Hoàn tất sắp xếp trạm y tế cấp xã trước 31/12: Chuẩn bị nền tảng y tế cơ sở theo mô hình mới

Bộ Y tế vừa ban hành văn bản yêu cầu UBND các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương khẩn trương hoàn tất việc sắp xếp trạm y tế cấp xã trước ngày 31/12/2025. Đây được xem là bước đi quan trọng nhằm kiện toàn tổ chức y tế cơ sở, phù hợp với mô hình chính quyền địa phương hai cấp, đồng thời tạo nền tảng nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe ban đầu cho người dân.

Theo Bộ Y tế, việc sắp xếp trạm y tế xã, phường, đặc khu được triển khai trên cơ sở Kết luận số 221-KL/TW của Bộ Chính trị, Ban Bí thư, về tiếp tục đổi mới, kiện toàn bộ máy hệ thống chính trị và chính quyền địa phương. Kết luận này yêu cầu các địa phương phối hợp với Bộ Y tế, Bộ Giáo dục và Đào tạo, Bộ Nội vụ hoàn thành việc sắp xếp các cơ sở giáo dục công lập và trạm y tế cấp xã trong năm 2025.

Sắp xếp trạm y tế theo mô hình đơn vị sự nghiệp công lập

Theo chỉ đạo, UBND các tỉnh, thành phố cần giao Sở Y tế chủ trì, phối hợp với các sở, ngành liên quan tham mưu xây dựng đề án sắp xếp trạm y tế cấp xã thành đơn vị sự nghiệp y tế công lập trực thuộc UBND cấp xã. Đề án phải được UBND cấp tỉnh phê duyệt, tổ chức triển khai đúng tiến độ và báo cáo kết quả thực hiện về Bộ Y tế.

Bộ Y tế yêu cầu các địa phương khẩn trương sắp xếp các trạm y tế cấp xã thành đơn vị sự nghiệp công lập thuộc xã 

Trong quá trình thực hiện, nếu phát sinh khó khăn hoặc vướng mắc, các địa phương được yêu cầu tổng hợp, đề xuất nội dung cần sửa đổi, bổ sung để hoàn thiện quy định, bảo đảm phù hợp với thực tiễn từng địa bàn. Bộ Y tế đề nghị các tỉnh, thành phố gửi báo cáo kết quả thực hiện trước ngày 30/12/2025 để tổng hợp, báo cáo cấp có thẩm quyền.

Theo Bộ Y tế, việc sắp xếp trạm y tế cấp xã không đơn thuần là thay đổi về tổ chức, mà nhằm làm rõ chức năng, nhiệm vụ, tăng tính chủ động cho chính quyền cơ sở, đồng thời nâng cao hiệu quả cung ứng dịch vụ y tế ban đầu – tuyến y tế gần dân nhất.

Quy định mới, mở rộng vai trò của trạm y tế cơ sở

Trước đó, ngày 15/11/2025, Bộ Y tế đã ban hành Thông tư số 43, quy định cụ thể chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của trạm y tế xã, phường, đặc khu. Theo thông tư này, trạm y tế cấp xã là đơn vị sự nghiệp y tế công lập trực thuộc UBND cấp xã, có tư cách pháp nhân, con dấu và tài khoản riêng; chịu sự quản lý trực tiếp về tổ chức, nhân lực, tài chính của UBND cấp xã, đồng thời được Sở Y tế hướng dẫn và kiểm tra về chuyên môn, nghiệp vụ.

Thông tư 43 xác định trạm y tế cấp xã thực hiện toàn diện các dịch vụ y tế ban đầu tại cộng đồng. Bên cạnh phòng, chống dịch bệnh và khám chữa bệnh thông thường, trạm còn đảm nhiệm quản lý bệnh không lây nhiễm; chăm sóc sức khỏe bà mẹ, trẻ em, người cao tuổi, người khuyết tật; triển khai y học gia đình và phục hồi chức năng dựa vào cộng đồng.

Một điểm mới đáng chú ý là mở rộng nhiệm vụ sang lĩnh vực dân số và bảo trợ xã hội. Theo đó, trạm y tế cấp xã tham gia tư vấn sức khỏe trước hôn nhân, sàng lọc trước sinh – sơ sinh, cung cấp dịch vụ kế hoạch hóa gia đình; đồng thời tiếp nhận, hỗ trợ các nhóm yếu thế như trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt, người cao tuổi, nạn nhân bạo lực, người có rối nhiễu tâm thần tại cộng đồng.

Bảo đảm không gián đoạn chăm sóc sức khỏe người dân

Về tổ chức bộ máy, trạm y tế cấp xã có giám đốc và phó giám đốc do Chủ tịch UBND cấp xã bổ nhiệm. Cơ cấu tối thiểu gồm các bộ phận hành chính – tổng hợp; phòng bệnh và an toàn thực phẩm; khám chữa bệnh; dược – thiết bị y tế; cùng các điểm trạm nhằm bảo đảm người dân tiếp cận dịch vụ y tế thuận lợi.

Thông tư số 43 chính thức có hiệu lực từ ngày 1/1/2026, thay thế các quy định cũ. Trong giai đoạn chuyển tiếp, Bộ Y tế cho phép các địa phương áp dụng mô hình tổ chức tạm thời, với nguyên tắc không làm gián đoạn hoạt động khám chữa bệnh và chăm sóc sức khỏe ban đầu cho người dân.

Bộ Y tế nhấn mạnh, hoàn tất sắp xếp trạm y tế cấp xã đúng thời hạn là yêu cầu cấp thiết, không chỉ để đáp ứng mô hình tổ chức mới của chính quyền địa phương, mà còn là tiền đề quan trọng để nâng cao chất lượng y tế cơ sở, đưa dịch vụ y tế đến gần người dân hơn, hiệu quả hơn trong giai đoạn tới.

TH (Dân trí)