Việt Nam hướng tới miễn viện phí toàn dân: Lộ trình chính thức được khởi động

Ngày 1/12, Bộ Y tế tổ chức hội thảo lấy ý kiến chuyên gia để xây dựng đề án tiến tới miễn viện phí theo Nghị quyết 72 của Bộ Chính trị. Đây được xem là giai đoạn đặt nền móng cho một trong những cải cách y tế quan trọng nhất nhiều năm trở lại đây. Tại hội thảo, Thứ trưởng Thường trực Bộ Y tế Vũ Mạnh Hà nhấn mạnh các thành tựu nổi bật như tỷ lệ bao phủ BHYT đạt 94,29% dân số năm 2024 và mạng lưới khám chữa bệnh phủ tới tận tuyến xã. Những thành tựu này tạo nền tảng vững chắc để triển khai các chính sách chăm sóc sức khỏe quy mô toàn dân.

Thứ trưởng Thường trực Bộ Y tế Vũ Mạnh Hà phát biểu tại hội thảo.

Dù hệ thống y tế đã có những bước tiến dài, chi tiêu tiền túi của người dân vẫn đang ở mức cao, chiếm hơn 40% tổng chi phí y tế. Con số này theo đánh giá của Tổ chức Y tế Thế giới là ngưỡng rủi ro, khiến nhiều hộ gia đình dễ rơi vào cảnh kiệt quệ tài chính khi mắc bệnh nặng. Điều này đặc biệt đáng lo với người nghèo, người mắc bệnh mạn tính và nhóm phải điều trị lâu dài. Thứ trưởng Vũ Mạnh Hà cho rằng trong bối cảnh này, chủ trương miễn viện phí không chỉ cần thiết mà còn cấp bách để giảm bất bình đẳng trong tiếp cận dịch vụ y tế.

Miễn viện phí dựa trên trụ cột BHYT, triển khai theo lộ trình

Các chuyên gia tham dự hội thảo thống nhất rằng miễn viện phí là chính sách mang giá trị nhân văn lớn, góp phần khuyến khích người dân tiếp cận dịch vụ y tế sớm hơn. Khi rào cản chi phí được gỡ bỏ, người bệnh dễ dàng được chẩn đoán và điều trị kịp thời, giảm biến chứng và giảm tỷ lệ tử vong. Vụ trưởng Vụ BHYT Trần Thị Trang cho biết chính sách sẽ dựa trên nền tảng BHYT toàn dân, hướng tới giảm dần và tiến tới xoá bỏ phần đồng chi trả với các dịch vụ cơ bản. Một gói dịch vụ y tế thiết yếu sẽ được xác định rõ ràng, gồm các bệnh, thuốc và kỹ thuật phù hợp với khả năng cân đối quỹ BHYT và ngân sách nhà nước.

Vụ trưởng vụ BHYT Trần Thị Trang phát biểu.

Viện trưởng Viện Chiến lược và Chính sách y tế Nguyễn Khánh Phương đánh giá miễn viện phí có thể giúp ngăn hàng chục nghìn hộ rơi vào nghèo hóa mỗi năm. Chính sách này không chỉ thu hẹp khoảng cách giữa các nhóm thu nhập mà còn tăng cường niềm tin của người dân vào hệ thống y tế công. Tuy nhiên, để đảm bảo tính bền vững, các dịch vụ theo yêu cầu vẫn cần được chi trả riêng, tránh lạm dụng nguồn lực y tế và bảo đảm công bằng giữa các nhóm dân cư.

Áp lực nguồn lực và yêu cầu tăng mức đóng BHYT

Một trong những thách thức lớn nhất của đề án là cân đối tài chính. Vụ trưởng Trần Thị Trang cho biết ngoài việc thanh toán khám chữa bệnh, quỹ BHYT sẽ phải chi thêm cho một số dịch vụ dự phòng như sàng lọc, chẩn đoán sớm. Ngân sách nhà nước cùng các chương trình mục tiêu quốc gia sẽ là nguồn lực quan trọng giúp triển khai chính sách trong giai đoạn đầu. Lộ trình miễn viện phí dự kiến bắt đầu từ năm 2026, ưu tiên cho người nghèo, cận nghèo, người cao tuổi và các nhóm dễ tổn thương.

Trong khi đó, mức đóng BHYT đã giữ nguyên hơn 10 năm, không tương xứng với tốc độ tăng nhu cầu và chi phí khám chữa bệnh. Các chuyên gia cảnh báo rằng nếu không điều chỉnh mức đóng, quỹ BHYT khó đáp ứng được yêu cầu của chính sách miễn viện phí. Việc điều chỉnh sẽ được thực hiện theo lộ trình để tránh tạo áp lực lớn lên người dân và doanh nghiệp.

Áp lực không chỉ đặt lên quỹ BHYT mà còn lên ngân sách nhà nước. Theo ThS. Vũ Thị Hải Yến, giai đoạn 2021–2025, ngân sách dành cho y tế chỉ chiếm khoảng 6,55% tổng chi – mức chưa tương xứng với nhu cầu phát triển. Bên cạnh đó, hệ thống quản lý tài chính y tế vẫn tồn tại một số bất cập khiến hiệu quả sử dụng nguồn lực chưa cao. Việc triển khai đầy đủ mục tiêu của Nghị quyết 72 có thể làm tăng hơn 55.000 tỷ đồng chi ngân sách mỗi năm, chưa tính chi phí đầu tư hạ tầng y tế cơ sở.

Để giảm áp lực tài chính, Bộ Tài chính đề xuất đẩy mạnh huy động nguồn lực xã hội, khuyến khích doanh nghiệp đầu tư vào bệnh viện, trang thiết bị và cơ sở hạ tầng. Đồng thời, mô hình hợp tác công – tư sẽ được hoàn thiện nhằm thu hút đầu tư nhưng vẫn bảo đảm minh bạch, công bằng. Các quỹ thiện nguyện và quỹ hỗ trợ bệnh nhân nghèo cũng được khuyến khích tham gia để bổ sung nguồn lực.

Chính sách lớn, lộ trình dài, quyết tâm cao

Các chuyên gia đều nhận định miễn viện phí là chủ trương lớn, phức tạp và cần được nghiên cứu kỹ lưỡng. Bộ Y tế hiện đang tiếp tục tổng hợp ý kiến để hoàn thiện đề án, bảo đảm tính khả thi và tính bền vững tài chính trong dài hạn. Dù còn nhiều thách thức, nhưng nếu được triển khai bài bản, chính sách miễn viện phí toàn dân sẽ mở ra bước ngoặt quan trọng cho hệ thống y tế Việt Nam – nơi chăm sóc sức khỏe trở thành quyền lợi cơ bản của mọi người dân, không phụ thuộc vào khả năng chi trả.

Nguồn: Báo Tiền Phong