp giữa trạm y tế với các tổ chức đoàn thể, ban cán sự thôn, cộng tác viên y tế thôn bản… thường kiểm soát dịch bệnh hiệu quả hơn, tỷ lệ tiêm chủng và khám sức khỏe định kỳ cao hơn. Sự gắn kết cộng đồng chính là “chìa khóa mềm” bổ trợ cho chuyên môn y tế.

Có thể khẳng định, trong bối cảnh mô hình chính quyền địa phương 2 cấp đang từng bước hoàn thiện, trạm y tế xã vẫn giữ vai trò không thể thay thế. Đó không chỉ là nơi khám, chữa bệnh ban đầu mà còn là nền tảng của hệ thống chăm sóc sức khỏe toàn dân.

Khi “cánh tay nối dài” ấy được củng cố vững chắc, ngành y tế mới có thể phát triển bền vững, giảm áp lực cho tuyến trên và bảo đảm mọi người dân dù ở miền núi hay đô thị đều được tiếp cận dịch vụ y tế kịp thời, chất lượng và nhân văn.

Theo Báo Sức khỏe & Đời sống