Cúng ông Công ông Táo: Hóa cá giấy hay thả cá chép sống?
Trao đổi với phóng viên Báo Sức khỏe và Đời sống, PGS.TS Lê Quý Đức – Nguyên Phó Viện trưởng Viện Văn hóa và Phát triển, Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh, cho rằng, cần hiểu đúng bản chất của nghi lễ ông Công ông Táo để tránh những tranh cãi không cần thiết.
Nhiều gia đình lựa chọn chỉ hóa cá giấy trong ngày lễ ông Công ông Táo. Ảnh: Bích Hà.
Theo PGS.TS Lê Quý Đức, trong kho tàng văn hóa dân gian Việt Nam, cá chép là hình ảnh mang tính biểu trưng, gắn với quan niệm "cá chép hóa rồng", thể hiện sự vượt khó, thăng hoa và là phương tiện kết nối giữa trần gian với thiên giới. Việc cúng cá chép vì thế không đơn thuần là dâng một con vật cụ thể, mà là gửi gắm ước vọng và sự thành kính của gia chủ.
"Trong lịch sử, không phải lúc nào người dân cũng có điều kiện cúng cá chép sống. Có những vùng chỉ dùng tranh vẽ, hình nhân, cá giấy. Điều quan trọng không nằm ở vật chất lễ vật, mà ở ý nghĩa biểu trưng và tấm lòng của người thực hành nghi lễ", PGS.TS Lê Quý Đức phân tích.
Từ góc nhìn này, việc chỉ cúng và hóa cá giấy không thể xem là sai phong tục, nếu gia chủ thực hiện nghi lễ một cách nghiêm túc, thành tâm.
Nhiều gia đình chọn cũng và thả cá chép thật trong lễ ông Công ông Táo. Ảnh: Pinterest.
PGS.TS Lê Quý Đức cho biết, phong tục không phải là thứ "đóng băng", mà luôn vận động, thích nghi với bối cảnh xã hội. Trong điều kiện đô thị hóa nhanh, không gian công cộng hạn chế, ao hồ bị ô nhiễm, việc thả cá chép thiếu kiểm soát thậm chí còn gây phản tác dụng.
"Có không ít trường hợp cá bị thả xuống những nguồn nước không phù hợp, cá chết ngay sau đó, hoặc người dân thả kèm túi nilon, tro vàng mã, gây ô nhiễm môi trường. Nếu xét về mặt đạo lý và văn hóa, điều đó còn đi ngược lại tinh thần nhân văn của phong tục", ông Đức nhận định.
Thị trường đồ lễ cúng ông Công, ông Táo bắt đầu nhộn nhịp. Ảnh: Đan Tâm.
Cũng theo PGS.TS Lê Quý Đức, điều cốt lõi cần được gìn giữ trong lễ cúng ông Công ông Táo không phải là hình thức lễ vật, mà là ý nghĩa tinh thần phía sau nghi lễ.
"Táo quân là biểu tượng cho nếp nhà, cho đạo lý gia đình, cho sự chứng giám những việc thiện - ác của con người trong một năm. Nghi lễ tiễn Táo quân về trời vì thế mang tính nhắc nhở con người sống có trách nhiệm hơn với gia đình và xã hội.
Từ quan điểm này, việc gia chủ lựa chọn cúng cá giấy, hoa quả, hương đăng gọn nhẹ, nhưng thực hiện trong không khí trang nghiêm, thành kính, vẫn hoàn toàn phù hợp với truyền thống. Ngược lại, nếu lễ vật đầy đủ, thậm chí cầu kỳ, nhưng làm theo kiểu hình thức, phô trương, thì cũng khó có thể nói là giữ trọn "hồn" phong tục", PGS.TS Lê Quý Đức nói.
