Một năm nhìn lại hành trình nâng cao năng lực y tế Côn Đảo

Chỉ hai tháng sau khi tiếp nhận Trung tâm Y tế Quân dân y Đặc khu Côn Đảo, từ đầu tháng 9/2025, trong không khí cả nước kỷ niệm 80 năm Quốc khánh 2/9, những đoàn bác sĩ chuyên khoa đầu tiên từ các bệnh viện tuyến cuối của Thành phố Hồ Chí Minh đã bắt đầu ra Côn Đảo công tác.

Mỗi đợt luân phiên kéo dài một tháng, với sự tham gia của các bác sĩ trẻ, có chuyên môn thuộc nhiều bệnh viện đa khoa, chuyên khoa đầu ngành của Thành phố. Đến nay, chương trình đã triển khai 13 đợt, với 101 lượt bác sĩ chuyên khoa tham gia.

Tuy nhiên, ý nghĩa của một năm đồng hành cùng y tế Côn Đảo không chỉ được thể hiện qua số lượt bác sĩ ra đảo.

Đằng sau những con số ấy là những người bệnh nặng được điều trị ngay tại địa phương; những gia đình không còn phải thấp thỏm chờ chuyến bay đưa người thân vào đất liền; những trẻ em bị tai nạn được cấp cứu, phẫu thuật kịp thời ngay trên đảo; và những người bệnh suy thận có thể tiếp tục điều trị định kỳ mà không phải xa gia đình.

Đó còn là những kỹ thuật mới được chuyển giao, những kinh nghiệm xử trí cấp cứu được chia sẻ và năng lực chuyên môn của đội ngũ y tế tại chỗ từng bước được nâng lên qua từng đợt luân phiên.

Khi “thời gian vàng” không còn bị quyết định bởi khoảng cách

Đối với người khỏe mạnh, khoảng cách từ Côn Đảo đến đất liền chỉ là một hành trình. Nhưng với người bệnh đột quỵ, sốc phản vệ, suy hô hấp hay chấn thương nặng, khoảng cách ấy có thể được tính bằng những phút quyết định sự sống còn.

Chính vì vậy, mục tiêu quan trọng của chương trình không đơn thuần là đưa thêm bác sĩ ra đảo, mà là đưa năng lực chuyên môn đến gần người bệnh hơn.

Sau một năm, nhiều kỹ thuật trước đây khó triển khai tại Côn Đảo đã từng bước được thực hiện. Các ca phẫu thuật nội soi được triển khai thành công; những trường hợp chấn thương nặng, tổn thương mạch máu - thần kinh phức tạp được xử trí tại chỗ; người bệnh đột quỵ được hội chẩn, đánh giá và điều trị trong “thời gian vàng”.

Mỗi kỹ thuật được thực hiện thành công tại đảo không chỉ là một bước tiến về chuyên môn. Đó còn có thể là một chuyến chuyển viện được tránh đi, nhiều giờ quý giá được giữ lại cho người bệnh và thêm một cơ hội để người bệnh được điều trị ngay bên gia đình.

Những con số cho thấy sự chuyển biến

Hiệu quả của chương trình được thể hiện rõ qua hoạt động khám, chữa bệnh tại Trung tâm Y tế Quân dân y Đặc khu Côn Đảo.

Trong 7 tháng đầu năm 2026, Trung tâm đã thực hiện 19.292 lượt khám ngoại trú, tăng 5.298 lượt so với cùng kỳ năm trước. Trong đó, có 9.920 lượt khám nội khoa, 2.130 lượt khám nhi khoa, 4.025 lượt khám ngoại khoa và 3.217 lượt khám các chuyên khoa khác.

Số người bệnh điều trị nội trú đạt 525 trường hợp, tăng 327 trường hợp; số ca phẫu thuật đạt 140 ca, tăng 72 ca so với cùng kỳ.

Một trong những dấu mốc đáng chú ý trong hành trình nâng cao năng lực y tế Côn Đảo là việc đưa Đơn vị Thận nhân tạo vào hoạt động từ tháng 5/2026, với sự hỗ trợ chuyên môn của Bệnh viện Thống Nhất.

Với người bệnh suy thận mạn, chạy thận nhân tạo không phải là một lần điều trị mà là hành trình kéo dài, thường xuyên và liên tục. Trước đây, việc phải vào đất liền để chạy thận không chỉ tạo gánh nặng về chi phí, đi lại mà còn khiến người bệnh phải xa gia đình và ảnh hưởng lớn đến cuộc sống.

Nay, người bệnh suy thận tại Côn Đảo đã có thể được lọc máu ngay trên đảo. Đơn vị đồng thời có khả năng phục vụ người bệnh là du khách cần tiếp tục chạy thận trong thời gian lưu trú tại Côn Đảo.

Một kỹ thuật được triển khai tại chỗ, vì vậy, không chỉ có ý nghĩa về chuyên môn mà còn góp phần thay đổi cuộc sống của người bệnh.

Đáng chú ý hơn cả là năng lực xử trí các trường hợp nặng, phức tạp đã từng bước được nâng lên.

