Ô nhiễm không khí khiến bệnh hô hấp, tai mũi họng tại TPHCM gia tăng đáng lo ngại

Những tháng gần đây, các cơ sở y tế tại TPHCM ghi nhận sự gia tăng rõ rệt số ca mắc bệnh hô hấp, trong đó các bệnh lý tai mũi họng chiếm tỷ lệ cao. Nguyên nhân được xác định không chỉ đến từ thời tiết giao mùa mà còn liên quan trực tiếp đến tình trạng ô nhiễm không khí ngày càng nghiêm trọng tại đô thị lớn nhất cả nước.

Ngày 13/12, Bệnh viện Tai Mũi Họng TPHCM tổ chức Hội nghị Khoa học Kỹ thuật thường niên năm 2025 với chủ đề “Chẩn đoán – điều trị bệnh lý tai mũi họng trong thời kỳ chuyển đổi số”. Hội nghị quy tụ nhiều chuyên gia đầu ngành, tập trung bàn thảo các giải pháp nâng cao chất lượng điều trị và dự phòng bệnh trong bối cảnh môi trường sống đang thay đổi nhanh chóng.

PGS.TS.BS Nguyễn Anh Dũng – Phó giám đốc Sở Y tế TPHCM phát biểu chỉ đạo.

Phát biểu tại hội nghị, PGS.TS.BS Nguyễn Anh Dũng – Phó Giám đốc Sở Y tế TPHCM – đánh giá Bệnh viện Tai Mũi Họng TPHCM là một trong những đơn vị chuyên khoa sâu tiêu biểu của thành phố, đóng vai trò quan trọng trong hệ thống y tế khu vực phía Nam. Trải qua 50 năm phát triển, bệnh viện đã làm chủ nhiều kỹ thuật chuyên sâu như phẫu thuật nội soi mũi xoang – nền sọ, phẫu thuật tai, điều trị ung thư và phẫu thuật thẩm mỹ vùng đầu cổ, góp phần nâng cao hiệu quả chăm sóc sức khỏe người dân.

Theo PGS Dũng, TPHCM đang bước vào giai đoạn phát triển mới với mô hình chính quyền hai cấp, mở rộng cả về địa lý lẫn dân số, ước tính khoảng 14 triệu người. Quy mô đô thị gia tăng đặt ra yêu cầu ngày càng cao đối với hệ thống y tế, đặc biệt là các chuyên ngành liên quan trực tiếp đến chức năng nghe, nói và hô hấp. Trong bối cảnh đó, việc xây dựng mạng lưới tai mũi họng khép kín, liên thông từ tuyến cơ sở đến tuyến chuyên sâu có ý nghĩa then chốt.

Sở Y tế TPHCM định hướng phát triển Bệnh viện Tai Mũi Họng TPHCM trở thành trung tâm chuyên sâu, tham gia mạng lưới chuyên khoa trong nước và quốc tế. Trọng tâm là đẩy mạnh chuyển đổi số, ứng dụng khoa học – công nghệ hiện đại như nội soi tiên tiến, robot phẫu thuật, bệnh án điện tử, hội chẩn và khám chữa bệnh từ xa; đồng thời tăng cường đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao và chuyển giao kỹ thuật cho tuyến dưới.

PGS.TS.BS Lê Trần Quang Minh – Giám đốc Bệnh viện Tai Mũi Họng TPHCM chia sẻ tại hội nghị.

Một thực tế đáng chú ý được nêu tại hội nghị là số ca bệnh tai mũi họng liên quan đến ô nhiễm môi trường đang tăng nhanh. PGS.TS.BS Lê Trần Quang Minh – Giám đốc Bệnh viện Tai Mũi Họng TPHCM – cho biết, hiện mỗi ngày bệnh viện tiếp nhận khoảng 1.200 lượt khám, vào cao điểm có thể lên tới 2.000 bệnh nhân/ngày. So với những năm trước, tổng số lượt khám tăng khoảng 3%, trong khi số ca phẫu thuật tăng ở mức cao hơn.

Theo PGS Minh, tai mũi họng được xem là “cửa ngõ của đường hô hấp”. Khi không khí bị ô nhiễm, các tác nhân như bụi mịn, khí độc sẽ tác động trực tiếp vào mũi, họng và tai trước khi đi sâu xuống phổi. Trong đó, bụi mịn là yếu tố nguy hiểm hàng đầu. Nhiều thời điểm trong ngày, đặc biệt vào buổi sáng, không khí mờ đục dễ bị nhầm lẫn với sương mù nhưng thực chất là nồng độ bụi mịn ở mức cao.

Đáng lo ngại, bụi mịn không chỉ đơn thuần là các hạt bụi thông thường mà còn có thể chứa kim loại nặng và các chất độc hại. Khi xâm nhập vào cơ thể, chúng gây kích ứng niêm mạc đường hô hấp, dẫn đến viêm mũi xoang, viêm họng, viêm tai giữa. Về lâu dài, tình trạng này làm tăng nguy cơ mắc các bệnh phổi mạn tính và ung thư đường hô hấp.

Ngoài yếu tố môi trường, hậu quả sau các đợt dịch bệnh, đặc biệt là COVID-19, cũng khiến sức đề kháng của nhiều người suy giảm. Điều này làm cho cơ thể dễ bị tổn thương hơn trước các tác nhân ô nhiễm, khiến bệnh lý tai mũi họng có xu hướng tái phát và kéo dài.

Các chuyên gia cho biết, triệu chứng bệnh tai mũi họng do ô nhiễm không khí thường dễ nhầm lẫn với cảm cúm thông thường. Người bệnh có thể xuất hiện đau họng, nghẹt mũi, ho đàm, đau đầu vùng xoang. Tuy nhiên, nếu sau 48–72 giờ các triệu chứng không thuyên giảm, thậm chí nặng lên với đàm xanh vàng, đau tai hoặc sốt, cần đến cơ sở y tế để được thăm khám và điều trị kịp thời, tránh biến chứng.

Trước thực trạng này, các chuyên gia khuyến cáo cần triển khai đồng bộ nhiều giải pháp. Về lâu dài, thành phố cần cải thiện chất lượng môi trường không khí, giảm phát thải và kiểm soát ô nhiễm đô thị. Trước mắt, người dân nên chủ động bảo vệ sức khỏe bằng cách đeo khẩu trang khi ra đường, hạn chế tiếp xúc với môi trường ô nhiễm, tăng cường dinh dưỡng và khám sớm khi có dấu hiệu bất thường.

Theo lãnh đạo Bệnh viện Tai Mũi Họng TPHCM, dù số ca bệnh liên quan đến ô nhiễm không khí vẫn đang gia tăng, nhưng nhận thức của người dân về phòng bệnh đã có chuyển biến tích cực. Sự chủ động trong chăm sóc sức khỏe và thăm khám sớm là yếu tố quan trọng giúp giảm gánh nặng cho hệ thống y tế và hạn chế các biến chứng nguy hiểm trong tương lai.