Việt Nam tăng tốc hành động chung để đẩy lùi nguyên nhân hàng đầu gây tử vong

Bệnh không lây nhiễm – thách thức lớn nhất đối với sức khỏe cộng đồng

Ngày 15/12 tại Hà Nội, Bộ Y tế Việt Nam phối hợp với Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) tổ chức cuộc họp Nhóm đối tác y tế, quy tụ đại diện các bộ, ngành, tổ chức quốc tế và khu vực ngoài y tế, nhằm thúc đẩy hành động chung trong phòng, chống bệnh không lây nhiễm.

Các bệnh không lây nhiễm như tim mạch, ung thư, bệnh phổi mạn tính và đái tháo đường hiện đang là nguyên nhân gây tử vong hàng đầu tại Việt Nam, chiếm khoảng 80% tổng số ca tử vong mỗi năm. Đáng lo ngại, trong số này có nhiều trường hợp tử vong sớm, hoàn toàn có thể phòng ngừa nếu can thiệp kịp thời.

Cam kết chính trị mạnh mẽ: Chuyển từ chữa bệnh sang phòng bệnh

Phát biểu tại cuộc họp, Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan nhấn mạnh, phòng, chống bệnh không lây nhiễm là ưu tiên chiến lược trong tiến trình đổi mới toàn diện hệ thống y tế Việt Nam.

Theo Bộ trưởng, Nghị quyết số 72 của Bộ Chính trị ban hành ngày 9/9/2025 đã xác lập một tư duy mới: chuyển trọng tâm từ mô hình y tế thiên về điều trị sang chủ động phòng bệnh, nâng cao sức khỏe toàn diện cho người dân. Đây được xem là nền tảng quan trọng để xây dựng một xã hội khỏe mạnh, kéo dài tuổi thọ và cải thiện chất lượng sống.

Một dấu mốc quan trọng khác là việc Quốc hội thông qua Luật Phòng bệnh vào ngày 10/12/2025. Luật này tạo hành lang pháp lý vững chắc cho việc củng cố y tế dự phòng, tăng cường phòng bệnh từ sớm và triển khai đồng bộ các giải pháp kiểm soát bệnh không lây nhiễm trên phạm vi cả nước.

WHO: Đây là “cuộc khủng hoảng thầm lặng” không thể chậm trễ

Trưởng Đại diện WHO tại Việt Nam, Tiến sĩ Angela Pratt, cảnh báo bệnh không lây nhiễm đang gây ra một “cuộc khủng hoảng thầm lặng” với quy mô tương đương một đại dịch toàn cầu.

Bà cho biết, mỗi năm các bệnh không lây nhiễm cướp đi khoảng 45 triệu sinh mạng trên thế giới, trong đó riêng Việt Nam có tới khoảng nửa triệu ca tử vong. Con số này cao hơn tổng số ca tử vong do HIV, lao và sốt rét cộng lại.

“Nếu không hành động quyết liệt ngay từ bây giờ, tình hình sẽ tiếp tục xấu đi”, bà Pratt nhấn mạnh.

Phòng, chống bệnh không lây nhiễm: Không thể chỉ là việc của ngành y tế

Một thông điệp xuyên suốt cuộc họp là sự cần thiết của cách tiếp cận đa ngành. Theo WHO, ngành y tế không thể đơn độc giải quyết các yếu tố nguy cơ gây bệnh không lây nhiễm.

Các chính sách hiệu quả nhất để giảm hút thuốc, lạm dụng rượu bia, ô nhiễm không khí hay lối sống ít vận động lại nằm ở các lĩnh vực như tài chính, giáo dục, giao thông, nông nghiệp, công nghiệp và năng lượng. Vì vậy, lồng ghép sức khỏe trong mọi chính sách được xem là chìa khóa để tạo ra thay đổi bền vững.

Cơ hội lịch sử để xây dựng một Việt Nam khỏe mạnh hơn

WHO đánh giá cao vai trò lãnh đạo và những bước tiến của Việt Nam trong thời gian gần đây, đặc biệt là các chính sách tăng thuế thuốc lá, quản lý tăng huyết áp và củng cố y tế cơ sở. Dự kiến, việc điều chỉnh thuế thuốc lá có thể giúp giảm hơn 2 triệu người hút thuốc trong vòng 5 năm và ngăn ngừa khoảng 700.000 ca tử vong sớm.

Theo các chuyên gia, những cải cách theo tinh thần Nghị quyết 72 đang mở ra cơ hội hiếm có để Việt Nam ưu tiên phòng bệnh, giảm gánh nặng y tế và nâng cao sức khỏe cho toàn dân.

“WHO tự hào được đồng hành cùng Việt Nam trong tiến trình này. Với sự chung tay của các đối tác trong nước và quốc tế, chúng ta hoàn toàn có thể đẩy nhanh hành động và hướng tới một Việt Nam khỏe mạnh, bền vững hơn”, Tiến sĩ Angela Pratt khẳng định.