Các bác sĩ tại Côn Đảo đã cấp cứu, điều trị thành công nhiều trường hợp sốc phản vệ, cơn nhịp nhanh trên thất, ngạt nước, viêm tụy cấp, đợt cấp bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính, viêm phổi phải thở máy, hen nặng, toan ceton do đái tháo đường; đồng thời xử trí các tổn thương mạch máu - thần kinh và phẫu thuật thành công trường hợp chấn thương hàm mặt.

Những trường hợp trước đây thường phải nhanh chóng chuyển vào đất liền thì nay, trong những tình huống phù hợp, đội ngũ y tế đã có thêm một lựa chọn: hội chẩn, phối hợp và điều trị ngay tại Côn Đảo.

Giá trị lâu dài của chương trình không chỉ nằm ở việc đưa bác sĩ giỏi trực tiếp ra đảo. Quan trọng hơn, một mạng lưới chuyên môn kết nối Côn Đảo với các bệnh viện tuyến cuối đang từng bước được hình thành.

Khi gặp trường hợp khó, bác sĩ tại Côn Đảo có thể kết nối hội chẩn với các chuyên gia của Bệnh viện Răng Hàm Mặt Trung ương Thành phố Hồ Chí Minh, Bệnh viện Hùng Vương, Bệnh viện Bình Dân, Bệnh viện Nhân dân 115, Bệnh viện Nhi đồng 1, Bệnh viện Nhân dân Gia Định, Bệnh viện Chấn thương Chỉnh hình và các bệnh viện chuyên khoa khác.

Bác sĩ luân phiên không chỉ trực tiếp khám và điều trị mà còn đào tạo, hướng dẫn, chuyển giao kỹ thuật cho đội ngũ y tế tại chỗ. Giữa các đợt công tác cũng có sự bàn giao, phối hợp chuyên môn nhằm bảo đảm hoạt động khám, chữa bệnh được duy trì liên tục.

Khoảng cách hàng trăm cây số vì thế đang từng bước được thu hẹp bằng tri thức, công nghệ và sự kết nối chuyên môn.

Côn Đảo cũng là nơi người thầy thuốc trẻ trưởng thành

Sau một năm triển khai, chương trình còn cho thấy một giá trị khác: Côn Đảo không chỉ cần những bác sĩ giỏi, mà cũng là môi trường đặc biệt để những bác sĩ trẻ rèn nghề và trưởng thành.

Ở một địa bàn xa đất liền, điều kiện chuyên môn và khả năng chuyển viện có những đặc thù riêng, người thầy thuốc phải chủ động hơn trong đánh giá tình trạng người bệnh, xử trí cấp cứu, phối hợp nhiều chuyên khoa và đưa ra quyết định trong những thời điểm quan trọng.

Mỗi bác sĩ trẻ đến Côn Đảo mang theo tri thức, kỹ năng và nhiệt huyết. Khi trở về, họ mang theo những trải nghiệm nghề nghiệp, khả năng thích ứng và bản lĩnh mà không phải môi trường công tác nào cũng có thể mang lại.

Vì vậy, Sở Y tế Thành phố Hồ Chí Minh tiếp tục khuyến khích các bệnh viện tạo điều kiện để những bác sĩ trẻ có năng lực chuyên môn, tinh thần trách nhiệm và sẵn sàng dấn thân tham gia chương trình.

Côn Đảo cần những người thầy thuốc giỏi, vượt khó, sẵn sàng dấn thân. Và những người thầy thuốc trẻ cũng cần những hành trình như Côn Đảo để rèn nghề, luyện bản lĩnh và trưởng thành.

Đích đến là một năng lực y tế bền vững ngay tại Côn Đảo

Một năm qua mới chỉ là bước khởi đầu.

Những chuyến luân phiên bác sĩ từ đất liền ra Côn Đảo không chỉ nhằm giải quyết nhu cầu nhân lực hay những ca bệnh trước mắt. Mục tiêu lâu dài hơn là thông qua từng đợt công tác để chuyển giao chuyên môn, đào tạo đội ngũ tại chỗ, triển khai thêm kỹ thuật mới và từng bước xây dựng năng lực y tế phù hợp với đặc thù của Côn Đảo.

Bởi đích đến của chương trình không phải là Côn Đảo mãi phụ thuộc vào bác sĩ từ đất liền ra hỗ trợ. Đích đến là sau mỗi chuyến đi, năng lực y tế tại Côn Đảo được nâng lên thêm một bước; thêm một kỹ thuật được làm chủ, thêm một tình huống cấp cứu được xử trí tại chỗ, thêm một người bệnh không phải chuyển vào đất liền khi điều kiện chuyên môn cho phép.

Từ những chuyến luân phiên hôm nay, một nền tảng y tế bền vững hơn cho Côn Đảo đang từng bước được hình thành, để người dân có thể an tâm sinh sống, làm việc và được chăm sóc sức khỏe ngay trên quê hương mình.

Theo Sở Y tế TPHCM