Chính sách mới mở rộng cơ hội, nâng cao quyền lợi người lao động đi làm việc ở nước ngoài giai đoạn 2026–2030 (Bài 2)

Siết chặt quản lý, bảo vệ người lao động

Cùng với việc mở rộng cơ hội, chính sách mới cũng tăng cường các biện pháp bảo vệ người lao động trước những hành vi lừa đảo, tuyển dụng trái phép hoặc bóc lột.

Đáng chú ý, Nghị định số 283/2026/NĐ-CP quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực lao động, bảo hiểm xã hội và người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng đã có quy định xử phạt từ 50–75 triệu đồng đối với hành vi lôi kéo, dụ dỗ, hứa hẹn, quảng cáo gian dối hoặc thủ đoạn khác nhằm lừa gạt người lao động để tuyển dụng với mục đích bóc lột, cưỡng bức lao động nhưng chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự. Quy định này có hiệu lực từ ngày 10/9/2026.

Quy định này gửi đi một thông điệp rõ ràng: đưa người lao động đi làm việc ở nước ngoài phải được thực hiện trong khuôn khổ pháp luật; quyền lợi và sự an toàn của người lao động phải được đặt lên hàng đầu.

Doanh nghiệp dịch vụ cũng phải nâng cao trách nhiệm

Cùng với quyền lợi của người lao động, hệ thống chính sách mới đặt ra yêu cầu cao hơn đối với doanh nghiệp hoạt động dịch vụ đưa người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài.

Từ ngày 1/1/2026, Nghị định số 372/2025/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung một số quy định liên quan đến hoạt động đưa người lao động đi làm việc ở nước ngoài.

Một trong những thay đổi đáng chú ý là rút ngắn thời gian xử lý thủ tục đổi giấy phép hoạt động dịch vụ từ 10 ngày xuống còn 7 ngày làm việc kể từ khi nhận đủ hồ sơ hợp lệ; đồng thời đẩy mạnh việc thực hiện thủ tục trực tuyến qua Cổng Dịch vụ công quốc gia.

Đối với một số thị trường như Nhật Bản, Đài Loan (Trung Quốc) và lĩnh vực giúp việc gia đình ở nước ngoài, các quy định về điều kiện hoạt động dịch vụ cũng được điều chỉnh theo hướng phù hợp hơn với thực tế và yêu cầu quản lý.

Những thay đổi này vừa tạo thuận lợi cho doanh nghiệp hoạt động đúng pháp luật, vừa đặt ra yêu cầu doanh nghiệp phải chuyên nghiệp hóa hoạt động tuyển chọn, đào tạo, quản lý và hỗ trợ người lao động.

Lao động nghe hướng dẫn trước khi làm thủ tục xuất cảnh.

Người lao động cần chủ động nâng cao năng lực

Chính sách mở ra nhiều cơ hội nhưng cũng đặt ra yêu cầu mới đối với chính người lao động.

Trong giai đoạn 2026–2030, người lao động muốn tiếp cận những thị trường tốt cần chuẩn bị kỹ hơn về tay nghề, ngoại ngữ, sức khỏe, kiến thức pháp luật, văn hóa và tác phong làm việc.

Một người lao động có nghề, có ngoại ngữ và hiểu biết pháp luật sẽ có nhiều lợi thế hơn trong lựa chọn đơn hàng, thị trường và công việc; đồng thời giảm nguy cơ bị môi giới sai lệch thông tin hoặc phát sinh tranh chấp trong quá trình làm việc ở nước ngoài.

Vì vậy, trước khi quyết định đi làm việc ở nước ngoài, người lao động cần tìm hiểu kỹ về doanh nghiệp tuyển dụng, hợp đồng lao động, tiền lương, thời gian làm việc, điều kiện ăn ở, chi phí phải nộp, quyền và nghĩa vụ của các bên.

Đặc biệt, không nên tin vào những lời quảng cáo kiểu “đi nhanh, không cần tay nghề, thu nhập cực cao, chi phí thấp” nếu không có căn cứ pháp lý và hợp đồng rõ ràng.

Từ “xuất khẩu lao động” đến phát triển nguồn nhân lực toàn cầu

Nhìn tổng thể, các chính sách mới cho giai đoạn 2026–2030 đang cho thấy một sự chuyển đổi quan trọng trong tư duy quản lý.

Nếu trước đây hoạt động đưa người lao động đi làm việc ở nước ngoài thường được nhìn nhận chủ yếu dưới góc độ giải quyết việc làm và tăng thu nhập, thì nay hoạt động này ngày càng gắn với phát triển nguồn nhân lực, nâng cao kỹ năng nghề, hội nhập quốc tế và nâng cao chất lượng lực lượng lao động Việt Nam.

Người lao động sau thời gian làm việc ở nước ngoài không chỉ mang về nguồn thu nhập cho gia đình mà còn có thể tích lũy kinh nghiệm, ngoại ngữ, kỹ năng nghề nghiệp, tác phong công nghiệp và những kinh nghiệm quản lý tiên tiến.

Nếu có chính sách hỗ trợ tốt để người lao động trở về khởi nghiệp, tìm việc làm phù hợp hoặc tiếp tục phát triển nghề nghiệp, nguồn nhân lực này sẽ trở thành một nguồn lực quan trọng cho phát triển kinh tế - xã hội.

Lao động tập trung tại sân bay, chuẩn bị xuất cảnh.

Hướng tới giai đoạn 2026–2030: An toàn hơn – chất lượng hơn – hiệu quả hơn

Có thể khái quát định hướng chính sách về đưa người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài trong giai đoạn 2026–2030 bằng những mục tiêu lớn:

Một là, mở rộng cơ hội việc làm quốc tế, nhất là tại các thị trường có thu nhập cao.

Hai là, nâng cao chất lượng lao động thông qua đào tạo nghề, ngoại ngữ và kỹ năng.

Ba là, mở rộng chính sách tín dụng, tạo điều kiện để người lao động có nguồn lực tham gia thị trường lao động quốc tế.

Bốn là, đẩy mạnh chuyển đổi số, xây dựng cơ sở dữ liệu và minh bạch hóa hoạt động đưa lao động đi làm việc ở nước ngoài.

Năm là, tăng cường bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người lao động, xử lý nghiêm hành vi lừa đảo, tuyển dụng trái phép và bóc lột lao động.

Sáu là, nâng cao trách nhiệm, tính chuyên nghiệp của doanh nghiệp dịch vụ.

Bảy là, từng bước xây dựng hình ảnh người lao động Việt Nam có tay nghề, kỷ luật, chuyên nghiệp và thích ứng tốt với thị trường lao động quốc tế.

Giai đoạn 2026–2030 vì thế không chỉ được kỳ vọng là một giai đoạn mở rộng quy mô đưa người Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài, mà qua đó còn là cơ hội để nâng tầm lao động Việt Nam trên trường quốc tế.