Chuyển đổi số y tế Bắc Ninh: Từ “đặt lịch 2 phút” đến hệ sinh thái dữ liệu phục vụ người dân

Như một thói quen mới, đến lịch tái khám hằng tháng, ông Đinh Phú Luật (thôn Đinh, xã Đại Đồng) chỉ cần mở điện thoại, chọn mục đăng ký khám trực tuyến trên trang thông tin của Trung tâm Y tế Tiên Du. Gần hai chục năm sống chung với bệnh đái tháo đường, ông từng quen cảnh dậy từ 2–3 giờ sáng để kịp lấy số. Giờ đây, chỉ mất 1–2 phút, ông biết chính xác lượt khám của mình và có thể thong thả đến cơ sở y tế đúng khung giờ.

Tại Trung tâm Y tế Tiên Du, bệnh án điện tử được triển khai từ tháng 3/2025, đi kèm quy trình tiếp đón tự động, đăng ký khám trực tuyến và vận hành theo hướng “không giấy tờ”. Ban đầu, đơn vị thử nghiệm đặt lịch trực tuyến với nhóm bệnh nhân mắc bệnh mạn tính; khi hiệu quả rõ rệt, mô hình được mở rộng cho tất cả chuyên khoa. Ước tính đến hết năm 2025, trung tâm ghi nhận khoảng 44.000 lượt đăng ký khám online, chiếm hơn 30% tổng lượt khám.

Đoàn công tác đến từ Thụy Điển tham quan mô hình bệnh án điện tử tại Bệnh viện Đa khoa Bắc Ninh số 1.

Không chỉ giảm thời gian chờ, cách làm mới còn đem lại hiệu quả kinh tế. Nhờ hạn chế in phim chụp X-quang và cắt giảm phần lớn chi phí văn phòng phẩm, đơn vị tiết kiệm gần 2 tỉ đồng mỗi năm. Khoản này được tái đầu tư cho hệ thống lưu trữ, nâng cấp thuật toán cảnh báo chỉ định cận lâm sàng, kê đơn và theo dõi quá trình điều trị—những mắt xích quan trọng để giảm sai sót, tăng an toàn cho người bệnh.

Ở tuyến tỉnh, Bệnh viện Ung bướu Bắc Ninh là điểm nhấn về chuyển đổi số chuyên sâu. Mỗi ngày, bệnh viện tiếp nhận khoảng 250–300 lượt khám ngoại trú và duy trì 400–500 bệnh nhân nội trú. Đặc thù ung bướu khiến điều trị thường kéo dài nhiều chu kỳ, yêu cầu kiểm soát chất lượng ở mức rất cao. Khi bệnh án điện tử được đưa vào vận hành, điểm đột phá nằm ở việc số hóa phác đồ nhiều chu kỳ: xây dựng thư viện phác đồ theo chuẩn của Bộ Y tế, chuẩn hóa từng bước từ kê đơn, pha chế thuốc, điều dưỡng thực hiện đến theo dõi tác dụng phụ. Hệ thống đồng thời thiết lập các tầng cảnh báo và “khóa an toàn” khi xuất hiện tình huống như liều hóa trị vượt ngưỡng, người bệnh chưa đủ điều kiện mở chu kỳ, tương tác thuốc hoặc chống chỉ định.

Từ tháng 9/2025, bệnh viện tích hợp thêm ki-ốt thông minh với phần mềm quản lý bệnh viện để người bệnh tự đăng ký khám, tra cứu bảng giá, danh sách bác sĩ, sơ đồ bệnh viện, lịch sử khám chữa bệnh và thanh toán bằng mã QR. Với nhiều người bệnh điều trị lâu năm, thay đổi dễ thấy nhất là “giảm giấy tờ, giảm quên trước quên sau”: chỉ cần căn cước công dân, quét mã là hoàn tất các bước cần thiết.

Nhân viên y tế Bênh viện Đa khoa Bắc Ninh số 1 chăm sóc bệnh nhân.

Những thay đổi ở từng cơ sở đang cộng hưởng thành bức tranh toàn ngành. Sau khi sắp xếp đơn vị hành chính, cùng lúc ổn định bộ máy, Bắc Ninh tăng tốc triển khai bệnh án điện tử. Chỉ trong thời gian ngắn, số cơ sở y tế có giường bệnh triển khai thành công bệnh án điện tử nâng lên 56 đơn vị (gồm 33 cơ sở công lập và 23 bệnh viện tư nhân), vượt kế hoạch. Hồ sơ sức khỏe điện tử đã được khởi tạo cho hơn 2,5 triệu người dân; trong đó gần 87% hồ sơ có dữ liệu liên thông. Ngành cũng vận hành các nền tảng số cốt lõi như hệ thống thông tin bệnh viện, hệ thống xét nghiệm, hệ thống chẩn đoán hình ảnh, lưu trữ và truyền tải hình ảnh và bệnh án điện tử; tích hợp dữ liệu với ứng dụng định danh điện tử; thí điểm ứng dụng trí tuệ nhân tạo hỗ trợ đọc phim X-quang phổi và hỗ trợ chẩn đoán một số nhóm bệnh.

Dù vậy, chuyển đổi số vẫn gặp “nút thắt” về hạ tầng, nhân lực và cơ chế tài chính: nhiều máy chủ đã cũ, thiếu lưu trữ dự phòng đạt chuẩn; nhân lực công nghệ thông tin mới chiếm tỷ lệ nhỏ trong toàn ngành. Định hướng đến năm 2030, Bắc Ninh đặt mục tiêu xây dựng hệ sinh thái y tế thông minh dựa trên ba trụ cột: trung tâm điều hành y tế thông minh với bảng điều khiển phân tích dữ liệu thời gian thực; phòng bệnh thông minh với sổ sức khỏe điện tử gắn định danh và bản đồ dịch tễ số; mở rộng mô hình bệnh viện không giấy tờ, triển khai lưu trữ hình ảnh dùng chung trên nền tảng đám mây và tăng ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong chẩn đoán, hỗ trợ lâm sàng.

Khi công nghệ đi vào quy trình hằng ngày - từ đặt lịch, tiếp đón, điều trị đến thanh toán - lợi ích đo được không chỉ là “nhanh hơn”, mà còn là minh bạch hơn, an toàn hơn và tiết kiệm hơn. Và điều quan trọng nhất: người dân trở thành trung tâm của một hệ thống y tế vận hành bằng dữ liệu, thay vì vận hành bằng giấy tờ.

TH