Người cao tuổi tăng huyết áp: Nguy cơ suy thận và biến chứng tim mạch gia tăng

Tăng huyết áp ở người cao tuổi có cơ chế bệnh sinh đặc thù

Chia sẻ tại hội nghị khoa học do Hội Tim mạch Hà Nội tổ chức ngày 26/12 tại Bệnh viện Đa khoa Đức Giang, TS Vũ Thị Quỳnh Nga – Phó Giám đốc Bệnh viện Tim Hà Nội – cho biết, tăng huyết áp ở người cao tuổi không đơn thuần giống người trẻ mà gắn liền với quá trình lão hóa của hệ mạch và thận.

Nhân viên y tế Bệnh viện Đa khoa Đức Giang đo huyết áp cho bệnh nhân 

Theo đó, khi tuổi cao, thành mạch dần xơ cứng, mất tính đàn hồi, làm huyết áp – đặc biệt là huyết áp tâm thu – tăng cao. Đồng thời, sự giảm đàn hồi của động mạch chủ và hiện tượng tăng phản hồi sóng mạch khiến áp lực trong lòng mạch luôn duy trì ở mức cao, làm bệnh tăng huyết áp kéo dài và khó kiểm soát hơn.

Bên cạnh đó, rối loạn điều hòa thần kinh – nội tiết và suy giảm chức năng nội mô mạch máu cũng góp phần làm tăng kháng lực mạch, khiến huyết áp ở người cao tuổi dễ dao động và kém đáp ứng với điều trị nếu không theo dõi sát.

Thận lão hóa nhanh hơn khi đi kèm tăng huyết áp

Một yếu tố quan trọng khác là quá trình lão hóa thận. Khi tuổi tăng, số lượng nephron (đơn vị lọc của thận) giảm dần, khả năng điều hòa natri – kali – canxi suy yếu, khiến cơ thể trở nên nhạy cảm hơn với muối.

Hậu quả là người cao tuổi dễ bị giữ muối, co mạch và tăng huyết áp. Đặc biệt, ở những bệnh nhân vừa cao tuổi vừa tăng huyết áp, chức năng thận suy giảm nhanh hơn rõ rệt so với người không mắc tăng huyết áp, làm tăng nguy cơ tiến triển thành suy thận mạn.

Các nghiên cứu quốc tế cho thấy, suy giảm chức năng thận ở người cao tuổi không chỉ ảnh hưởng đến bài tiết mà còn liên quan chặt chẽ đến sa sút trí tuệ, rối loạn chuyển hóa và gia tăng nguy cơ tử vong sớm.

Nguy cơ đột quỵ và biến cố tim mạch tăng theo tuổi

Theo TS Vũ Thị Quỳnh Nga, tại Việt Nam, tăng huyết áp – đặc biệt là tăng huyết áp tâm thu – là nguyên nhân hàng đầu gây đột quỵ, chiếm khoảng 28% số ca. Tuổi càng cao, nguy cơ đột quỵ càng lớn, nhất là khi huyết áp không được kiểm soát tốt.

Không chỉ đột quỵ, tăng huyết áp kéo dài còn làm gia tăng nguy cơ suy tim, bệnh mạch vành và các biến cố tim mạch nghiêm trọng khác, ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng sống và khả năng tự chăm sóc của người cao tuổi.

Kiểm soát huyết áp là chìa khóa bảo vệ thận và tim

Các chuyên gia khuyến cáo, để làm chậm tiến triển suy thận và phòng ngừa biến chứng tim mạch, người cao tuổi tăng huyết áp cần kiểm soát huyết áp một cách toàn diện và bền vững.

Trong đó, việc tuân thủ điều trị bằng thuốc theo chỉ định của bác sĩ là yếu tố then chốt. Song song, lối sống lành mạnh đóng vai trò không thể thiếu: giảm ăn mặn, hạn chế rượu bia, bỏ thuốc lá, tăng cường rau xanh, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt; duy trì vận động thể lực đều đặn từ 30–60 phút mỗi ngày, kiểm soát cân nặng và giảm căng thẳng tâm lý.

Ông Nguyễn Sinh Hiền – Chủ tịch Hội Tim mạch Hà Nội – nhấn mạnh rằng các bệnh lý mạn tính như tăng huyết áp, đái tháo đường, rối loạn mỡ máu đang gia tăng nhanh tại Việt Nam và có xu hướng trẻ hóa. Trung bình mỗi năm, bệnh tim mạch cướp đi khoảng 200.000 sinh mạng, chiếm gần 1/4 tổng số ca tử vong.

Kiểm soát tốt huyết áp ngay từ sớm không chỉ giúp người cao tuổi sống khỏe hơn mà còn là giải pháp then chốt để bảo vệ thận, phòng ngừa đột quỵ và kéo dài tuổi thọ một cách chất lượng.

TH (Tuổi trẻ)