LỚP HỌC ĐIỀU DƯỠNG KHÔNG BIÊN GIỚI

Vào lúc 7h30. Ở Hà Nội, trời tháng Tám còn ẩm hơi mưa đêm. Ở Cần Thơ, nắng đã lên trên mặt sông. Ở một bệnh viện tuyến huyện miền Trung, ca trực đêm vừa bàn giao xong, chiếc điện thoại được dựng nghiêng bên cạnh chồng bệnh án còn dở.

Và trên màn hình, từng ô hình nhỏ lần lượt sáng lên. Có người ngồi trong phòng giao ban. Có người ngồi ở góc hành lang khoa. Có người vẫn còn nguyên bộ blouse và chiếc mũ điều dưỡng chưa kịp tháo. Họ không quen nhau. Họ cách nhau hàng nghìn cây số. Nhưng sáng hôm ấy, tất cả cùng có một điểm chung: cùng muốn biết thêm một điều gì đó để ngày mai chăm sóc người bệnh tốt hơn hôm nay.

Đó là cách một buổi đào tạo của Chi hội Điều dưỡng Tai Mũi Họng Việt Nam bắt đầu.

Ba buổi sáng, ba câu chuyện

Ngày 16 tháng 8, câu chuyện mở đầu bằng một chủ đề mà mới vài năm trước còn nghe xa lạ với người điều dưỡng: trí tuệ nhân tạo. TS. Nguyễn Bá Tâm và ThS.ĐD Nguyễn Hữu Dự không nói về những điều quá lớn lao. Hai thầy nói về một điều gần gũi hơn nhiều: người điều dưỡng cần làm gì khi công nghệ của thế giới đã đến rất gần. Dữ liệu nào được nhập, dữ liệu nào tuyệt đối không. Khi máy đưa ra một cảnh báo, việc đầu tiên cần làm là gì. Bài học lớn nhất của buổi sáng ấy có lẽ nằm ở một câu rất giản dị: công nghệ có thể soạn giúp bản nháp, nhưng người chịu trách nhiệm cuối cùng trước người bệnh vẫn là con người mặc áo blouse.

Ngày 23 tháng 8, câu chuyện chuyển sang một nốt trầm hơn. Ung thư thanh quản — căn bệnh lấy đi của người ta thứ quý giá bậc nhất: giọng nói. BSCKII. Phạm Văn Hữu và ThS. ĐD Nguyễn Phương Hoa đưa học viên đi từ dấu hiệu khàn tiếng sớm nhất cho tới những ngày hậu phẫu nặng nề, khi người bệnh tỉnh dậy với một lỗ mở khí quản trên cổ và lần đầu tiên nhận ra mình không thể gọi tên người thân. Trong buổi sáng ấy, các anh chị học không chỉ kỹ thuật hút đờm hay chăm sóc canuyn. Các anh chị học cách ở lại bên một người vừa mất tiếng nói, và giúp họ tìm lại con đường trở về với đời sống.

Ngày 29 tháng 8, câu chuyện khép lại bằng một điều ngược lại: mang âm thanh trở về. TS.BS Lê Hồng Anh và ĐDT. Phạm Mai Phương kể câu chuyện về bệnh lý đặc biệt - cấy điện cực ốc tai — kỹ thuật đưa cả một thế giới tiếng động vào tai một đứa trẻ, một người trưởng thành một hạnh phúc to lớn – tiếng nói, tiếng âm thanh. Ở đó, mỗi chi tiết đều mang sức nặng: một cái đầu quay quá mạnh trong hai ngày đầu, một bữa ăn chưa đúng, nhưng chăm sóc cơ bản không đúng cách — đều có thể trả giá mất đi cơ hội nghe của một đời người. Buổi sáng ấy là buổi khó nhất trong ba buổi. Và cũng là buổi cho thấy rõ nhất vì sao điều dưỡng chuyên khoa cần được đào tạo chuyên sâu, chứ không thể chỉ học cơ bản.

Những con số biết nói

Kế hoạch đặt ra 500 hội viên mỗi buổi. Thực tế, có 800 đến 850 người đăng ký cho mỗi buổi, và khi bài lượng giá đóng lại, Ban Thư ký đếm được 919, 824 và 831 phiếu — tổng cộng 2.574 lượt. Vượt chỉ tiêu từ 65 đến 84 phần trăm.

Nhưng con số làm nhiều người trong Ban Chấp hành lặng đi lại là một con số khác. Học viên đến từ 226 đơn vị trên khắp cả nước. Và gần hai phần ba trong số họ — 64,3 phần trăm — đang công tác ở các tỉnh phía Nam.

Hãy dừng lại một chút ở con số ấy. Một lớp học tổ chức từ Hà Nội. Một buổi sáng thứ Bảy. Nếu mời tập trung, những đồng nghiệp ở Cà Mau, ở An Giang, ở Kiên Giang gần như chắc chắn sẽ vắng mặt — không phải vì họ không muốn học, mà vì một chiếc vé máy bay, hai đêm khách sạn và hai ngày rời khỏi buồng bệnh là điều mà một khoa Tai Mũi Họng chỉ có ba, bốn điều dưỡng không thể xoay xở. Hình thức trực tuyến đã lặng lẽ gỡ bỏ rào cản đó. Không phải vì nó dạy hay hơn lớp học truyền thống, mà vì nó cho những người ở xa nhất một chỗ ngồi lắng nghe các chuyên gia mà rất khó có thể gặp được cũng như đồng nghiệp khắp cả nước.

