Vaccine cứu hơn 3 triệu người mỗi năm: Việt Nam đẩy mạnh truyền thông và tiêm chủng trọn đời

Phó Cục trưởng Cục Phòng bệnh (Bộ Y tế) Dương Chí Nam cho biết tiêm chủng là một trong những thành tựu y học có ảnh hưởng sâu rộng nhất đối với sức khỏe nhân loại. Trong 50 năm qua, vaccine đã cứu sống hơn 150 triệu người, tức hơn 3 triệu trường hợp mỗi năm. Tiêm chủng đóng góp khoảng 40% vào mức cải thiện tỷ lệ sống sót của trẻ sơ sinh, giúp bảo vệ con người ở mọi độ tuổi trước các bệnh truyền nhiễm nguy hiểm.

Tại Việt Nam, nhờ các chương trình tiêm chủng mở rộng, tỷ lệ mắc và tử vong do bệnh truyền nhiễm đã giảm mạnh trong nhiều thập kỷ. Những thành tựu như thanh toán bại liệt, loại trừ uốn ván sơ sinh hay kiểm soát sởi đều gắn liền với việc duy trì tiêm chủng đầy đủ và rộng khắp. Tiêm chủng vẫn tiếp tục được coi là biện pháp dự phòng quan trọng hàng đầu trong bảo vệ sức khỏe cộng đồng.

Tiêm chủng đã cứu sống hơn 3 triệu người mỗi năm trên thế giới 

Nhằm nâng cao nhận thức của người dân và thúc đẩy tiêm chủng chủ động, Cục Phòng bệnh đã triển khai Chương trình truyền thông, giáo dục sức khỏe về phòng bệnh bằng vaccine – sinh phẩm giai đoạn 2025–2027 với chủ đề “Tiêm chủng cho mọi người”. Chương trình hướng đến nâng cao hiểu biết của phụ huynh, người chăm sóc trẻ và toàn xã hội về tiêm chủng bắt buộc, tiêm chủng chống dịch và tiêm chủng tự nguyện. Từ đó, ngành y tế kỳ vọng hình thành thói quen tiêm chủng trọn đời cho mọi người dân.

Hoạt động này cũng nhằm hưởng ứng Luật Phòng bệnh mới được Quốc hội thông qua, đánh dấu bước tiến quan trọng trong chiến lược y tế dự phòng. Theo định hướng của Nghị quyết 72-NQ/TW, trọng tâm của ngành y tế sẽ chuyển từ điều trị sang phòng bệnh, trong đó tiêm chủng bền vững – đầy đủ – kịp thời là trụ cột cốt lõi. Đây là bước đi cần thiết trong bối cảnh các dịch bệnh mới nổi và tái nổi tiếp tục gia tăng do biến đổi khí hậu và giao lưu toàn cầu.

Trong thực tế, nhu cầu tiêm chủng của người dân có nhiều biến động theo mùa và theo tình hình dịch tễ. Đại diện hệ thống nhà thuốc và trung tâm tiêm chủng Long Châu cho biết thời điểm giao mùa và mùa đông thường ghi nhận sự quan tâm tăng mạnh đối với vaccine phòng cúm và phế cầu. Những bệnh này ảnh hưởng nặng nề đến trẻ em, người cao tuổi, phụ nữ mang thai và người mắc bệnh nền, nên nhu cầu tìm hiểu và tiêm phòng thường tăng cao hơn bình thường.

Theo báo cáo của Bộ Y tế, sốt xuất huyết Dengue đang là bệnh truyền nhiễm có số ca mắc cao nhất hiện nay, với hơn 156.600 ca và 31 ca tử vong tính từ 14/12/2024 đến 17/11/2025. Dù nguy hiểm, bệnh lại chưa có thuốc điều trị đặc hiệu, khiến việc phòng bệnh trở nên đặc biệt quan trọng. Từ năm 2024, Bộ Y tế đã cấp phép lưu hành vaccine sốt xuất huyết – loại vaccine đã được WHO khuyến nghị dùng tại các quốc gia có gánh nặng bệnh cao và hiện được phê duyệt tại 41 quốc gia với hơn 21 triệu liều đã phân phối.

Tuy nhiên, do nhận thức chưa đầy đủ về mức độ nguy hiểm của sốt xuất huyết, nhiều người dân vẫn chần chừ tiêm phòng. Các chuyên gia cho biết những quan niệm sai lầm như “chỉ trẻ em mới bị sốt xuất huyết” hay “mắc rồi sẽ không tái nhiễm” khiến nguy cơ bùng phát dịch vẫn ở mức cao. Việc truyền thông liên tục, chính xác và dễ tiếp cận là yếu tố quan trọng để thay đổi hành vi dự phòng.

Không chỉ chịu tác động bởi mùa bệnh, xu hướng tiêm chủng còn phụ thuộc vào tình hình dịch tễ từng địa phương. Khi số ca mắc tăng, cảnh báo y tế được phát đi và thông tin truyền thông lan tỏa, nhu cầu tiêm chủng theo đó tăng mạnh. Ngược lại, khi bệnh giảm, việc chủ động phòng ngừa của cộng đồng có xu hướng giảm sút, gây nguy cơ bùng phát dịch trở lại.

Các chuyên gia khẳng định tiêm chủng là biện pháp duy nhất giúp giảm nguy cơ mắc bệnh, giảm tỷ lệ biến chứng nặng và giảm gánh nặng chi phí điều trị. Trong bối cảnh di biến động dân cư, biến đổi khí hậu và sự xuất hiện của các bệnh truyền nhiễm mới, việc duy trì tỷ lệ tiêm chủng cao đóng vai trò cực kỳ quan trọng. Chương trình truyền thông mới hướng đến mục tiêu bảo đảm mọi người dân đều có cơ hội tiếp cận vaccine, từ trẻ em đến người trưởng thành và người cao tuổi.

Với định hướng tiêm chủng trọn đời, ngành y tế kỳ vọng xây dựng cộng đồng có miễn dịch bền vững, giảm thiểu nguy cơ bùng phát dịch và bảo vệ sức khỏe thế hệ tương lai. Sự tham gia của chính quyền địa phương, các tổ chức xã hội, cơ sở y tế, hệ thống tiêm chủng và người dân sẽ là yếu tố quyết định để đạt mục tiêu này.