Ám ảnh bệnh nan y – cảnh báo rối loạn lo âu bệnh tật

Trong lúc chờ kết quả xét nghiệm tại Bệnh viện Đại học Y Hà Nội, ông V.T.H. (65 tuổi, ở Hải Phòng) cho biết, khoảng 5 năm nay, hầu như tháng nào vợ ông cũng đi khám vì các triệu chứng như hắt hơi, đau đầu, mệt mỏi, khó ngủ. Dù bác sĩ kết luận chỉ là vấn đề sức khỏe nhẹ, bà vẫn lo lắng và thường yêu cầu đi khám ở các bệnh viện lớn tại Hà Nội. Chỉ khi nhận được kết luận của các chuyên gia, bà mới tạm yên tâm trở lại cuộc sống bình thường.

Một trường hợp khác được ghi nhận tại Viện Sức khỏe Tâm thần (Bệnh viện Bạch Mai) là nam bệnh nhân 27 tuổi, làm công nhân, luôn tin rằng mình mắc bệnh hiểm nghèo dù các kết quả kiểm tra đều bình thường. Người bệnh bắt đầu xuất hiện cảm giác khó thở, nặng tức ngực sau áp lực công việc. Dù đã chụp X-quang phổi, đo chức năng hô hấp, nội soi và nhiều xét nghiệm khác, tất cả đều trong giới hạn bình thường nhưng người bệnh vẫn không tin vào kết quả chẩn đoán.

Theo BS Phạm Thanh Tùng - Viện Sức khỏe Tâm thần, sự lo lắng quá mức khiến người bệnh liên tục đi khám ở nhiều cơ sở y tế khác nhau. Tình trạng này kéo dài nhiều tháng, khiến người bệnh suy giảm năng lượng làm việc, xuất hiện các suy nghĩ tiêu cực và phải điều trị nội trú gần 40 ngày mới ổn định tâm lý.

Các chuyên gia cho biết, rối loạn lo âu bệnh tật là một dạng rối loạn tâm thần đặc trưng bởi sự lo lắng quá mức về việc mắc hoặc sẽ mắc bệnh nghiêm trọng, dù các kết quả khám và xét nghiệm đều bình thường. Bệnh thường khởi phát ở độ tuổi 20 – 30 nhưng có thể gặp ở mọi lứa tuổi và có xu hướng gia tăng trong những năm gần đây.

Người mắc rối loạn này thường có những biểu hiện điển hình như liên tục kiểm tra cơ thể, đo huyết áp, quan sát các dấu hiệu nhỏ trên da hoặc dành nhiều thời gian tra cứu thông tin bệnh tật trên internet. Một số người thường xuyên đi khám để tìm kiếm sự trấn an, trong khi số khác lại né tránh thăm khám vì sợ phát hiện bệnh nặng.

BSCKII. Vũ Thị Lan - Viện sức khỏe Tâm Thần cho biết, nguyên nhân của rối loạn lo âu bệnh tật thường là sự kết hợp của nhiều yếu tố, bao gồm yếu tố sinh học, tâm lý và môi trường xã hội. Những người có tính cách cầu toàn, dễ lo lắng hoặc từng trải qua sang chấn tâm lý như người thân mắc bệnh nặng thường có nguy cơ cao hơn. Ngoài ra, việc tiếp xúc quá nhiều thông tin y khoa chưa được kiểm chứng trên internet cũng có thể làm gia tăng nỗi sợ bệnh tật.

Trên thực tế, nỗi lo kéo dài có thể kích hoạt hệ thần kinh tự chủ, gây ra nhiều triệu chứng cơ thể như tim đập nhanh, đau đầu, đau dạ dày, rối loạn giấc ngủ. Những biểu hiện này khiến người bệnh càng tin rằng mình đang mắc bệnh nặng, tạo thành vòng luẩn quẩn giữa lo âu và các triệu chứng cơ thể.

Các bác sĩ cũng ghi nhận không ít trường hợp người bệnh hoặc người thân liên tục đi khám tại nhiều bệnh viện dù các kết quả đều cho thấy sức khỏe bình thường. Có những gia đình phải đưa người thân đi khám nhiều lần trong tháng vì chỉ cần một dấu hiệu nhỏ như ho, đau đầu hay mệt mỏi cũng khiến người bệnh nghĩ mình mắc bệnh nghiêm trọng.

TS.BS Nguyễn Văn Dũng – nguyên Phó Viện trưởng Viện Sức khỏe Tâm thần (Bệnh viện Bạch Mai) cho biết, nhiều trường hợp rối loạn lo âu liên quan đến stress kéo dài và thường đi kèm với rối loạn cảm xúc, đặc biệt là trầm cảm. Những rối loạn này có thể gây ra các biểu hiện ở tim mạch, tiêu hóa hoặc giấc ngủ như hồi hộp, rối loạn tiêu hóa, mất ngủ… khiến người bệnh càng tin rằng mình đang mắc bệnh lý nghiêm trọng.

Theo các chuyên gia, nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời, rối loạn lo âu bệnh tật có thể ảnh hưởng lớn đến chất lượng cuộc sống, làm suy giảm khả năng làm việc, gây căng thẳng trong các mối quan hệ gia đình và xã hội, đồng thời khiến người bệnh tốn kém chi phí y tế không cần thiết.

Các bác sĩ khuyến cáo, khi một người có những lo lắng dai dẳng về bệnh tật kéo dài nhiều tháng dù đã được bác sĩ khẳng định không có tổn thương thực thể, cần nghĩ tới khả năng mắc rối loạn lo âu bệnh tật và nên thăm khám tại chuyên khoa tâm thần. Điều trị thường kết hợp thuốc, liệu pháp tâm lý và điều chỉnh lối sống, giúp người bệnh dần kiểm soát được nỗi lo và trở lại cuộc sống bình thường.