Tình trạng suy dinh dưỡng thấp còi ở trẻ vùng Trung du và miền núi phía Bắc còn cao

Thiếu vitamin A là nguyên nhân hàng đầu gây mù lòa có thể phòng ngừa được ở trẻ em. Trong số các vi chất dinh dưỡng thiết yếu, vitamin A đóng vai trò quan trọng trong việc tăng cường sức khỏe và phát triển toàn diện của trẻ. Nếu thiếu vitamin A, có thể dẫn đến nhiều hậu quả nghiêm trọng. 

Theo Tổ chức Y tế thế giới, thiếu vitamin A có thể gây ra quáng gà và bệnh khô mắt trên khoảng 250.000 - 500.000 trẻ em mỗi năm và tăng nguy cơ tử vong do nhiễm trùng khi mắc sởi hoặc tiêu chảy.

TS. BS. Nguyễn Hồng Trường, Phó Viện trưởng Viện Dinh dưỡng cho rằng: "Việc bổ sung Vitamin A là rất cần thiết đối với sức khỏe và sự phát triển toàn diện của trẻ, đặc biệt là với trẻ em từ 6 tháng đến dưới 60 tháng tuổi có nguy cơ cao thiếu vitamin A. Chương trình bổ sung vitamin A miễn phí cho trẻ em đã được triển khai định kỳ hai lần một năm từ năm 1996 trên phạm vi toàn quốc với tỷ lệ trẻ được uống Vitamin A thường xuyên được duy trì trên 98%.

Cho trẻ uống vitamin A tại Trạm Y tế phường Lộc Hưng, thị xã Trảng Bàng.

Hiện nay đối tượng được bổ sung vitamin A miễn phí theo chương trình đã được mở rộng cho các đối tượng có nguy cơ cao thiếu vitamin A như người mắc bệnh sởi (bao gồm cả trẻ em và người lớn), suy dinh dưỡng cấp tính nặng, viêm đường hô hấp cấp tính, tiêu chảy kéo dài theo phác đồ của Bộ Y tế. Bên cạnh đó, tình trạng thiếu Vi chất dinh dưỡng không tồn tại riêng lẻ. 

Bởi vậy ngoài tình trạng thiếu vitamin A chúng ta cũng cần quan tâm đến tình trạng thiếu sắt, thiếu kẽm đang là các vấn đề có ý nghĩa sức khỏe cộng đồng tại Việt Nam. Để phòng ngừa thiếu vi chất dinh dưỡng cần đồng thời tiến hành nhiều giải pháp bao gồm đa dạng hoá chế độ ăn, tăng cường vi chất dinh dưỡng vào thực phẩm, bổ sung vi chất dinh dưỡng."

Tại Việt Nam, vẫn còn tồn tại ba gánh nặng kép về dinh dưỡng bao gồm suy dinh dưỡng, thừa cân béo phì và thiếu vi chất dinh dưỡng. Theo số liệu giám sát năm 2024 của Viện Dinh dưỡng, mặc dù tỷ lệ suy dinh dưỡng thấp còi ở trẻ em dưới 5 tuổi là 18,1% (được xếp mức trung bình có ý nghĩa sức khỏe cộng đồng theo phân loại của Tổ chức Y tế thế giới), tuy nhiên tình trạng suy dinh dưỡng thấp còi còn chênh lệch giữa các vùng miền, trong đó còn rất cao ở vùng Trung du và Miền núi phía Bắc với tỷ lệ là 23,8%, Tây Nguyên là 27,3%. Tỷ lệ suy dinh dưỡng nhẹ cân ở trẻ dưới 5 tuổi là 10,4% (số liệu năm 2024).

Theo kết quả tổng điều tra dinh dưỡng quốc gia 2019 – 2020 (Viện Dinh dưỡng), tỷ lệ thiếu vitamin A tiền lâm sàng ở trẻ em từ 6 – 59 tháng tuổi vẫn còn tồn tại với tỷ lệ là 8,9% và 16,7% bà mẹ có hàm lượng vitamin A trong sữa mẹ thấp. Đồng thời, tình trạng thiếu vi chất dinh dưỡng đặc biệt là thiếu kẽm còn ở mức rất nặng, với tỷ lệ kẽm huyết thanh thấp ở phụ nữ tuổi sinh đẻ là 44,3%, phụ nữ có thai là 63,0%, trẻ từ 6 – 59 tháng tuổi là 53,3%. Thiếu máu dinh dưỡng còn là một vấn đề sức khoẻ có ý nghĩa cộng đồng, cao nhất ở phụ nữ có thai với tỷ lệ 25,4%; với trẻ từ 6 – 59 tháng tuổi là 18,1% và phụ nữ lứa tuổi sinh đẻ là 16,2%.

Việt Nam đã tiến hành nhiều hoạt động can thiệp phòng chống suy dinh dưỡng, thiếu vi chất dinh dưỡng cho phụ nữ có thai và bà mẹ cho con bú, trẻ em 0-16 tuổi. Chiến dịch bổ sung vitamin A trên toàn quốc là một giải pháp hữu hiệu đã chứng minh được hiệu quả trong thời gian dài. Ngoài ra các chương trình Bổ sung vi chất dinh dưỡng trong các Chương trình mục tiêu quốc gia đã được triển khai được coi là một trong những giải pháp hiệu quả phòng chống thiếu vi chất dinh dưỡng, đặc biệt tại những khu vực khó khăn. 

Trong 3 năm từ năm 2023 – 2025, 245.653 trẻ dưới 5 tuổi, 489.199 trẻ từ 5 – 16 tuổi và 169.631 phụ nữ có thai được cung cấp đa vi chất dinh dưỡng miễn phí trong Chương trình Mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững. Phụ nữ có thai tại 28 huyện nghèo được cung cấp miễn phí viên đa vi chất từ khi phát hiện có thai đến 1 tháng sau sinh từ năm 2019 đến nay.