Báo cáo Dự báo dân số Việt Nam giai đoạn 2024–2074 xây dựng ba kịch bản dựa trên mức sinh thấp – trung bình – cao. Ở kịch bản trung bình (1,85 con/phụ nữ), tốc độ tăng dân số bình quân trong 5 năm tới đạt khoảng 0,66%/năm, sau đó giảm dần và chạm 0% vào năm 2060; từ 2061 trở đi, dân số bắt đầu suy giảm.
Học sinh trường tiểu học Bùi Văn Mới, phường Phước Long, tháng 9/2025.
Tình hình đáng lo hơn ở kịch bản mức sinh thấp (1,45 con/phụ nữ): tăng trưởng âm có thể bắt đầu ngay từ năm 2051, sớm hơn một thập kỷ so với kịch bản trung bình. Giai đoạn cuối kỳ dự báo (2069–2074), dân số có thể giảm trung bình 461.000 người/năm.
Ngược lại, nếu duy trì mức sinh cao (2,01 con/phụ nữ), Việt Nam vẫn giữ được tăng trưởng dương đến 2074, mỗi năm bổ sung khoảng 58.000 người. Tương ứng, quy mô dân số theo ba kịch bản lần lượt đạt 103,9 triệu – 114,2 triệu – 118,5 triệu người.
Dù theo kịch bản nào, xu hướng chung là tăng chậm, tiến tới dừng hoặc suy giảm. Hệ lụy trước mắt của mức sinh thấp kéo dài là già hóa dân số nhanh, gây áp lực lên an sinh xã hội, y tế, lương hưu và nguồn cung lao động. Các chuyên gia cảnh báo nguy cơ rơi vào bẫy “già trước khi giàu” nếu không giữ được quy mô dân số hợp lý cho phát triển bền vững.
Theo Bộ Y tế, năm 2025 phụ nữ Việt Nam sinh trung bình 1,93 con, nhích nhẹ so với mức thấp kỷ lục trước đó nhưng vẫn dưới mức sinh thay thế và phân hóa mạnh giữa các vùng. Thách thức không chỉ nằm ở số lượng mà còn ở cơ cấu và chất lượng dân số.
Từ năm 2026, công tác dân số được xác định trọng tâm là vận động mỗi cặp vợ chồng sinh đủ hai con, coi đây là hành động thiết thực vì tương lai đất nước. Luật Dân số (dự kiến hiệu lực 7/2026) sẽ trao quyền tự quyết về thời điểm, số lượng và khoảng cách sinh con, phù hợp điều kiện kinh tế – sức khỏe của từng gia đình.
Song song đó, các chính sách hỗ trợ đang được xây dựng, trong đó có ưu tiên mua nhà ở xã hội cho các cặp vợ chồng sinh đủ hai con, nhằm giảm áp lực chi phí nuôi con và tạo động lực sinh con trong bối cảnh đô thị hóa và chi phí sinh hoạt tăng cao.
Các chuyên gia cho rằng để tránh kịch bản dân số suy giảm sớm, Việt Nam cần gói giải pháp tổng thể: hỗ trợ tài chính – nhà ở – chăm sóc trẻ em; môi trường làm việc thân thiện với gia đình; dịch vụ y tế – giáo dục chất lượng; và truyền thông thay đổi nhận thức về sinh đủ hai con. Chỉ khi mức sinh được cải thiện bền vững, Việt Nam mới có thể duy trì động lực tăng trưởng, cân bằng già hóa và bảo đảm an sinh trong dài hạn.
TH (Vnexpress)
https://vnexpress.net/viet-nam-doi-mat-nguy-co-dan-so-ngung-tang-sau-nam-2060-4999145.html
Link bài gốc Lấy link
