Chăm sóc trẻ sinh non: Cần sự đồng hành liên tục để trẻ phát triển toàn diện

Hơn 100.000 trẻ sinh non mỗi năm tại Việt Nam

Theo thông tin từ Cục Bà mẹ và Trẻ em (Bộ Y tế), mỗi năm Việt Nam có hơn 100.000 trẻ sinh non. Trên thế giới, cứ 10 trẻ chào đời thì có 1 trẻ sinh non. Tại Việt Nam, trẻ đẻ non và nhẹ cân chiếm khoảng 19% mô hình bệnh tật ở trẻ sơ sinh, đồng thời là nguyên nhân của trên 50% số trường hợp tử vong sơ sinh.

Ngay sau khi chào đời, trẻ sinh non cần được đánh giá tình trạng sức khỏe và chăm sóc phù hợp với tuổi thai, cân nặng và khả năng thích nghi.

Sinh non là tình trạng trẻ chào đời trước khi hoàn thành 37 tuần thai. Do các cơ quan, đặc biệt là phổi, não, hệ tiêu hóa và hệ miễn dịch chưa phát triển đầy đủ, trẻ có nguy cơ gặp các vấn đề như suy hô hấp, nhiễm khuẩn, rối loạn thân nhiệt, hạ đường huyết, vàng da và khó khăn trong nuôi dưỡng. Nguy cơ biến chứng thường cao hơn ở trẻ có tuổi thai càng nhỏ, cân nặng khi sinh càng thấp. Những năm gần đây, năng lực chăm sóc và điều trị trẻ sơ sinh tại các bệnh viện chuyên khoa sản, nhi đã từng bước được nâng cao. Nhiều kỹ thuật hồi sức cấp cứu sơ sinh, điều trị và nuôi dưỡng trẻ sinh non, nhẹ cân được triển khai; nhiều trường hợp trẻ có cân nặng khi sinh dưới 500 gram đã được cứu sống. Tuy nhiên, công tác chăm sóc trẻ sinh non vẫn còn khó khăn, nhất là tại các địa bàn miền núi, vùng sâu, vùng xa, nơi nhân lực, cơ sở hạ tầng và trang thiết bị y tế còn hạn chế.

Chăm sóc trẻ sinh non cần bắt đầu từ thai kỳ

Dự phòng sinh non là giải pháp quan trọng nhằm giảm nguy cơ biến chứng và tử vong ở trẻ sơ sinh. Phụ nữ mang thai cần được quản lý thai nghén, khám thai định kỳ theo hướng dẫn của nhân viên y tế để theo dõi sức khỏe mẹ và thai nhi, phát hiện sớm các yếu tố nguy cơ và có biện pháp can thiệp phù hợp. Thai phụ cần duy trì chế độ dinh dưỡng đầy đủ, nghỉ ngơi hợp lý, tránh lao động quá sức, không hút thuốc lá, không sử dụng rượu bia và các chất kích thích. Những bệnh lý trong thai kỳ cần được phát hiện, theo dõi và điều trị theo chỉ định của bác sĩ. Khi xuất hiện các dấu hiệu như đau bụng từng cơn, gò tử cung bất thường, ra máu âm đạo hoặc ra dịch nghi ngờ nước ối trước 37 tuần thai, thai phụ cần đến cơ sở y tế để được thăm khám kịp thời, không tự ý sử dụng thuốc hoặc trì hoãn việc đi khám.

