Nước hầm xương có thật sự bổ xương khớp và đẹp da như lời đồn?

Nước hầm xương là món quen thuộc trong bữa ăn gia đình Việt, thường được xem như nguồn dinh dưỡng tốt cho xương khớp và sức khỏe tổng thể. Tuy nhiên, theo TS. Lê Thị Hương Giang (Khoa Tiết chế Dinh dưỡng – Bệnh viện 19-8), nhiều niềm tin về lợi ích của nước hầm xương đang bị thổi phồng và thậm chí gây hiểu lầm.

Các nghiên cứu từ Mayo Clinic, Harvard Health và USDA cho thấy hàm lượng khoáng chất trong nước hầm xương thực tế rất thấp. Một bát nước xương 250ml chỉ chứa khoảng 5–10mg canxi, trong khi nhu cầu mỗi ngày của người trưởng thành là 1.000–1.200mg. Điều này đồng nghĩa uống nhiều nước hầm xương không thể thay thế sữa hay các thực phẩm giàu canxi khác.

Xương ninh nấu canh là món ăn quen thuộc của nhiều gia đình Việt

Ngoài ra, collagen trong nước hầm xương không tồn tại dưới dạng nguyên vẹn. Khi vào cơ thể, collagen sẽ bị phân hủy thành acid amin như mọi loại protein khác, không thể trực tiếp chuyển thành collagen dưới da hay sụn khớp. Vì vậy, quan niệm “uống nước hầm xương để đẹp da, mềm khớp” là thiếu cơ sở.

Không chỉ thiếu khoáng chất, nước hầm xương còn chứa lượng mỡ bão hòa và cholesterol khá cao, đặc biệt khi hầm xương ống hoặc xương bò trong thời gian dài. Việc tiêu thụ thường xuyên có thể ảnh hưởng xấu tới tim mạch, gan nhiễm mỡ và rối loạn mỡ máu. Purin trong tủy xương cũng làm tăng acid uric – yếu tố nguy cơ của bệnh gout.

Nhiều phụ huynh còn cho trẻ uống nước hầm xương thay thịt vì tin rằng “chất đã ra hết trong nước”, nhưng đây là quan niệm sai lầm. Trẻ cần protein, sắt, kẽm từ thịt cá, trứng, sữa – những chất gần như không có trong nước hầm xương. TS. Giang cho rằng việc này có thể khiến trẻ thiếu dinh dưỡng và chậm phát triển.

Tuy vậy, nước hầm xương không phải thực phẩm xấu. Khi sử dụng đúng cách, nó vẫn là nguyên liệu tạo vị ngọt tự nhiên cho canh, súp. Chuyên gia khuyến nghị chỉ nên hầm xương trong 90–120 phút và vớt bỏ lớp mỡ trong quá trình nấu. Hầm quá lâu có thể làm tăng purin và giải phóng kim loại nặng từ xương động vật.

Để bữa ăn cân đối, nên kết hợp nước hầm xương với thịt nạc, rau củ và đậu hạt. Người mắc gout, mỡ máu cao, bệnh thận hoặc rối loạn chuyển hóa không nên sử dụng thường xuyên và cần hỏi ý kiến bác sĩ dinh dưỡng.

Nếu mục tiêu là bổ sung canxi, người lớn tuổi nên ưu tiên sữa và sữa chua ít béo, cá nhỏ ăn được cả xương như cá cơm, rau xanh đậm, đậu hạt và tắm nắng đúng cách. Collagen tự nhiên có thể tăng cường bằng cách ăn đủ protein và bổ sung vitamin C từ trái cây, rau củ.

TS. Giang nhấn mạnh nước hầm xương không phải “thần dược” giúp bổ xương hay làm đẹp da. Dinh dưỡng lành mạnh luôn dựa trên sự đa dạng và cân bằng, thay vì phụ thuộc vào một món ăn được truyền miệng quá mức.