Gia Lai chủ động “khóa” rủi ro từ chất thải y tế: Phân loại nghiêm, xử lý đúng quy trình

Trong những năm gần đây, cùng với sự gia tăng số lượt khám, chữa bệnh, lượng chất thải phát sinh tại các cơ sở y tế trên địa bàn tỉnh Gia Lai ngày càng lớn. Nếu không được quản lý chặt chẽ, chất thải y tế có thể trở thành nguồn gây ô nhiễm môi trường, đồng thời làm tăng nguy cơ mất an toàn cho người bệnh, người nhà và nhân viên y tế.

Thăm khám bệnh nhân tại Bệnh viện đa khoa Trung tâm tỉnh Gia Lai.

Phân loại từ đầu nguồn, thống nhất theo quy định chuyên môn

Theo lãnh đạo Sở Y tế tỉnh Gia Lai, việc phân loại chất thải y tế được triển khai nghiêm túc theo Thông tư số 20/2021/Thông tư của Bộ Y tế. Các nhóm chất thải được nhận diện bằng màu sắc túi và thùng chứa: màu vàng dành cho chất thải lây nhiễm; màu đen cho chất thải nguy hại không lây nhiễm; màu trắng cho chất thải tái chế; màu xanh cho rác thải sinh hoạt thông thường.

Điểm đáng chú ý là các bệnh viện và trung tâm y tế đều bố trí khu vực lưu giữ chất thải riêng biệt, đáp ứng yêu cầu kỹ thuật. Đồng thời, các đơn vị ký hợp đồng thu gom, vận chuyển, xử lý với doanh nghiệp có giấy phép xử lý chất thải nguy hại theo quy định, nhằm bảo đảm “đúng người, đúng việc, đúng quy trình”.

Đầu tư hệ thống xử lý, từng bước nâng năng lực môi trường y tế

Tỉnh Gia Lai cũng dành nguồn lực cho hạ tầng xử lý chất thải. Một số đơn vị được đầu tư hệ thống xử lý chất thải rắn với kinh phí hàng tỷ đồng; Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh được đầu tư hệ thống xử lý nước thải trong năm 2024… Đây là các hạng mục quan trọng giúp giảm tải cho môi trường, đồng thời nâng tiêu chuẩn an toàn trong vận hành bệnh viện.

Tại Bệnh viện đa khoa Trung tâm tỉnh Gia Lai, chất thải được chia theo ba nhóm chính: chất thải lỏng (nước thải); chất thải rắn thông thường; chất thải rắn nguy hại. Nước thải được xử lý qua hệ thống riêng của bệnh viện và kiểm định định kỳ. Chất thải rắn thông thường được ký hợp đồng thu gom, xử lý với doanh nghiệp môi trường. Riêng chất thải nguy hại được lựa chọn đơn vị xử lý thông qua đấu thầu để bảo đảm năng lực và pháp lý. Các loại có thể tái chế được tổ chức đấu giá theo quy định.

“Nút thắt” ở tuyến cơ sở và bài toán chi phí

Dù kết quả tích cực, công tác quản lý chất thải y tế vẫn đối mặt nhiều khó khăn. Một số hệ thống xử lý ở tuyến cơ sở đã quá niên hạn sử dụng (trên 10 năm), trong khi kinh phí nâng cấp, bảo dưỡng lớn. Nhân lực phụ trách công tác chất thải tại trạm y tế chủ yếu kiêm nhiệm, chưa được đào tạo chuyên sâu và cập nhật thường xuyên các quy định mới.

Đáng chú ý, các cơ sở tự chủ tài chính chịu áp lực cân đối thu – chi. Nhiều bệnh viện cho biết nguồn thu chủ yếu từ dịch vụ khám, chữa bệnh, nhưng cơ cấu giá hiện hành chưa tính đầy đủ chi phí xử lý chất thải y tế, khiến việc duy trì hệ thống “đúng chuẩn” gặp khó khi lượng rác thải tăng cao.

Phân loại phụ thuộc ý thức người bệnh và người nhà

Một thách thức khác là phân loại rác ngay từ đầu nguồn ở khu vực người bệnh. Tại bệnh viện tuyến tỉnh, số người điều trị nội trú mỗi ngày rất lớn, chưa kể bệnh nhân ngoại trú và các lực lượng dịch vụ đi kèm, khiến lượng rác phát sinh dày đặc. Thực tế cho thấy vẫn có tình trạng người nhà bỏ rác sinh hoạt (túi ni lông, chai nhựa, thức ăn thừa…) vào thùng rác y tế, làm “lẫn dòng”, gây khó cho khâu thu gom và tăng chi phí xử lý.

Để khắc phục, bệnh viện tăng truyền thông nội bộ, treo bảng hướng dẫn phân loại tại khu vực công cộng, bố trí thêm điểm thu gom và thùng rác phân loại. Một số biện pháp “xanh hóa” cũng được khuyến khích như hạn chế đồ nhựa dùng một lần, giảm túi ni lông, vận động bếp ăn và bếp ăn thiện nguyện thay đổi thói quen sử dụng vật dụng thân thiện môi trường.

Tăng kiểm tra, không để phát sinh vi phạm

Theo thống kê của địa phương, trong năm 2025 chưa ghi nhận cơ sở y tế nào bị xử phạt vi phạm hành chính liên quan quản lý chất thải theo Nghị định số 45/2022/Nghị định của Chính phủ. Ngành y tế duy trì các đoàn kiểm tra hằng năm, lồng ghép vào hoạt động đánh giá chất lượng bệnh viện và tiêu chí “Cơ sở y tế Xanh – Sạch – Đẹp”, nhằm giữ hiệu quả bền vững.

Về lâu dài, lãnh đạo ngành y tế Gia Lai kiến nghị tăng phân bổ ngân sách bảo vệ môi trường y tế, ưu tiên vùng sâu, vùng xa; đồng thời hoàn thiện cơ chế linh hoạt để xử lý chất thải phát sinh đột biến trong tình huống khẩn cấp như dịch bệnh, thiên tai. Đây được xem là “điểm tựa” để công tác quản lý chất thải y tế đi vào nền nếp, bảo đảm an toàn cho cộng đồng và hệ sinh thái môi trường.

TH (Nhân dân)