Bảo đảm dinh dưỡng và chăm sóc thiết yếu cho trẻ sau sinh

Ngay sau khi chào đời, trẻ sinh non cần được đánh giá tình trạng sức khỏe và chăm sóc phù hợp với tuổi thai, cân nặng và khả năng thích nghi. Tùy từng trường hợp, trẻ có thể cần hỗ trợ hô hấp, duy trì thân nhiệt, kiểm soát đường huyết, phòng ngừa nhiễm khuẩn và hỗ trợ dinh dưỡng tại đơn vị sơ sinh hoặc hồi sức sơ sinh. Sữa mẹ là nguồn dinh dưỡng được ưu tiên đối với trẻ sinh non, giúp cung cấp các dưỡng chất cần thiết và hỗ trợ bảo vệ trẻ trước nguy cơ nhiễm khuẩn. Người mẹ nên được nhân viên y tế hướng dẫn cách cho trẻ bú trực tiếp hoặc vắt, bảo quản và sử dụng sữa mẹ khi trẻ chưa thể bú. Với trẻ cần bổ sung dinh dưỡng đặc biệt, việc lựa chọn loại sữa, lượng ăn và phương pháp nuôi dưỡng cần tuân thủ chỉ định của bác sĩ.

Phương pháp chăm sóc Kangaroo (KMC), với hình thức tiếp xúc da kề da giữa trẻ và người chăm sóc, cũng có vai trò quan trọng đối với trẻ sinh non. Phương pháp này giúp trẻ duy trì thân nhiệt, hỗ trợ ổn định nhịp tim, nhịp thở, tạo điều kiện thuận lợi cho việc nuôi con bằng sữa mẹ và tăng sự gắn kết giữa cha mẹ với trẻ. Gia đình cần được nhân viên y tế hướng dẫn thực hiện phù hợp với tình trạng sức khỏe của trẻ. Bên cạnh đó, cần bảo đảm vệ sinh tay trước khi tiếp xúc và chăm sóc trẻ; giữ môi trường sống sạch sẽ, hạn chế người đang mắc bệnh truyền nhiễm tiếp xúc gần với trẻ. Không tự ý sử dụng thuốc, sản phẩm bổ sung dinh dưỡng hoặc áp dụng các biện pháp chăm sóc chưa được nhân viên y tế hướng dẫn.

Theo dõi liên tục sau xuất viện để phát hiện sớm bất thường

Trẻ sinh non không chỉ cần được chăm sóc tích cực trong thời gian nằm viện mà còn cần được theo dõi lâu dài sau khi xuất viện. Cha mẹ cần đưa trẻ tái khám đúng lịch để đánh giá cân nặng, chiều dài, vòng đầu, tình trạng dinh dưỡng và sự phát triển vận động, nhận thức. Tùy tình trạng của từng trẻ, bác sĩ có thể chỉ định kiểm tra thính lực, thị lực, hô hấp hoặc các vấn đề sức khỏe khác. Gia đình cần chú ý những biểu hiện bất thường như trẻ bú kém, bỏ bú, tăng cân chậm, thở nhanh hoặc khó thở, tím tái, sốt hoặc hạ thân nhiệt, li bì, co giật. Khi xuất hiện các dấu hiệu này, cần đưa trẻ đến cơ sở y tế để được kiểm tra, xử trí kịp thời. Việc chăm sóc trẻ sinh non cần có sự phối hợp giữa bệnh viện chuyên khoa sản, nhi, cơ sở y tế tuyến dưới, y tế cơ sở và gia đình. Sự kết nối liên tục giúp trẻ được theo dõi sức khỏe, tư vấn dinh dưỡng và phát hiện sớm các vấn đề về phát triển, hạn chế nguy cơ bỏ sót những bất thường sau khi trẻ xuất viện.

Hưởng ứng Ngày Thế giới vì trẻ sinh non, mỗi gia đình cần chủ động chăm sóc sức khỏe trong thai kỳ, thực hiện đúng hướng dẫn chăm sóc trẻ sau sinh và đưa trẻ đi khám định kỳ. Các cơ sở y tế, tổ chức và cộng đồng cần cùng chung tay hỗ trợ các gia đình có trẻ sinh non, cả về chuyên môn, vật chất và tinh thần. Sự chăm sóc kịp thời, liên tục và toàn diện sẽ góp phần bảo vệ sức khỏe, tạo cơ hội để mỗi trẻ sinh non được lớn lên khỏe mạnh và phát triển tốt nhất.

Theo Sở Y tế Hà Nội