Và họ đã học thật. Điểm trung bình chung của cả ba buổi, quy về thang 10, đạt 8,95. Có 87,4 phần trăm học viên đạt từ 80 phần trăm tổng điểm trở lên — nghĩa là gần chín trong mười người không chỉ "qua" bài kiểm tra mà thực sự nắm được nội dung. Riêng buổi đầu tiên, 711 người làm đúng trọn vẹn cả mười câu. Và có một chi tiết nhỏ khiến người tổ chức mỉm cười: 99,9 phần trăm số phiếu được hoàn thành ngay trong ngày, dù bài mở đến tận chiều. Không ai nộp bài vào ngày hôm sau, sức hút từ đâu? để dành đến mai.

Người thầy của những sáng cuối tuần

Sáu giảng viên của ba buổi ấy đều là những người đang gánh trên vai khối lượng công việc lâm sàng và quản lý không nhỏ. Năm trong sáu người công tác tại Bệnh viện Tai Mũi Họng Trung ương và Bệnh viện Trường Đại học Y Hà Nội. Họ soạn bài vào buổi tối, đứng lớp vào buổi sáng cuối tuần, trả lời câu hỏi của đồng nghiệp tuyến dưới với sự kiên nhẫn của người đã từng đứng ở chính vị trí ấy.

Toàn bộ ba buổi đào tạo đều miễn phí với hội viên. Trong ba bản kế hoạch của Chi hội, phần kinh phí chỉ vỏn vẹn một dòng: Ban Tài chính hỗ trợ thanh toán "nếu có". Cái "nếu có" khiêm tốn ấy nói lên nhiều điều hơn bất kỳ báo cáo tài chính nào — thứ nuôi mô hình này không phải ngân sách, mà là tinh thần trao đi của một cộng đồng nghề nghiệp.

Cũng cần nhắc tới một nguyên tắc đã trở thành nếp của Chi hội: mỗi chủ đề luôn có một bác sĩ và một điều dưỡng cùng đứng lớp. Bác sĩ nói về bệnh, điều dưỡng nói về người bệnh. Một bên là chỉ định, một bên là bàn tay xoa dịu nõi đau mỗi sáng. Chính sự ghép cặp ấy khiến bài giảng không rơi vào lý thuyết, mà luôn có hơi ấm tình người.

Từ 220 đại biểu đến hơn hai nghìn lượt học

Ngày 27 tháng 11 năm 2021, Chi hội Điều dưỡng Tai Mũi Họng Việt Nam ra mắt bằng một đại hội trực tuyến với hơn 220 đại biểu. Khi ấy, hình thức trực tuyến còn là lựa chọn của hoàn cảnh. Năm năm sau, nó đã thành lựa chọn của chiến lược.

Ba buổi, đều đặn mỗi năm. Có kế hoạch mang số hiệu, có phân công cho từng ban, có bài lượng giá, có chứng nhận đào tạo trao cho người đạt yêu cầu — chứ không trao cho người chỉ có mặt. Cộng dồn lại, hơn tám nghìn lượt điều dưỡng chuyên khoa Tai Mũi Họng đã đi qua những buổi sáng như thế.

Một chi hội mới năm tuổi. Không trụ sở riêng, không ngân sách riêng, không một giảng viên nào ăn lương từ hoạt động đào tạo. Vậy mà mỗi buổi sinh hoạt chuyên môn thường kỳ giờ đây quy tụ số người gấp gần bốn lần sự kiện thành lập. Đó không phải may mắn. Đó là kết quả của một cách làm bền bỉ, và của niềm tin rằng người điều dưỡng ở bất cứ tuyến nào cũng xứng đáng được học từ những người giỏi nhất của chuyên ngành.

Lời hẹn cho chặng đường phía trước

Chi hội hiểu rõ những gì mình chưa làm được. Một lớp học tám trăm người thì chỉ vài chục câu hỏi được nêu. Có những kỹ năng — thay canuyn, chăm sóc vết mổ sau cấy điện cực — mà không màn hình nào truyền đạt trọn vẹn được. Và điều quan trọng nhất: chúng ta mới đo được học viên đã biết gì, chứ chưa đo được người bệnh đã được lợi gì.

Vì vậy chặng đường tới đã được vạch ra: theo dõi hội viên sau đào tạo ba tháng để biết kiến thức có thành hành động hay không; đưa tình huống lâm sàng vào bài lượng giá thay cho câu hỏi ghi nhớ; kết hợp lý thuyết trực tuyến với thực hành tại các điểm cầu tuyến tỉnh; và xây dựng hồ sơ học tập điện tử để mỗi hội viên nhìn thấy hành trình tích lũy của chính mình qua từng năm.

Bởi đích đến cuối cùng của mọi buổi đào tạo không nằm trên màn hình, cũng không nằm trong tấm chứng nhận. Nó nằm ở thay đổi tư duy tiếp cận công nghệ 4.0, từ giường bệnh từ nơi một người vừa mất giọng nói được chăm sóc đúng cách, nơi một đứa trẻ vừa được cấy điện cực lần đầu nghe thấy tiếng mẹ gọi tên mình.

Hẹn với đồng nghiệp sáng thứ Bảy tháng 12 năm nay 2026, những ô hình nhỏ lại sẽ sáng lên, cuộc gặp gỡ các miền của Tổ quốc, và một lớp học không không gian lại bắt đầu!