Chính sách rộng đường, thực thi vẫn tắc: Y tế cơ sở cần bước chuyển quyết liệt

Ngày 28/11/2025, thay mặt Bộ Chính trị và Ban Bí thư, đồng chí Trần Cẩm Tú ký ban hành Kết luận số 221-KL/TW về đánh giá hoạt động của hệ thống chính trị và chính quyền địa phương hai cấp. Một trong các nhiệm vụ trọng tâm là yêu cầu các tỉnh, thành phối hợp Bộ Y tế, Bộ Giáo dục và Bộ Nội vụ khẩn trương sắp xếp lại cơ sở giáo dục công lập và trạm y tế cấp xã, hoàn thành trước ngày 31/12. Đây được xem là bước then chốt nhằm củng cố nền tảng y tế cơ sở – nơi trực tiếp bảo đảm sức khỏe người dân.

Người dân đến khám tại Trạm y tế Phú Thái, thành phố Hải Phòng. (Ảnh TTXVN)

Ngày 15/11, Bộ Y tế ban hành Thông tư 43/2025/TT-BYT, xác định trạm y tế xã, phường là đơn vị sự nghiệp công lập trực thuộc UBND cấp xã, có pháp nhân, con dấu và tài khoản riêng. Các trạm sẽ xây dựng đề án vị trí việc làm gắn với phạm vi nhiệm vụ, đồng thời đóng vai trò triển khai khám sức khỏe định kỳ miễn phí toàn dân từ năm 2026. Đây là bước tiến quan trọng trong quá trình trao quyền, tăng tính chủ động cho hệ thống y tế cơ sở.

Tại TP.HCM, hiện có 168 trạm y tế với 296 điểm y tế thuộc 38 trung tâm khu vực. Từ 1/1/2026, Sở Y tế đề xuất chuyển toàn bộ 168 trạm trực thuộc UBND xã, phường, nhằm tăng hiệu quả quản lý và phục vụ người dân tốt hơn. Hà Nội cũng đã hoàn thiện điều chỉnh giấy phép cho 126 trạm y tế và hỗ trợ mở rộng chuyên môn, triển khai kỹ thuật mới trong quản lý bệnh không lây nhiễm, tiêm chủng và y học cổ truyền.

Tuy vậy, thực tế triển khai mô hình hai cấp cho thấy nhiều trạm y tế vẫn đối mặt khó khăn: nhân lực thiếu và chắp vá, cơ sở vật chất xuống cấp, trang thiết bị không đồng bộ. Đội ngũ công nghệ thông tin chưa được đào tạo chuyên sâu, phải kiêm nhiệm nhiều nhiệm vụ. Công tác đấu thầu, cung ứng thuốc ở một số nơi còn vướng quy trình và thiếu linh hoạt.

Trong bối cảnh đó, nhiều chính sách đãi ngộ mới đã được ban hành. Nghị quyết 72-NQ/TW về các giải pháp đột phá trong chăm sóc sức khỏe nhân dân mở đường cho chế độ phụ cấp ưu đãi nghề đối với cán bộ trạm y tế xã và y tế dự phòng. Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan nhấn mạnh ba yếu tố quyết định chất lượng hệ thống: nhân lực – cơ sở vật chất – tài chính. Trong đó, ưu tiên hàng đầu là phát triển nhân lực đồng bộ về số lượng và chất lượng, nhất là ở vùng sâu, vùng xa.

Theo kế hoạch, giai đoạn 2025–2030, mỗi năm sẽ điều động ít nhất 1.000 bác sĩ về trạm y tế xã làm việc có thời hạn. Đến năm 2027, mỗi trạm có 4–5 bác sĩ và đến năm 2030 sẽ đủ bác sĩ theo chức năng. Bộ Y tế cũng sẽ triển khai mạnh Đề án đào tạo bác sĩ cho y tế cơ sở, đồng thời đầu tư cơ sở vật chất, thiết bị y tế cơ bản cho 100% trạm cấp xã, đặc biệt tại khu vực khó khăn, biên giới và hải đảo.

Nhiều chuyên gia nhận định, chính sách đã mở nhưng áp lực thực thi vẫn rất lớn. Các địa phương cần phát huy vai trò của trạm y tế xã – nơi gần dân nhất, hiểu dân nhất. Khi y tế cơ sở làm tốt, người dân được chăm sóc từ đầu, giảm tải cho tuyến trên và góp phần xây dựng hệ thống y tế bền vững. Phát triển trạm y tế cấp xã đúng với vị thế đầu mối chăm sóc sức khỏe ban đầu sẽ là bước then chốt để tiến tới mục tiêu “sức khỏe cho mọi người”.

Nguồn: Báo Nhân Dân