Bảo vệ người dân từ y tế cơ sở, bảo đảm công bằng trong tiếp cận y tế

Luật Phòng bệnh vừa được Quốc hội thông qua được đánh giá là nền tảng quan trọng để Việt Nam chuyển mạnh sang mô hình y tế hiện đại, lấy phòng bệnh làm trung tâm và bảo vệ sức khỏe toàn dân một cách bền vững.

Luật Phòng bệnh được thông qua là nền tảng quan trọng để Việt Nam có chiến lược "Tiêm chủng cho mọi người" bảo vệ người Việt.

Theo ông Trần Đắc Phu, nguyên Cục trưởng Cục Y tế dự phòng (Bộ Y tế), điểm tiến bộ nổi bật của Luật là bao trùm cả bệnh truyền nhiễm và không lây nhiễm như ung thư, rối loạn sức khỏe tâm thần, dinh dưỡng, đồng thời gắn phòng bệnh với các yếu tố môi trường, an toàn thực phẩm và sức khỏe nghề nghiệp. Điều này giúp lấp đầy khoảng trống pháp lý trong chăm sóc sức khỏe suốt vòng đời người dân.

Luật đặt trọng tâm vào phòng bệnh từ sớm và từ xa, thông qua khám sức khỏe định kỳ, phát hiện sớm bệnh mạn tính, giám sát yếu tố nguy cơ và tiêm chủng đầy đủ. Cách tiếp cận này góp phần giảm mắc bệnh, giảm nhập viện và giảm gánh nặng cho hệ thống y tế.

Một điểm mới quan trọng là đưa tiêm chủng chủ động vào luật. Theo TS.BS Dương Chí Nam, Phó Cục trưởng Cục Phòng bệnh, tiêm chủng không chỉ được triển khai khi có dịch mà còn được thực hiện chủ động khi có nguy cơ, giúp lấp khoảng trống miễn dịch trong cộng đồng. Luật cũng mở rộng khái niệm tiêm chủng, bao gồm cả vaccine và sinh phẩm y tế, tạo cơ sở pháp lý để phòng ngừa nhiều bệnh nguy hiểm hơn.

Bên cạnh bệnh truyền nhiễm, Luật Phòng bệnh lần đầu tiên đề cập rõ vai trò phòng ngừa bệnh không lây nhiễm, dinh dưỡng học đường và sức khỏe tâm thần – những vấn đề ngày càng gia tăng trong bối cảnh già hóa dân số. Đặc biệt, luật ưu tiên các nhóm yếu thế như người nghèo, vùng sâu vùng xa, người có nguy cơ cao, góp phần bảo đảm công bằng trong tiếp cận dịch vụ y tế.

Luật cũng quy định tăng ngân sách cho y tế dự phòng và thành lập Quỹ Phòng bệnh, giúp Nhà nước chủ động nguồn lực, thay vì để hệ thống dự phòng gặp khó khăn như trước. Đây được xem là bước đột phá để củng cố y tế cơ sở và nâng cao năng lực phòng bệnh lâu dài.

Các chuyên gia nhận định, nếu được triển khai hiệu quả bằng các nghị định, thông tư và truyền thông phù hợp, Luật Phòng bệnh sẽ giúp người dân khỏe hơn, hệ thống bệnh viện giảm tải và xã hội giảm chi phí y tế. Đây là đạo luật mang ý nghĩa chiến lược, đặt nền móng cho mục tiêu “Tiêm chủng cho mọi người – phòng bệnh từ sớm, bảo vệ cả cuộc đời”.

TH