Học cách sống khỏe của người Nhật: Cần phù hợp, tránh rập khuôn

Học sự cân đối trong bữa ăn

Bữa ăn truyền thống của người Nhật thường có cơm, cá, rau củ và các sản phẩm từ đậu nành. Sự kết hợp này cung cấp protein, chất xơ, vitamin và khoáng chất từ nhiều nguồn khác nhau.

Điều có thể học hỏi là cách xây dựng bữa ăn đa dạng, cân đối. Người Việt không nhất thiết phải sử dụng nguyên liệu nhập khẩu hoặc chuyển sang thực đơn Nhật Bản. Cá, trứng, thịt nạc, đậu phụ, rau xanh và trái cây quen thuộc vẫn có thể đáp ứng nhu cầu dinh dưỡng khi được lựa chọn, phối hợp và chế biến hợp lý.

Bên cạnh đó, cần hạn chế thực phẩm chế biến sẵn, đồ uống nhiều đường và những món ăn quá mặn. Một chế độ ăn tốt cho sức khỏe cần được nhìn nhận trong tổng thể, thay vì đánh giá chỉ qua một vài món ăn riêng lẻ.

Duy trì vận động trong sinh hoạt hằng ngày

Đi bộ, làm vườn, đi chợ hay chủ động di chuyển đều là những cách tăng hoạt động thể chất. Đưa vận động vào sinh hoạt thường ngày giúp hình thành thói quen dễ duy trì.

Vận động đều đặn góp phần cải thiện sức khỏe tim mạch, hỗ trợ kiểm soát đường huyết và duy trì sức mạnh cơ bắp. Với người cao tuổi, các bài tập phù hợp còn hỗ trợ khả năng giữ thăng bằng và thực hiện những công việc thường ngày.

Mỗi người có thể bắt đầu bằng việc đi bộ, giảm thời gian ngồi liên tục, kết hợp tập sức mạnh và thăng bằng tùy thể trạng. Mức độ vận động cần phù hợp với khả năng của cơ thể; điều quan trọng là duy trì thường xuyên.

Chăm sóc sức khỏe trước khi xuất hiện triệu chứng

Sống khỏe lâu dài còn phụ thuộc vào việc phát hiện và quản lý các bệnh mạn tính. Chỉ quan tâm đến sức khỏe khi cơ thể xuất hiện dấu hiệu bất thường có thể khiến việc chăm sóc trở nên bị động.

Theo dõi huyết áp, đường huyết, mỡ máu; khám, tầm soát theo độ tuổi và yếu tố nguy cơ là những việc thiết thực. Người đã mắc bệnh mạn tính cần tuân thủ điều trị và theo dõi theo hướng dẫn chuyên môn.

Chế độ ăn và vận động cần đi cùng việc quản lý sức khỏe liên tục để phát huy hiệu quả.

Không coi một món ăn là bí quyết sống thọ

Trà xanh, cá, đậu nành hay thực phẩm lên men thường được nhắc đến khi nói về chế độ ăn của người Nhật. Tuy nhiên, không loại thực phẩm nào có thể thay thế một chế độ ăn cân bằng và lối sống lành mạnh.

Lợi ích của thực phẩm còn phụ thuộc vào lượng sử dụng, cách chế biến và những món ăn khác trong khẩu phần. Chẳng hạn, uống trà xanh không đường có thể là lựa chọn phù hợp, nhưng không bù đắp được những ảnh hưởng từ thiếu ngủ, ít vận động hoặc kiểm soát bệnh mạn tính chưa tốt.

Thay vì tìm kiếm một thực phẩm được quảng bá như “chìa khóa trường thọ”, mỗi người nên tập trung vào những thói quen có thể thực hiện bền bỉ trong cuộc sống.

Ăn vừa đủ không đồng nghĩa với ăn càng ít càng tốt

Khẩu phần vừa phải giúp kiểm soát năng lượng nạp vào, đặc biệt ở người thừa cân hoặc có nguy cơ tích tụ mỡ nội tạng. Tuy nhiên, giảm lượng ăn một cách cứng nhắc có thể không phù hợp với mọi người.

Ở người cao tuổi, ăn quá ít có thể dẫn đến thiếu năng lượng và protein, làm tăng nguy cơ mất cơ, suy dinh dưỡng và suy giảm khả năng vận động.

Vì vậy, lượng ăn cần được điều chỉnh theo tuổi tác, tình trạng dinh dưỡng và mức độ hoạt động. Người thừa cân, người có cân nặng ổn định và người cao tuổi đang sụt cân không chủ ý có nhu cầu khác nhau, không nên áp dụng chung một khẩu phần.

Bắt đầu từ những thay đổi phù hợp

Để hướng tới sống khỏe, sống thọ, người Việt có thể bắt đầu bằng những việc gần gũi: ăn đa dạng, tăng rau củ, bảo đảm đủ protein, hạn chế ăn quá mặn; đi bộ thường xuyên, giảm ngồi lâu và tập luyện phù hợp với thể trạng.

Ngủ đủ, tránh thuốc lá, hạn chế rượu bia, đồng thời khám và điều trị bệnh theo hướng dẫn chuyên môn cũng cần được duy trì.

Khi lớn tuổi, việc chăm sóc dinh dưỡng cần chú ý thêm đến cân nặng, khối cơ, khả năng nhai nuốt và nguy cơ suy dinh dưỡng. Giá trị đáng học từ lối sống của người Nhật nằm ở những thói quen lành mạnh, được điều chỉnh phù hợp và duy trì lâu dài.