Dựng “lá chắn y tế” nơi biển đảo xa: Khi dịch vụ chuyên sâu đến gần người dân

Giữa đêm biển động, một chiếc vỏ lãi nhỏ chòng chành rẽ sóng đưa sản phụ trẻ từ xã đảo Thiềng Liềng vào đất liền. Trên khoang thuyền hẹp là người mẹ chuyển dạ sớm và sinh mạng của em bé sắp chào đời. Chuyến đi hơn bảy kilômét đường biển trong gió lớn không chỉ là cuộc chạy đua với thời gian, mà còn phơi bày rõ nhất câu chuyện y tế ở vùng đảo: chỉ cần chậm một nhịp, rủi ro có thể tăng lên gấp bội.

Sản phụ H.T.K.O. (23 tuổi) mang thai lần hai, có tiền sử sinh mổ, còn gần ba tuần nữa mới đến ngày dự sinh. Nửa đêm 10/12, chị bất ngờ chuyển dạ. Điều kiện y tế trên đảo còn hạn chế, ban đêm lại không có phương tiện vận chuyển hành khách. Trong tình thế cấp bách, chồng chị quyết định thuê vỏ lãi đưa vợ vào Cần Giờ.

Sản phụ được các bác sĩ tại Bệnh viện Từ Dũ (cơ sở 2) mổ bắt lấy em bé an toàn. 

Rạng sáng, sản phụ được đưa đến Cơ sở 2 của Bệnh viện Từ Dũ tại Cần Giờ. Các bác sĩ ghi nhận dấu hiệu suy thai trên nền tiền sử sinh mổ, nguy cơ nứt sẹo mổ cũ và vỡ tử cung cao. Quy trình cấp cứu sản khoa được kích hoạt ngay, sản phụ được chuyển thẳng vào phòng mổ. Ca phẫu thuật diễn ra khẩn trương, em bé chào đời an toàn, sức khỏe hai mẹ con ổn định. Lãnh đạo bệnh viện cho biết nếu phải chuyển tiếp lên trung tâm Thành phố Hồ Chí Minh, nguy cơ cho cả mẹ và bé sẽ tăng đáng kể vì mất thêm thời gian.

Câu chuyện ấy phản ánh điều đang thay đổi ở Cần Giờ: người dân không còn phải “đánh cược” với đường biển mỗi khi cần dịch vụ y tế chất lượng cao. Chỉ trong một tháng (từ 10/11 đến 10/12/2025), Cơ sở 2 của Bệnh viện Từ Dũ đã ghi nhận hơn 5.000 lượt khám ngoại trú. Bên cạnh chăm sóc sức khỏe sinh sản, nhiều chuyên khoa được tổ chức đồng bộ như nội khoa, nhi khoa, ngoại khoa, sản khoa, y học cổ truyền, mắt, tai mũi họng, da liễu, răng hàm mặt… Các bệnh thường gặp trong cộng đồng như tăng huyết áp, viêm đường hô hấp trên, viêm phế quản, theo dõi thai kỳ bình thường, đái tháo đường chiếm tỉ lệ cao, cho thấy mô hình đang đi đúng nhu cầu thực tế của dân cư vùng biển đảo.

Trong giai đoạn đầu vận hành, bệnh viện vẫn ghi nhận 92 trường hợp phải chuyển viện do cần kỹ thuật chuyên sâu hoặc cận lâm sàng chưa triển khai tại chỗ. Tuy nhiên, so với trước đây, số ca phải chuyển tuyến đã giảm rõ rệt. Quan trọng hơn, việc chuyển viện được thực hiện đúng quy trình và có phối hợp chặt chẽ với các bệnh viện đầu ngành, giúp người bệnh bớt tốn kém, giảm rủi ro trên đường xa và yên tâm hơn khi được theo dõi liên tục.

Không chỉ Cần Giờ, “lá chắn y tế” của thành phố đang được kéo dài ra biển xa. Sau khi đặc khu Côn Đảo trở thành một phần của Thành phố Hồ Chí Minh, ngành y tế thành phố đã tăng tốc xây dựng kế hoạch nâng chất y tế tại đảo. Một đoàn công tác đã vượt hơn 200 kilômét đường biển để khảo sát và thiết kế chương trình hỗ trợ: đào tạo tại chỗ kết hợp trực tuyến, triển khai mô hình bác sĩ gia đình, luân phiên cử bác sĩ giàu kinh nghiệm ra đảo công tác, đồng thời đề xuất cơ chế thu hút nhân lực chất lượng cao gắn bó lâu dài.

Lực lượng bác sĩ luân phiên tại Côn Đảo. 

Trước đó, Trung tâm Y tế quân dân y Côn Đảo đã được đầu tư hơn 247 tỉ đồng, quy mô 100 giường bệnh và vận hành giai đoạn 1 từ tháng 4/2025. Dù vậy, đây vẫn là cơ sở y tế gần như duy nhất trên đảo, vừa làm dự phòng vừa điều trị, trong bối cảnh thiếu nhân lực chuyên sâu và chuyển tuyến cấp cứu về đất liền luôn phụ thuộc thời tiết.

Mô hình luân phiên bác sĩ vì thế trở thành “mắt xích” quan trọng: có bác sĩ chuyên khoa trực tiếp làm việc tại đảo, nhiều ca nguy kịch được xử trí kịp thời ngay tại chỗ. Điển hình là một trường hợp đột quỵ ngày 5/12/2025: dù người bệnh nhập viện muộn, ê-kíp tại đảo vẫn phối hợp hội chẩn từ xa với chuyên gia ở Thành phố Hồ Chí Minh để quyết định điều trị, giúp tình trạng cải thiện rõ sau vài giờ theo dõi.

Từ những ca sinh trong đêm biển động đến những quyết định điều trị khẩn cấp giữa đảo xa, điều dễ thấy nhất là người dân đang có thêm “cơ hội sống” nhờ y tế chuyên sâu được đưa về gần. Khi hệ thống vận hành ổn định hơn, được bổ sung trang thiết bị, mở rộng danh mục kỹ thuật và tăng cường nhân lực, “lá chắn y tế” nơi biển đảo sẽ không chỉ là khẩu hiệu, mà là một năng lực bảo vệ thực sự - bằng thời gian được rút ngắn, bằng quyết định đúng lúc và bằng dịch vụ công bằng cho người dân ở xa trung tâm.

TH (Lao động)