Thêm 3 vắc xin miễn phí vào Chương trình Tiêm chủng mở rộng: Bước ngoặt trong chiến lược phòng bệnh suốt vòng đời

Trong bối cảnh Việt Nam vẫn đối mặt với gánh nặng bệnh truyền nhiễm, đồng thời bước nhanh vào giai đoạn già hóa dân số, phòng bệnh đang được đặt ở vị trí trung tâm trong chiến lược chăm sóc sức khỏe toàn dân. Việc bổ sung thêm ba loại vắc xin miễn phí vào Chương trình Tiêm chủng mở rộng (TCMR) không chỉ mở rộng quyền lợi cho người dân, mà còn thể hiện rõ định hướng chuyển từ “chữa bệnh” sang “chủ động phòng bệnh” của ngành y tế.

Nền tảng chính sách cho một chiến lược dài hạn

Chủ trương mở rộng TCMR được xây dựng trên cơ sở các định hướng lớn của Đảng và Nhà nước, đặc biệt là Nghị quyết 104/NQ-CP và Nghị quyết 72-NQ/TW. Hai nghị quyết này tạo hành lang chiến lược cho việc tăng số lượng vắc xin miễn phí, đồng thời mở rộng đối tượng tiêm chủng, hướng tới mục tiêu chăm sóc sức khỏe toàn diện cho người dân trong suốt vòng đời.

Nghị quyết số 104/NQ-CP và Nghị quyết số 72-NQ/TW tạo thành thế "gọng kìm" trong phòng bệnh truyền nhiễm: vừa tăng số lượng vắc xin miễn phí, vừa mở rộng nhóm đối tượng được tiêm chủng. Từ đó từng bước hiện thực hóa mục tiêu tiêm chủng trọn đời cho người dân Việt Nam, bảo vệ sức khỏe từ lúc chào đời đến khi nhắm mắt.

Định hướng trên tiếp tục được thể chế hóa trong Luật Phòng bệnh 2025, khẳng định phòng bệnh là giải pháp căn cơ, bền vững và hiệu quả nhất để giảm gánh nặng bệnh tật, chi phí y tế và nâng cao chất lượng sống của cộng đồng.

Lộ trình bổ sung 3 vắc xin quan trọng

Theo đề xuất của Bộ Y tế, ba loại vắc xin mới sẽ được đưa vào TCMR theo lộ trình cụ thể, gắn với những bệnh lý có tỷ lệ mắc và tử vong cao.

Từ năm 2025, vắc xin phế cầu được bổ sung nhằm phòng các bệnh nguy hiểm như viêm phổi, viêm màng não, viêm tai giữa và nhiễm trùng huyết – những nguyên nhân hàng đầu gây tử vong và di chứng nặng ở trẻ nhỏ và người cao tuổi. Tại Việt Nam, mỗi năm ghi nhận hàng triệu ca viêm phổi, cho thấy nhu cầu cấp thiết của việc phòng bệnh bằng vắc xin.

Còn viêm tai giữa, nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời có thể dẫn đến nhiều biến chứng nguy hiểm như thủng màng nhĩ, giảm thính lực, viêm xương chũm, liệt mặt, áp-xe não và thậm chí là viêm màng não.

Từ năm 2026, vắc xin phòng HPV – nguyên nhân chính gây ung thư cổ tử cung – sẽ được triển khai miễn phí. Ung thư cổ tử cung hiện là một trong những ung thư phổ biến nhất ở phụ nữ Việt Nam, với hàng nghìn ca mắc mới và tử vong mỗi năm. Việc đưa vắc xin HPV vào TCMR giúp tăng khả năng tiếp cận cho trẻ em và thanh thiếu niên, đặc biệt ở các nhóm yếu thế, góp phần giảm mạnh gánh nặng ung thư trong tương lai.

Đến năm 2030, vắc xin cúm mùa dự kiến được bổ sung. Cúm không chỉ là bệnh thông thường mà có thể gây biến chứng nặng, thậm chí tử vong, nhất là ở người cao tuổi, người mắc bệnh mạn tính, phụ nữ mang thai và trẻ em. Tiêm vắc xin cúm mùa được xem là biện pháp hiệu quả nhất để giảm nhập viện và tử vong do cúm.

Cúm mùa không đơn thuần là bệnh nhẹ, mà là mối đe dọa nghiêm trọng đối với nhóm đối tượng dễ tổn thương.

Quyền lợi song hành cùng trách nhiệm

Việc mở rộng TCMR mang lại lợi ích thiết thực cho người dân, song các chuyên gia y tế nhấn mạnh: tiêm chủng chỉ phát huy hiệu quả khi mỗi cá nhân chủ động tham gia, tiêm đầy đủ và đúng lịch. Tiêm chủng không chỉ là quyền lợi cá nhân mà còn là trách nhiệm với cộng đồng, góp phần tạo miễn dịch chung và ngăn chặn dịch bệnh lây lan.

Trong giai đoạn 2025–2027, chương trình truyền thông “Tiêm chủng cho mọi người” do Cục Phòng bệnh triển khai nhằm lan tỏa thông điệp “Phòng bệnh từ sớm – Bảo vệ cả cuộc đời”, từng bước xây dựng văn hóa phòng bệnh chủ động trong xã hội.

Hướng tới một Việt Nam khỏe mạnh

Bổ sung ba vắc xin quan trọng vào Chương trình Tiêm chủng mở rộng được xem là bước ngoặt lớn của y tế dự phòng Việt Nam. Không chỉ giúp giảm bệnh tật và tử vong, chính sách này còn khẳng định cam kết lâu dài của Nhà nước trong việc bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân, hướng tới mục tiêu một Việt Nam phát triển bền vững và khỏe mạnh hơn trong tương lai.

TH (Sức khỏe & Đời sống)