Mùa lạnh dễ bùng phát bệnh hô hấp và bệnh lý thần kinh: Đừng chủ quan với những dấu hiệu “nhỏ”

Người cao tuổi “đuối” nhanh vì bệnh hô hấp mùa lạnh

Mùa lạnh là giai đoạn hệ hô hấp bị thử thách mạnh nhất, đặc biệt với người cao tuổi vốn có sức đề kháng và hệ miễn dịch suy giảm. Khi nhiệt độ thay đổi đột ngột, độ ẩm cao kèm khói bụi, nguy cơ viêm mũi, viêm xoang, viêm phế quản, viêm phổi… tăng rõ rệt. Đáng lo, tình trạng có thể nặng hơn ở người có bệnh nền tim mạch, tăng huyết áp, hoặc bệnh phổi mạn tính.

Bệnh nhân đến khám tại Bệnh viện Lão khoa Trung ương.

Bệnh viện Lão khoa Trung ương gần đây tiếp nhận một bệnh nhân 83 tuổi (Ninh Bình) nhập viện vì khó thở tăng dần, sốt, ho kéo dài 5 ngày và mệt nhiều. Người bệnh có tiền sử COPD (bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính) kèm suy tim, tăng huyết áp, từng đặt stent mạch vành. Trước đó, bệnh nhân ho sốt tại nhà nhưng chủ quan tự xử trí, đến khi nặng lên mới nhập viện.

Theo BSCKII Lê Chung Thủy, Phó Trưởng khoa Tim mạch – Hô hấp, người mắc bệnh hô hấp mạn tính rất nhạy cảm với thời tiết và chất lượng không khí. Chỉ cần nhiễm lạnh, viêm họng, nhiễm virus hoặc dùng thuốc không đúng, bệnh có thể chuyển sang đợt cấp nhanh và nặng, buộc phải điều trị nội viện.

Bác sĩ cũng lưu ý những thói quen làm bệnh dễ “trở nặng”: ra vào môi trường nóng – lạnh đột ngột, ngủ đêm không giữ ấm, tiếp xúc khói thuốc, khói bụi và không khí ô nhiễm. Với người lớn tuổi có nhiều bệnh nền, các yếu tố này không chỉ làm tăng nguy cơ viêm phổi, suy hô hấp mà còn có thể kéo theo biến chứng tim mạch.

Khuyến cáo phòng bệnh: giữ ấm vùng cổ – ngực – mũi họng, hạn chế ra ngoài lúc chất lượng không khí xấu, đeo khẩu trang; tuân thủ điều trị bệnh mạn tính, không tự ý bỏ thuốc; tiêm phòng cúm, phế cầu theo tư vấn y tế; ăn đủ chất, uống đủ nước. Khi có ho, sốt, khó thở, mệt nhiều, nên đến cơ sở y tế sớm, tránh tự điều trị kéo dài.

Méo miệng, khó nhắm mắt: coi chừng liệt dây thần kinh số VII

Không chỉ hô hấp, mùa lạnh cũng là thời điểm các vấn đề thần kinh ngoại biên xuất hiện nhiều hơn. Bệnh viện đa khoa Medlatec vừa ghi nhận trường hợp nam bệnh nhân 45 tuổi đến khám vì tê bì nửa mặt trái. Thăm khám cho thấy dấu hiệu liệt dây thần kinh mặt: méo miệng, mờ nếp nhăn vùng má, khó nhắm kín mắt, kèm tê bì. Chụp MRI không ghi nhận tổn thương cấp tính nội sọ. Bệnh nhân được chẩn đoán liệt dây thần kinh số VII ngoại biên vô căn (liệt Bell) và điều trị ngoại trú kết hợp tập cơ mặt, chăm sóc mắt, phối hợp châm cứu theo hướng dẫn.

Hình ảnh chụp MRI của bệnh nhân.

Theo bác sĩ chuyên khoa Thần kinh, liệt dây VII là bệnh khá phổ biến, hay gặp vào mùa đông – xuân. Nguyên nhân có thể liên quan nhiễm trùng, chấn thương, khối u… nhưng yếu tố lạnh được ghi nhận là một tác nhân thường gặp. Dây thần kinh số VII liên quan vận động cơ mặt, cảm giác và vị giác, nên khi bị ảnh hưởng người bệnh có thể khô mắt do giảm tiết, nhắm mắt không kín, ăn nhai dễ đọng thức ăn một bên, miệng kéo lệch, đau vùng góc hàm – thái dương – tai, thay đổi vị giác, nhạy cảm âm thanh.

Nếu phát hiện muộn hoặc chăm sóc không đúng, bệnh có thể để lại biến chứng ở mắt (khô mắt, viêm kết mạc/giác mạc), co thắt cơ mặt, hoặc “nước mắt cá sấu” (tự chảy nước mắt bất thường), ảnh hưởng nhiều đến sinh hoạt.

Cách phòng ngừa: giữ ấm đầu – mặt – cổ khi ra ngoài; tránh tắm khuya nước lạnh; không để quạt/điều hòa thổi thẳng vào mặt khi ngủ; ăn uống hợp lý, hạn chế rượu bia; tiêm vaccine phòng một số virus theo tư vấn. Khi xuất hiện dấu hiệu méo miệng, nhắm mắt không kín, tê bì nửa mặt, nên đi khám sớm tại cơ sở có chuyên khoa để được chẩn đoán và điều trị kịp thời.

TH (Nhân dân)