Đồng bằng sông Cửu Long đối mặt “làn sóng” sốt xuất huyết nặng: Báo động đỏ đầu mùa dịch

Sốt xuất huyết Dengue nhiều năm qua luôn là một trong những thách thức y tế lớn nhất tại Việt Nam, đặc biệt ở Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL). Nếu trước đây SXHD thường xuất hiện rộ vào mùa mưa, thì hiện nay bệnh được ghi nhận quanh năm với tần suất cao hơn, báo hiệu sự thay đổi rõ rệt của quy luật dịch tễ. Điều đáng lo ngại hơn là số ca nặng đang tăng mạnh trên toàn vùng, khiến các cơ sở y tế liên tục trong tình trạng quá tải cục bộ.

Theo Báo cáo tình hình bệnh SXHD khu vực phía Nam (tuần 43 từ ngày 20/10/2025-26/10/2025), 5 tỉnh/thành thuộc ĐBSCL (An Giang, Cần Thơ, Cà Mau, Đồng Tháp, Vĩnh Long) đã ghi nhận 23.767 ca mắc SXHD chỉ trong thời gian ngắn. Nhiều địa phương chứng kiến mức tăng đột biến: Đồng Tháp ghi nhận hơn 7.000 ca và một trường hợp tử vong, gấp ba lần cùng kỳ. Vĩnh Long chạm ngưỡng gần 6.600 ca, trong đó ca nặng chiếm 1,8%, cũng đã có một ca tử vong. Cần Thơ tính đến cuối tháng 11/2025 đã vượt mốc 4.600 ca; riêng tháng 11 tăng thêm gần 1.000 ca mới. Cà Mau cũng ghi nhận hơn 3.100 ca, hai trường hợp tử vong và mức tăng tới 260% so với năm 2024.

BS.CKII Huỳnh Minh Trúc, Giám đốc CDC Cần Thơ nhận định sự gia tăng về ca mắc và ca nặng cũng là xu hướng chung của khu vực phía Nam. Tính từ đầu năm đến nay, khu vực phía Nam ghi nhận 103.601 ca mắc, chiếm hơn 76% tổng số ca cả nước.

BS.CKII Huỳnh Minh Trúc, Giám đốc Trung tâm kiểm soát bệnh tật TP. Cần Thơ chia sẻ tại tọa đàm.

Nếu như trước đây SXHD thường được xem là bệnh của trẻ em, thì hiện nay người lớn mới là nhóm mắc chủ đạo. Theo thống kê, người lớn chiếm hơn 52% tổng số ca mắc, cho thấy nguy cơ đã lan rộng sang toàn bộ cộng đồng. Ghi nhận tại Bệnh viện Đa khoa Tiền Giang, người lớn chiếm hơn một nửa số ca nhập viện; riêng tháng 10, lượng bệnh nhân tăng gấp 4–6 lần so với cùng kỳ. Trong khi đó, Bệnh viện Nhi đồng Cần Thơ cũng tiếp nhận 17 ca trẻ bị sốc SXHD chỉ trong hai tháng đầu quý III – mức tăng cho thấy sự phức tạp của tình hình.

Cùng với số ca nặng tăng nhanh, SXHD năm nay còn trở nên khó nắm bắt hơn bởi diễn tiến bệnh thay đổi liên tục. Tại một tọa đàm sức khỏe cộng đồng, BS.CKII Nguyễn Minh Tiến (Bệnh viện Nhi đồng TP.HCM) cảnh báo rằng nhiều bệnh nhân nhìn bên ngoài hoàn toàn khỏe mạnh nhưng bên trong đã rơi vào sốc: "Người mắc SXHD nhiều khi trông rất khỏe mạnh nhưng thực ra bên trong đã sốc, cơn sốc này không giống với quan niệm sốc thường thấy nên dễ chủ quan. Những trẻ lớn thường vào viện trong tình trạng nặng do sức chịu đựng tốt, bố mẹ hỏi thì cũng bảo không sao. Có trường hợp dù vẫn đi bộ từ ngoài cổng vào bệnh viện, mặt mày tươi tỉnh như thường, không thể hiện sự lừ đừ nhưng thực chất bên trong đã sốc". 

BS.CKII. Nguyễn Minh Tiến, Phó Giám đốc Bệnh viện Nhi đồng TP.HCM cho biết trẻ béo phì là nhóm dễ diễn tiến nặng nhất, do mỡ quanh ngực gây khó thở và gan nhiễm mỡ làm rối loạn đông máu, nhiều ca phải thở máy hoặc lọc máu chỉ sau vài giờ.

Từ kinh nghiệm điều trị nhiều năm ở miền Tây, BS.CKII Huỳnh Thị Kim Yến cho biết: "Trẻ nhỏ thường sốc vào ngày thứ năm, còn người lớn sốc sớm hơn, chỉ sau 3–4 ngày khởi phát sốt. Có trường hợp bệnh nhân đã nằm viện điều trị đến ngày thứ 7, sắp xuất viện thì bệnh nhân đột ngột than mệt, nặng ngực. Khi tôi cho làm điện tim và xét nghiệm lại thì phát hiện tình trạng chuyển nặng và ngay lập tức chuyển sang hồi sức tích cực. Đó là một trường hợp may mắn cứu được, nhưng cũng có trường hợp đã không qua khỏi. Bởi vậy, SXHD thay đổi theo từng ngày, không lường trước được, tuyệt đối không chủ quan".

Trong bối cảnh số ca nặng tăng 6–9% tại nhiều địa phương, các bệnh viện tuyến cơ sở liên tục phải chuyển bệnh lên tuyến trên. Khi bệnh xuất hiện quanh năm, ngành y tế buộc phải duy trì giám sát dịch tễ liên tục, tổ chức truyền thông phòng bệnh, tập huấn chuyên môn và xử lý ổ dịch ngay khi phát hiện. Đội ngũ y bác sĩ cũng chịu áp lực lớn do bệnh nhân nhập viện muộn hoặc diễn tiến quá nhanh, buộc phải theo dõi gần như 24/24.

Trong bối cảnh đó, phòng bệnh vẫn là giải pháp quan trọng nhất. Các chuyên gia khuyến cáo người dân giữ vệ sinh môi trường, diệt lăng quăng, che kín vật chứa nước, ngủ mùng cả ngày lẫn đêm và phối hợp phun diệt muỗi khi có yêu cầu. Khi bị sốt, người dân cần đi khám sớm, không tự ý dùng thuốc hoặc uống theo toa cũ. Bên cạnh đó, tiêm chủng chủ động cũng là biện pháp hữu hiệu giúp giảm nguy cơ mắc và biến chứng nặng của SXHD.

Dịch SXHD tại ĐBSCL đang đặt ra thách thức lớn hơn bao giờ hết, cả trong mô hình lây lan, đối tượng mắc lẫn mức độ nặng. Trong bối cảnh bệnh không còn theo mùa và ngày càng khó lường, sự chủ động của mỗi gia đình và cộng đồng đóng vai trò quyết định trong việc giảm áp lực lên hệ thống y tế và bảo vệ sức khỏe chính mình.

Nguồn: Sức khỏe & Đời sống