Khám, chữa bệnh từ xa được BHYT chi trả: Bước tiến vì quyền lợi người dân

Việc khám, chữa bệnh từ xa và khám tại nhà được Quỹ Bảo hiểm y tế (BHYT) chi trả đang được đánh giá là một trong những điểm mới quan trọng, mang tính đột phá trong chính sách y tế hiện nay. Sau khoảng nửa năm triển khai, thực tiễn cho thấy chủ trương này không chỉ tạo thuận lợi rõ rệt cho người bệnh mà còn góp phần thúc đẩy chuyển đổi số trong lĩnh vực y tế, hướng tới mục tiêu chăm sóc sức khỏe toàn dân công bằng và bền vững.

Quy định mới BHYT chi trả khám, chữa bệnh từ xa đã tạo điều kiện thuận lợi cho người tham gia. (Ảnh minh họa)

Mở rộng quyền lợi, tăng khả năng tiếp cận dịch vụ y tế

Theo Khoản 16, Điều 1 Luật BHYT năm 2024 (sửa đổi, bổ sung Điều 21), phạm vi được hưởng của người tham gia BHYT đã được mở rộng, lần đầu tiên quy định rõ việc khám, chữa bệnh từ xa; hỗ trợ khám, chữa bệnh từ xa; y học gia đình; khám tại nhà; phục hồi chức năng… được Quỹ BHYT thanh toán, với mức, tỷ lệ và điều kiện cụ thể do Chính phủ và Bộ Y tế hướng dẫn.

Quy định này mở ra nhiều kỳ vọng cho người dân, nhất là những nhóm đối tượng thường gặp khó khăn trong việc tiếp cận cơ sở y tế. Người mắc bệnh mạn tính cần tái khám định kỳ, người cao tuổi, người khuyết tật hay người dân sinh sống tại vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo nay có thêm lựa chọn chăm sóc sức khỏe thuận tiện hơn. Thay vì phải di chuyển quãng đường dài, tốn kém thời gian và chi phí, nhiều trường hợp có thể được bác sĩ theo dõi, tư vấn, điều chỉnh điều trị ngay tại nhà thông qua nền tảng số, trong khi vẫn được bảo đảm đầy đủ quyền lợi BHYT.

Chuyển đổi số y tế được “kích hoạt” mạnh mẽ

Một yếu tố then chốt để chính sách này vận hành hiệu quả là hạ tầng số và dữ liệu. Ngay khi quy định mới có hiệu lực, cơ quan bảo hiểm xã hội đã yêu cầu đẩy mạnh sử dụng thẻ BHYT điện tử, ứng dụng VssID, VNeID trong tiếp nhận và tra cứu thông tin người bệnh. Đồng thời, các hướng dẫn xử lý tình huống hệ thống gặp lỗi kết nối cũng được ban hành, cho phép cơ sở y tế tiếp nhận người bệnh trước, sau đó phối hợp xác minh và thanh toán.

Thực tế cho thấy, quy định BHYT chi trả khám, chữa bệnh từ xa đã trở thành “cú hích” quan trọng cho chuyển đổi số y tế. Trước thời điểm chính sách có hiệu lực từ ngày 1/7/2025, nhiều địa phương như TP Hồ Chí Minh đã yêu cầu các cơ sở khám, chữa bệnh nâng cấp hệ thống công nghệ thông tin, tăng cường liên thông dữ liệu dân cư, hoàn thiện mã định danh và thanh toán điện tử. Tại Quảng Ninh, hoạt động hội chẩn từ xa giữa tuyến trên và tuyến dưới gia tăng rõ rệt, giúp nâng cao chất lượng điều trị ngay tại cơ sở. Ở Cần Thơ, việc triển khai Luật BHYT năm 2024 được đánh giá tích cực, quyền lợi người tham gia được bảo đảm kịp thời, nhiều bệnh viện đã tích hợp lựa chọn đối tượng BHYT trong hệ thống đặt lịch khám từ xa.

Lợi ích rõ nét, nhưng còn những “nút thắt”

Giảm chi phí và thời gian cho mỗi lần đi khám là lợi ích được người dân nhắc đến nhiều nhất. Với các bệnh mạn tính, việc tái khám từ xa để theo dõi chỉ số, điều chỉnh thuốc hay tư vấn phục hồi chức năng giúp duy trì điều trị liên tục, hạn chế biến chứng và giảm nguy cơ tái nhập viện. Đồng thời, chính sách mới cũng góp phần tăng vai trò của y tế cơ sở trong quản lý sức khỏe ban đầu.

Tuy nhiên, giai đoạn đầu triển khai cũng bộc lộ một số vấn đề cần sớm được chuẩn hóa. Trước hết là ranh giới giữa “khám, chữa bệnh từ xa” và “tư vấn sức khỏe” – vốn đã tồn tại nhiều năm trước đó. Khi gắn với cơ chế chi trả BHYT, yêu cầu đặt ra cụ thể hơn về tiêu chí một lượt khám hợp lệ, hồ sơ cần thiết và dữ liệu lâm sàng tối thiểu. Nếu thiếu quy định thống nhất, việc triển khai diện rộng và kiểm soát chất lượng sẽ gặp khó khăn.

Bên cạnh đó, bài toán dữ liệu và kết nối hệ thống vẫn là thách thức. Việc phải hướng dẫn xử lý lỗi tra cứu thẻ BHYT điện tử cho thấy hạ tầng số chưa hoàn toàn theo kịp nhu cầu thực tiễn. Ngoài ra, nguy cơ lạm dụng, trục lợi Quỹ BHYT khi dịch vụ y tế chuyển lên môi trường số cũng là vấn đề không thể xem nhẹ, đòi hỏi cơ chế giám sát chặt chẽ.

Chủ trương đúng, cần triển khai đồng bộ

Từ những kết quả ban đầu, có thể khẳng định việc khám, chữa bệnh từ xa được BHYT chi trả là bước đi đúng hướng, phù hợp với mục tiêu lấy người dân làm trung tâm của chính sách y tế. Để chính sách này phát huy hiệu quả lâu dài, các chuyên gia cho rằng cần tập trung vào ba nhóm giải pháp: chuẩn hóa dịch vụ và tiêu chí thanh toán; hoàn thiện, liên thông hệ thống dữ liệu số; đồng thời tăng cường giám sát, đánh giá hiệu quả thực chất thông qua các chỉ số về chất lượng điều trị, tiết kiệm chi phí và mức độ hài lòng của người bệnh.

Khi những “nút thắt” này được tháo gỡ đồng bộ, khám, chữa bệnh từ xa sẽ không chỉ là xu hướng công nghệ, mà trở thành một cấu phần quan trọng của hệ thống y tế hiện đại, góp phần bảo đảm tốt hơn quyền được chăm sóc sức khỏe của mọi người dân.

TH