PGS.TS Lê Quý Đức nhấn mạnh, trong đời sống hiện đại, điều quan trọng là hiểu đúng để thực hành đúng, thay vì rập khuôn hoặc chạy theo tâm lý "nhà người ta làm thế". Truyền thống không nằm ở việc phải làm y hệt cha ông, mà nằm ở việc giữ được những giá trị cốt lõi mà cha ông gửi gắm. Nếu chỉ hóa cá giấy nhưng vẫn giữ được sự thành tâm, hướng thiện và ý thức bảo vệ môi trường, thì đó vẫn là một cách tiếp nối truyền thống một cách văn minh.
Nguồn: Báo Sức khỏe và Đời sống
Tin mới
-
Hàng trăm nghìn phần mộ liệt sĩ chưa xác định được danh tính đang lặng lẽ nằm tại...22/11/2026 21:22
-
Luật sửa 6 luật lĩnh vực y tế: Cắt giảm thủ tục, tháo gỡ vướng mắc, bảo đảm quyền lợi người dân
Luật sửa đổi, bổ sung 6 luật trong lĩnh vực y tế tập trung đơn giản hóa thủ...22/11/2026 18:57 -
Quốc hội thông qua nhiều luật quan trọng liên quan đến y tế
Ngày 21/11, Quốc hội biểu quyết thông qua hàng loạt luật, nghị quyết quan trọng trước khi bế...22/11/2026 18:51 -
Số hóa dữ liệu người có công: Khi những trang hồ sơ giấy "thức giấc" trên không gian số
Hàng triệu bộ hồ sơ người có công với cách mạng vốn nằm im lìm trong các kho...22/11/2026 14:39 -
Cảnh giác với thủ đoạn khám bệnh, bán thuốc giả qua điện thoại
Dưới vỏ bọc của những doanh nghiệp chăm sóc sức khỏe hiện đại với mạng lưới chi nhánh...22/11/2026 12:32 -
Phú Thọ: Sôi nổi cuộc thi "Rung chuông vàng" tại xã Liên Châu
Sáng ngày 22/11, UBND xã Liên Châu (tỉnh Phú Thọ) đã long trọng tổ chức cuộc thi "Rung...22/11/2026 09:13 -
Bộ Y tế đề nghị xử lý hình sự vụ cơ sở "chui" tiêm thuốc không qua thăm khám ở Hà Nội
Sau phản ánh của báo chí và chỉ đạo khẩn từ Bộ Y tế, lực lượng chức năng...21/11/2026 20:00 -
Chính thức thông qua luật về hiến, ghép tạng với 29 nhóm hành vi bị nghiêm cấm
Với 29 nhóm hành vi bị nghiêm cấm, Luật mới tăng cường bảo vệ quyền lợi người hiến...21/11/2026 19:43 -
Hiểm họa từ những chiếc hộp, ống hút tái chế từ rác thải y tế
Bơm tiêm, dây truyền dịch, vỏ lọ hóa chất y tế sau khi bị tuồn ra ngoài đang...21/11/2026 13:18 -
Bệnh viện Sản Nhi Vĩnh Phúc tiếp tục tổ chức khám sức khỏe định kỳ, khám sàng lọc miễn phí cho nhân dân xã Tam Sơn
Trong 02 ngày 21 và 22/11/2026, Bệnh viện Sản Nhi Vĩnh Phúc tiếp tục triển khai chương trình...21/11/2026 12:28 -
Xã Liên Châu sôi nổi khai mạc các hoạt động hưởng ứng Ngày Văn hóa Việt Nam 24/11
Hòa chung không khí thi đua sôi nổi của toàn tỉnh hướng tới chào mừng Ngày Văn hóa...21/11/2026 10:08 -
Bộ Y tế hướng dẫn chế độ phụ cấp ưu đãi nghề cho viên chức y tế
Bộ Y tế đã có công văn hướng dẫn việc thực hiện chế độ phụ cấp ưu đãi...21/11/2026 10:31 -
Phú Thọ mở đợt cao điểm khám sức khỏe định kỳ, phấn đấu hoàn thành 100% mục tiêu năm 2026
Từ ngày 17/11 đến hết ngày 15/12/2026, tỉnh Phú Thọ triển khai đợt cao điểm “Khám đến từng...20/11/2026 13:24 -
Ngày Nhà giáo Việt Nam đặc biệt của những thầy cô giáo đang điều trị ung thư
Nhân Ngày Nhà giáo Việt Nam, Bệnh viện K tổ chức thăm hỏi, động viên và trao quà...20/11/2026 10:12






.jpg)






.jpg)

.jpg)