Dinh dưỡng – nền tảng không thể thiếu trong điều trị ung thư

Dinh dưỡng quyết định sức bền của người bệnh ung thư

Ung thư hiện là nguyên nhân tử vong đứng thứ hai trên toàn cầu và số ca mắc mới được dự báo tiếp tục gia tăng trong nhiều thập kỷ tới. Tại Việt Nam, gánh nặng ung thư ngày càng lớn, không chỉ về chi phí điều trị mà còn ở chất lượng sống của người bệnh.

Theo các chuyên gia, một trong những vấn đề nghiêm trọng nhưng thường bị xem nhẹ là suy dinh dưỡng ở bệnh nhân ung thư. Quá trình điều trị kéo dài bằng phẫu thuật, hóa trị, xạ trị hoặc liệu pháp đích thường gây chán ăn, buồn nôn, rối loạn tiêu hóa, làm người bệnh sụt cân nhanh và suy kiệt thể lực.

Chế độ dinh dưỡng đầy đủ, cân đối và phù hợp trở thành “trụ cột” quan trọng điều trị ung thư.

Vì vậy, dinh dưỡng không chỉ là hỗ trợ mà đã trở thành trụ cột song hành cùng điều trị y học trong chăm sóc người bệnh ung thư.

Nhu cầu dinh dưỡng cần được cá thể hóa

Nhu cầu dinh dưỡng của bệnh nhân ung thư không giống nhau, phụ thuộc vào tuổi, giới, loại ung thư, giai đoạn bệnh và mức độ suy kiệt. Tuy nhiên, các khuyến nghị chung cho thấy:

• Năng lượng: 25–35 kcal/kg/ngày; người suy kiệt có thể cần 30–40 kcal/kg/ngày

• Chất đạm: 1–1,5 g/kg/ngày; với người thiếu dinh dưỡng hoặc đang điều trị tích cực cần 1,5–2 g/kg/ngày

• Chất béo: chiếm 20–30% tổng năng lượng, ưu tiên omega-3 (EPA khoảng 2 g/ngày)

• Tinh bột: 45–60% tổng năng lượng, ưu tiên carbohydrate phức hợp

• Nước: 30–40 ml/kg/ngày, điều chỉnh theo tình trạng bệnh

Bổ sung đầy đủ vitamin và khoáng chất như A, C, D, E, kẽm, selen giúp nâng cao miễn dịch, hỗ trợ phục hồi mô và giảm viêm.

Ăn đúng để tăng hiệu quả điều trị

Trong khẩu phần hằng ngày, bệnh nhân ung thư nên ưu tiên:

• Tinh bột lành mạnh: gạo, ngũ cốc nguyên hạt, khoai củ

• Chất đạm chất lượng: thịt nạc, cá, trứng, sữa, hải sản, đậu phụ

• Chất béo tốt: dầu ô liu, dầu mè, cá biển

• Rau xanh và trái cây: 400–500 g rau và 200–400 g trái cây/ngày

• Thực phẩm giàu chất chống oxy hóa: cam, bưởi, cà chua, cà rốt, súp lơ, nghệ, trà xanh

Ngược lại, người bệnh cần hạn chế đồ chiên rán, thực phẩm chế biến sẵn, đồ muối chua, đường tinh luyện, nước ngọt có gas. Tuyệt đối tránh rượu bia, thuốc lá và thực phẩm ôi mốc vì có thể làm giảm hiệu quả điều trị và tăng nguy cơ biến chứng.

Cách ăn phù hợp với thể trạng

Các chuyên gia khuyến cáo người bệnh nên chia nhỏ bữa ăn thành 4–6 bữa/ngày, chế biến món mềm, dễ tiêu, giàu năng lượng. Tùy tình trạng nhai nuốt, có thể sử dụng thức ăn đặc, sệt hoặc lỏng để bảo đảm đủ dinh dưỡng.

Việc đa dạng thực phẩm, thay thế linh hoạt các nhóm tương đương giúp người bệnh không bị ngán và duy trì khẩu phần lâu dài.

Dinh dưỡng – “liều thuốc” thầm lặng nhưng thiết yếu

Thực tế cho thấy, bệnh nhân được chăm sóc dinh dưỡng đúng cách có khả năng dung nạp điều trị tốt hơn, ít biến chứng, phục hồi nhanh và cải thiện chất lượng sống rõ rệt.

Dinh dưỡng không thay thế điều trị y học, nhưng chính là mảnh ghép then chốt giúp hoàn thiện hiệu quả điều trị ung thư. Sự đồng hành của gia đình, nhân viên y tế và chuyên gia dinh dưỡng sẽ giúp người bệnh có thêm sức mạnh trong hành trình dài chiến đấu với bệnh tật.