Nguy hiểm từ “đơn thuốc ChatGPT”: Khi AI không thể thay thế bác sĩ

NguyenThuHa
ChatGPT và các chatbot AI đang trở thành công cụ tra cứu quen thuộc của nhiều người. Tuy nhiên, việc dùng AI để tự chẩn đoán bệnh, kê đơn và mua thuốc có thể dẫn tới chậm điều trị, dùng sai thuốc, thậm chí bỏ lỡ “thời gian vàng” cấp cứu – những rủi ro mà giới chuyên môn liên tục cảnh báo.

Chatbot AI như OpenAI (đơn vị phát triển ChatGPT) có khả năng trả lời nhanh, tổng hợp thông tin từ kho dữ liệu khổng lồ. Nhưng AI không khám bệnh, không đánh giá được dấu hiệu thực thể, không chịu trách nhiệm y khoa và không có y đức. Việc biến AI thành “bác sĩ ảo” vì tiện lợi có thể trả giá bằng sức khỏe.

Hiểm họa từ tra cứu đơn thuốc, mua thuốc theo ChatGPT - Ảnh: AI

Khi “đơn thuốc AI” làm chậm chẩn đoán

Chị L. (34 tuổi) bị ho khan, nghẹt mũi vài ngày liền và hỏi ChatGPT “dùng thuốc gì nhanh khỏi”. Gợi ý nhận được là các thuốc giảm triệu chứng, xịt mũi ngắn ngày. Sau gần một tuần, triệu chứng nặng hơn, đau đầu tăng, ho nhiều về đêm. Khi đi khám, bác sĩ chẩn đoán viêm xoang cấp – tình trạng cần can thiệp sớm hơn để tránh biến chứng.

Một trường hợp khác, người đàn ông 38 tuổi ở Hà Nội được bác sĩ kê thuốc điều trị rối loạn cương dương. Vì đọc thông tin trên ChatGPT về một tác dụng phụ hiếm gặp, anh tự ý ngừng thuốc. Kết quả là bệnh tiến triển nặng, buộc phải điều trị kéo dài và tốn kém hơn khi quay lại bệnh viện.

Không ít hình ảnh lan truyền trên mạng cho thấy người dân cầm điện thoại đến nhà thuốc mua thuốc theo danh sách AI gợi ý, thậm chí có cả kháng sinh – vốn bắt buộc phải có đơn bác sĩ. Một số bệnh viện ghi nhận bệnh nhân đột quỵ nhập viện muộn do ở nhà “hỏi AI” thay vì đi cấp cứu.

Hệ lụy y khoa không thể xem nhẹ

Theo các bác sĩ, AI chỉ tiếp cận được triệu chứng cơ năng (những gì người bệnh kể). Trong khi đó, chẩn đoán y khoa cần thăm khám trực tiếp (nhìn – sờ – gõ – nghe), khai thác tiền sử bệnh, dị ứng, bệnh nền, cùng xét nghiệm và chẩn đoán hình ảnh.

BS Chu Đức Thành (Khoa Hồi sức tích cực & Chống độc, Bệnh viện 19-8) nhấn mạnh: cùng một bệnh nhưng điều trị phải cá thể hóa. Có thuốc phù hợp với người này nhưng chống chỉ định với người có hen, suy gan, suy thận… AI không thể tự động cân nhắc đầy đủ những yếu tố này, làm tăng nguy cơ ngộ độc thuốc hoặc nặng thêm bệnh nền.

BS Hà Ngọc Mạnh (Phó giám đốc Bệnh viện Nam học và Hiếm muộn Việt - Bỉ) cho biết, khi kê đơn, bác sĩ tính toán liều lượng cá thể hóa và theo dõi sát để đảm bảo an toàn. Nếu lo ngại tác dụng phụ, người bệnh cần hỏi lại bác sĩ/dược sĩ, không nên tự ý dừng thuốc theo thông tin rời rạc từ AI.

Không phải mọi “cảm cúm” đều giống nhau

Các triệu chứng đường hô hấp theo mùa (sốt, ho, đau họng) đa số do virus. Việc dùng kháng sinh không cần thiết không chỉ vô ích mà còn góp phần kháng kháng sinh. Tệ hơn, nếu không thăm khám kỹ, có thể bỏ sót bệnh nặng như viêm phổi. AI thường gợi ý điều trị triệu chứng chung, không phân biệt được mức độ nguy hiểm.

Khuyến cáo của chuyên gia

  • Không tự ý mua thuốc kê đơn theo “đơn của AI” hay hướng dẫn trên mạng.

  • Chỉ dùng thuốc theo chỉ định của bác sĩ, đúng liều, đúng thời gian.

  • Khi nghi ngờ tác dụng phụ, trao đổi trực tiếp với bác sĩ/dược sĩ để được điều chỉnh an toàn.

  • Bỏ qua AI và đi cấp cứu ngay nếu có dấu hiệu nguy hiểm: đau ngực, khó thở, yếu liệt đột ngột, mất ý thức, sốt cao kéo dài, nôn ra máu…

AI có thể hỗ trợ tra cứu thông tin, nhưng không thể thay thế bác sĩ. Sức khỏe không phải nơi để thử nghiệm những “đơn thuốc” không trách nhiệm.

TH (Tuổi trẻ)

Tin mới