Kiểm soát chặt chiếu xạ trong y tế theo Nghị định 332/2025/NĐ-CP: Siết phân vùng liều, theo dõi liều kế, báo sự cố trong 24 giờ

Theo Nghị định 332/2025/NĐ-CP, hệ thống quy định về an toàn bức xạ và hạt nhân được cụ thể hóa khá toàn diện, gồm 9 chương, 108 điều. Nội dung bao quát các vấn đề từ an toàn – bảo vệ bức xạ, an ninh hạt nhân, hoạt động thông báo, khai báo, cấp phép, đến thanh tra – kiểm tra, ứng phó sự cố bức xạ/sự cố hạt nhân và bồi thường thiệt hại hạt nhân. Bên cạnh đó là các quy định liên quan vận chuyển vật liệu phóng xạ, nhập khẩu – xuất khẩu, quản lý chất thải phóng xạ và nguồn phóng xạ đã qua sử dụng.

Ảnh minh họa. 

Một trọng tâm quan trọng của Nghị định là kiểm soát chiếu xạ. Theo quy định, mọi công việc bức xạ đều phải được luận chứng để bảo đảm lợi ích mang lại lớn hơn rủi ro đối với con người, tài sản, xã hội và môi trường. Cùng với đó, cơ sở phải áp dụng các biện pháp kỹ thuật và hành chính để hạn chế mức liều chiếu xạ cá nhân cho nhân viên bức xạ và công chúng ở mức thấp nhất có thể đạt được một cách hợp lý.

Với chiếu xạ nghề nghiệp, Nghị định yêu cầu cơ sở tiến hành công việc bức xạ phải thiết lập khu vực theo mức liều. Cụ thể, phải thiết lập khu vực kiểm soát tại nơi có mức liều hiệu dụng từ 6 mSv/năm trở lên hoặc có khả năng gây nhiễm bẩn phóng xạ; đồng thời thiết lập khu vực giám sát tại nơi có mức liều hiệu dụng lớn hơn 1 mSv/năm và nhỏ hơn 6 mSv/năm. Khi tính toán thiết kế che chắn bức xạ cho cơ sở, Nghị định quy định áp dụng mức liều kiềm chế ≤ 3/10 giá trị giới hạn liều đối với nhân viên bức xạ.

Các yêu cầu về nhân sự cũng được siết rõ: không sử dụng người chưa đủ 18 tuổi làm công việc trực tiếp với thiết bị bức xạ, thiết bị hạt nhân hoặc vật liệu phóng xạ. Đối với lao động nữ mang thai, cơ sở cần tạo điều kiện chuyển đổi công việc phù hợp nếu người lao động có nguyện vọng, nhằm giảm rủi ro phơi nhiễm không cần thiết. Nghị định cũng yêu cầu cơ sở phải tổ chức đào tạo an toàn bức xạ lần đầu khi tuyển dụng và định kỳ cập nhật kiến thức cho nhân viên bức xạ.

Về quản lý liều, cơ sở phải trang bị liều kế cá nhân cho toàn bộ nhân viên làm việc trong khu vực kiểm soát và khu vực giám sát. Việc đo liều phải thực hiện theo quy định tại tổ chức đủ điều kiện, với tần suất ít nhất 1 lần trong 3 tháng. Song song, cơ sở phải tổ chức khám sức khỏe khi tuyển dụng, khám định kỳ hằng năm và khám khi nhân viên bức xạ chấm dứt công việc liên quan đến bức xạ. Hoạt động kiểm xạ khu vực làm việc phải được thực hiện có hệ thống và định kỳ, không ít hơn 1 lần/năm, nhằm đánh giá điều kiện làm việc và xem xét lại việc phân loại khu vực. Đáng chú ý, hồ sơ sức khỏe và hồ sơ liều bức xạ của nhân viên phải được lưu giữ 30 năm kể từ khi họ không còn làm công việc bức xạ.

Đối với chiếu xạ công chúng, Nghị định yêu cầu khi thiết kế che chắn cho khu vực công chúng có thể tiếp cận, cơ sở phải áp dụng mức liều kiềm chế ≤ 3/10 giới hạn liều đối với công chúng. Đồng thời, cơ sở phải kiểm soát mức xả thải chất thải phóng xạ vào môi trường theo đúng quy định để bảo đảm liều đối với công chúng không vượt quá giới hạn, và duy trì kiểm xạ định kỳ ít nhất 1 lần/năm.

Bệnh viện K tổ chức tập huấn và diễn tập ứng phó sự cố bức xạ hạt nhân trong cơ sở y tế.

Trong lĩnh vực y tế, Nghị định nhấn mạnh nguyên tắc tối ưu hóa liều chiếu xạ. Cơ sở vận hành thiết bị chiếu xạ hoặc sử dụng nguồn/thuốc phóng xạ phải tuân thủ các nguyên tắc kiểm soát chiếu xạ nghề nghiệp và công chúng. Với người bệnh, cơ sở phải áp dụng mức liều tham chiếu và tối ưu hóa liều ở mức thấp nhất có thể nhưng vẫn bảo đảm hiệu quả chẩn đoán. Nghị định cũng yêu cầu cung cấp đầy đủ thông tin và hướng dẫn an toàn cho người chăm sóc, hỗ trợ và thăm bệnh trước khi vào khu vực kiểm soát; chỉ cho phép bệnh nhân đã chẩn đoán/điều trị bằng thuốc phóng xạ xuất viện khi hoạt độ trong cơ thể không vượt mức quy định.

Nghị định đồng thời quy định trách nhiệm bảo đảm an toàn bức xạ trong y tế như: thiết lập chương trình bảo đảm chất lượng toàn diện cho hoạt động chẩn đoán – điều trị bằng bức xạ ion hóa; kiểm soát liều đối với người chăm sóc/thăm bệnh không vượt mức liều kiềm chế; ghi đo – đánh giá liều và lưu hồ sơ quản lý liều cho các kỹ thuật sử dụng liều cao. Khi xảy ra sự cố y khoa liên quan đến bức xạ, cơ sở phải thực hiện ngay các biện pháp giảm thiểu tác hại, xác định nguyên nhân, ước tính liều nạn nhân nhận và triển khai khắc phục; đồng thời thông báo trong vòng 24 giờ và gửi báo cáo chi tiết trong vòng 5 ngày cho cơ quan quản lý địa phương và Cục An toàn bức xạ và hạt nhân.

Theo Nghị định, Bộ Khoa học và Công nghệ có trách nhiệm quy định về bảo đảm an toàn bức xạ trong y tế và ban hành mức liều tham chiếu đối với người bệnh trong chẩn đoán y tế. Trong thực tế, nhiều cơ sở y tế đã chủ động tập huấn và diễn tập ứng phó sự cố để nâng cao năng lực an toàn bức xạ, qua đó giảm thiểu rủi ro trong môi trường khám chữa bệnh có sử dụng nguồn bức xạ.

TH