Y tế đối mặt nhiều điểm nghẽn trong hành trình số hóa

Hệ thống chưa "nói chuyện" được với nhau

Tại diễn đàn về ứng dụng công nghệ và chuyển đổi số trong nâng cao chất lượng khám chữa bệnh diễn ra ngày 31/10, TS.BS Vũ Trí Thanh – Giám đốc Bệnh viện Đa khoa Thủ Đức cho biết hiện có nhiều điểm nghẽn trong hành trình số hóa y tế, từ cơ sở hạ tầng, nhân lực đến khả năng kết nối dữ liệu liên thông.

TS.BS Vũ Trí Thanh chia sẻ thông tin tại Hội nghị khoa học công nghệ ngày 31/10.

TS.BS Vũ Trí Thanh cho biết, Bệnh viện Đa khoa Thủ Đức được phép thí điểm hồ sơ bệnh án điện tử từ năm 2016 và là một trong những đơn vị tiên phong ở TPHCM thực hiện điều này. Tuy nhiên, việc triển khai không suôn sẻ bởi mỗi bệnh viện sử dụng một phần mềm và nền tảng khác nhau. “Hệ thống chưa thể "nói chuyện" được với nhau, khiến dữ liệu không liên thông, gây khó khăn trong việc tổng hợp, phân tích và chia sẻ thông tin giữa các cơ sở y tế” - ông nói.

Bệnh viện đã đầu tư mạnh về hạ tầng công nghệ thông tin (CNTT) xây dựng trung tâm dữ liệu, phần mềm nội bộ và đội ngũ lập trình viên riêng. Tuy vậy, chi phí duy trì hệ thống luôn ở mức cao, trong khi giá dịch vụ y tế công chưa bao gồm phần chi cho công nghệ. “Không có cơ chế tài chính riêng, bệnh viện công rất khó đảm bảo nguồn lực để đầu tư lâu dài cho chuyển đổi số” - ông Thanh nói.

Công nghệ số với ứng dụng AI đang mang lại những bước tiến vượt bậc trong điều trị cho người bệnh nhưng các bệnh viện lại gặp khó khăn khi triển khai số hóa.

Trao đổi với phóng viên, ông Thanh cho biết, vấn đề nhân lực công nghệ đang là rào cản lớn. Những kỹ sư CNTT giỏi thường rời khu vực công để tìm cơ hội tốt hơn trong doanh nghiệp tư nhân. “Để giữ người, chúng tôi tạo môi trường sáng tạo, trao quyền chủ động và ghi nhận thành quả của họ. Nhờ vậy, đội ngũ kỹ sư trẻ đã cùng bệnh viện phát triển các ứng dụng sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI), có sản phẩm được báo cáo tại hội nghị quốc tế” - ông chia sẻ.

Đề cập đến hướng xây dựng dữ liệu lớn (Big Data), ông Thanh cho rằng cần thống nhất chuẩn ghi nhận thông tin và quy trình nhập liệu. “Khi dữ liệu đủ lớn và cập nhật theo thời gian thực, ngành y mới có thể ứng dụng AI để dự báo, điều hành và cải thiện chất lượng điều trị. Hiện dữ liệu y tế còn rời rạc, chủ yếu do từng chuyên ngành hoặc cơ sở tự xây dựng. Nếu không có bộ khung chung, ngành y tế sẽ khó hình thành Big Data thực thụ” - ông nói.

Bệnh viện phụ thuộc bên ngoài

BS CKII Võ Đức Chiến – Giám đốc Bệnh viện Nguyễn Tri Phương cho biết, để xây dựng trung tâm dữ liệu đạt chuẩn, hệ thống lưu trữ và bảo mật tương thích với quy định của Bộ Y tế, bệnh viện phải chi hàng chục tỷ đồng. "Trong khi đó, ngân sách cho CNTT lại không được tách riêng, khiến chúng tôi phải xoay xở trong quỹ hoạt động chuyên môn” - ông Chiến nói.

Các bệnh viện đang rất cần những cơ chế tháo gỡ khó khăn để đẩy mạnh chuyển đổi số trong hoạt động khám chữa bệnh phục vụ nhân dân.

Ông Chiến cũng cho hay, nhiều đơn vị phải thuê dịch vụ lưu trữ hoặc phần mềm bên ngoài vì không đủ điều kiện tự vận hành. Điều này tiềm ẩn rủi ro về bảo mật, đồng thời khiến bệnh viện bị động khi hệ thống gặp trục trặc. Ông Chiến kiến nghị cần có khung chi phí riêng cho hạ tầng CNTT trong cấu phần giá khám chữa bệnh, để các đơn vị có thể chủ động tái đầu tư, tránh tình trạng “xây xong rồi để đó”.

Theo BS.Huỳnh Ngọc Hớn – Giám đốc Bệnh viện Trưng Vương, phần lớn cán bộ CNTT hiện nay đều kiêm nhiệm, thiếu chuyên môn sâu, dẫn đến việc vận hành và bảo trì hệ thống còn phụ thuộc vào đơn vị bên ngoài. “Không thể yêu cầu bác sĩ vừa khám bệnh vừa lập trình phần mềm, nhưng cũng không thể trả lương cao để giữ kỹ sư CNTT giỏi. Đây là bài toán khó mà chưa có lời giải” - ông nói.

BS Hớn đề xuất ngành y cần phối hợp với các trường đại học để hình thành chương trình đào tạo kỹ sư y tế số – những người vừa nắm chuyên môn y học, vừa hiểu công nghệ. Ông cũng nhấn mạnh yếu tố con người là then chốt trong mọi dự án chuyển đổi số: “Phần mềm chỉ phát huy hiệu quả khi người sử dụng tin tưởng và thấy được lợi ích. Muốn vậy, lãnh đạo bệnh viện phải cam kết và dẫn dắt thay đổi từ bên trong”.