Việt Nam vào nhóm dẫn đầu về mức độ sẵn sàng tự chăm sóc sức khỏe

Việt Nam đang từng bước khẳng định vị trí tích cực trong lĩnh vực tự chăm sóc sức khỏe khi đạt thứ hạng cao trong so sánh quốc tế. Theo nghiên cứu mới được công bố, Việt Nam đạt 3,04 điểm trên thang đo 4 điểm về mức độ sẵn sàng tự chăm sóc sức khỏe. Kết quả này đưa Việt Nam xếp thứ 4 trong số 10 quốc gia được đánh giá, chỉ đứng sau Singapore, Úc và Đức.

Nghiên cứu “Đánh giá mức độ sẵn sàng của Việt Nam về tự chăm sóc sức khỏe và các yếu tố ảnh hưởng” được công bố ngày 15/12 do Viện Chiến lược và Chính sách y tế (Bộ Y tế) phối hợp với Opella Việt Nam thực hiện. Đây là nghiên cứu đầu tiên tại Việt Nam áp dụng Khung chỉ số mức độ sẵn sàng tự chăm sóc sức khỏe của Liên đoàn Chăm sóc sức khỏe Toàn cầu. Nghiên cứu được triển khai trong khoảng thời gian từ tháng 6 đến tháng 12/2025.

Khung đánh giá của nghiên cứu bao gồm 4 yếu tố then chốt và 14 chỉ số thành phần, phản ánh toàn diện năng lực tự chăm sóc sức khỏe của một quốc gia. Nhóm nghiên cứu sử dụng phương pháp kết hợp giữa định tính và định lượng nhằm bảo đảm tính khách quan. Hoạt động khảo sát được tiến hành tại 4 địa phương đại diện cho các vùng miền gồm Phú Thọ, Bắc Ninh, TP Huế và An Giang.

Dữ liệu nghiên cứu được thu thập từ nhiều nhóm đối tượng khác nhau. Trong đó có các cuộc phỏng vấn sâu với nhà hoạch định chính sách, thảo luận nhóm với cán bộ quản lý y tế, nhân viên y tế và người dân. Bên cạnh đó, khảo sát định lượng cũng được thực hiện với hàng trăm cán bộ y tế và người tiêu dùng để phản ánh sát thực tế.

Kết quả cho thấy “Môi trường pháp lý” là nhóm yếu tố có điểm số cao nhất, đạt 3,26 điểm. Khả năng tiếp cận và phân phối các sản phẩm tự chăm sóc sức khỏe được đánh giá rất tích cực. Tuy nhiên, nghiên cứu cũng lưu ý nguy cơ tiềm ẩn liên quan đến chất lượng sản phẩm, đặc biệt trên các kênh phân phối trực tuyến đang ngày càng phổ biến.

Nhóm yếu tố “Trao quyền cho bệnh nhân và người tiêu dùng” đạt 3,06 điểm, phản ánh xu hướng người dân ngày càng chủ động hơn trong việc chăm sóc sức khỏe. Chỉ số “Tự xét nghiệm” đạt điểm cao, cho thấy tiềm năng lớn của các hình thức theo dõi sức khỏe tại nhà. Dù vậy, khả năng tiếp cận dữ liệu sức khỏe cá nhân và công cụ số hỗ trợ vẫn còn dư địa để cải thiện.

Ở nhóm “Sự ủng hộ và chấp nhận của các bên liên quan”, cán bộ y tế được đánh giá có vai trò tích cực. Phần lớn nhân viên y tế thường xuyên tư vấn người bệnh về tự chăm sóc sức khỏe. Trong khi đó, mức độ tin tưởng của người dân đối với tự chăm sóc sức khỏe vẫn ở mức khiêm tốn, phản ánh tâm lý thận trọng dù đã quen với việc sử dụng thuốc không kê đơn cho các bệnh thông thường.

TS Nguyễn Khánh Phương - Viện trưởng Viện Chiến lược và Chính sách Y tế.

Theo TS Nguyễn Khánh Phương, Viện trưởng Viện Chiến lược và Chính sách y tế, kết quả nghiên cứu cho thấy Việt Nam đã có nền tảng khá thuận lợi để thúc đẩy tự chăm sóc sức khỏe trong cộng đồng. Tuy nhiên, để phát huy hiệu quả, cần tiếp tục nâng cao nhận thức người dân, tăng cường truyền thông chính thống và phát huy vai trò tư vấn của hệ thống y tế cơ sở.

Nghiên cứu cũng đề xuất nhiều định hướng ưu tiên trong thời gian tới. Trong đó có việc đẩy nhanh triển khai hồ sơ sức khỏe điện tử tích hợp VNeID, mở rộng khả năng người dân tự tra cứu thông tin y tế. Đồng thời, việc áp dụng nhãn điện tử cho thuốc không kê đơn và thí điểm các mô hình tự chăm sóc sức khỏe tại cộng đồng được xem là bước đi quan trọng, tạo nền tảng cho việc xây dựng chiến lược quốc gia về tự chăm sóc sức khỏe trong tương lai.