Việt Nam đối mặt nguy cơ thiếu 1,3 triệu phụ nữ trong độ tuổi kết hôn

Theo Cục Thống kê, báo cáo Dự báo dân số Việt Nam giai đoạn 2024–2074 cho thấy bức tranh dân số đang mất cân đối nghiêm trọng. Năm 2024, tỷ số giới tính khi sinh đạt 111,4 bé trai/100 bé gái, cao hơn nhiều so với mức sinh học tự nhiên (104–106). Hệ quả là số nam giới trong độ tuổi kết hôn hiện đã nhiều hơn nữ giới cùng nhóm tuổi khoảng 415.200 người.

Khoảng cách giới ngày càng nới rộng

Với kịch bản mức sinh trung bình, tình trạng dư thừa nam giới sẽ tiếp tục gia tăng. Dự báo đến năm 2034, Việt Nam sẽ có khoảng 711.700 nam giới (tương đương 4,9%) trong nhóm tuổi 20–39 khó tìm được bạn đời. Đỉnh điểm vào năm 2049, con số này có thể lên tới 1,3 triệu người, chiếm 8,7% nam giới trong độ tuổi kết hôn.

Sau giai đoạn này, khi tỷ số giới tính khi sinh dần được điều chỉnh về mức cân bằng, khoảng cách giới tính có xu hướng thu hẹp. Tuy nhiên, hệ lụy tích tụ từ nhiều thập kỷ trước vẫn kéo dài, khiến đến năm 2074 Việt Nam vẫn dư thừa khoảng 829.000 nam giới trong độ tuổi lập gia đình.

Nguyên nhân sâu xa: trọng nam và lạm dụng công nghệ

Theo bác sĩ Mai Xuân Phương, nguyên Phó Vụ trưởng Vụ Truyền thông – Giáo dục (Tổng cục Dân số, nay là Cục Dân số), tư tưởng trọng nam khinh nữ vẫn ăn sâu trong xã hội. Trong bối cảnh mức sinh giảm mạnh (chỉ còn 1,91 con/phụ nữ), áp lực “phải có con trai” khiến một bộ phận gia đình lạm dụng các kỹ thuật y học để lựa chọn giới tính thai nhi, làm gia tăng nạo phá thai và đẩy tỷ số giới tính khi sinh lên cao.

Hệ lụy xã hội đáng lo ngại

Sự khan hiếm phụ nữ không chỉ làm gia tăng cạnh tranh trong hôn nhân mà còn kéo theo nhiều nguy cơ xã hội như bạo lực giới, bóc lột tình dục và buôn bán người. Phụ nữ có thể rơi vào thế yếu hơn trong quan hệ gia đình và xã hội, buộc các nhà hoạch định chính sách phải coi đây là vấn đề an ninh xã hội dài hạn.

Giải pháp: pháp lý – giám sát – truyền thông

Để đưa tỷ số giới tính khi sinh xuống dưới 109 bé trai/100 bé gái vào năm 2030, các chuyên gia đề xuất bộ giải pháp đồng bộ gồm: siết chặt khung pháp lý, tăng cường giám sát hoạt động y tế và đẩy mạnh truyền thông thay đổi nhận thức xã hội về bình đẳng giới.

Luật Dân số có hiệu lực từ 1/7/2026 đã nghiêm cấm mọi hành vi lựa chọn giới tính thai nhi. Các cơ sở y tế vi phạm, bao gồm việc tiết lộ giới tính nhằm mục đích phá thai, sẽ bị xử lý nghiêm, thậm chí đình chỉ hành nghề. Đồng thời, số liệu thống kê dân số sẽ được công bố định kỳ để các địa phương kịp thời điều chỉnh chính sách.

Nguy cơ thiếu hụt phụ nữ trong tương lai không chỉ là câu chuyện của hôn nhân, mà là thách thức dài hạn đối với phát triển bền vững, đòi hỏi Việt Nam phải hành động sớm và kiên quyết để đưa cấu trúc dân số trở lại trạng thái cân bằng.

TH (Vnexpress)