Xu hướng mới trong điều trị ung thư: Kết hợp AI và y học cổ truyền

Tầm soát sớm để giảm tử vong do ung thư

Ngày 15/5, Bệnh viện Ung Bướu TPHCM tổ chức Hội nghị Khoa học Kỹ thuật năm 2026 với chủ đề "Tiếp cận chăm sóc toàn diện cho bệnh nhân ung thư trong thời đại mới".

Hội nghị quy tụ khoảng 500 đại biểu cùng nhiều chuyên gia ung thư trong và ngoài nước đến từ Malaysia, Singapore, Hồng Kông và các bệnh viện chuyên khoa lớn trên cả nước như Bệnh viện K, Bệnh viện Ung Bướu Hà Nội, Bệnh viện Trung ương Huế, Bệnh viện Ung Bướu Đà Nẵng, Bệnh viện Ung Bướu Cần Thơ…

Theo TS.BS. Diệp Bảo Tuấn – Giám đốc Bệnh viện Ung Bướu TPHCM - Trưởng Ban tổ chức hội nghị, dù tỷ lệ mắc mới ung thư của Việt Nam chưa ở mức cao so với thế giới, nhưng tỷ lệ tử vong vẫn còn đáng lo ngại.

TS.BS. Diệp Bảo Tuấn – Giám đốc Bệnh viện Ung Bướu TPHCM, Trưởng Ban tổ chức hội nghị.

Ông dẫn số liệu ghi nhận ung thư toàn cầu năm 2022 được công bố năm 2024 cho thấy thực trạng này phần lớn đến từ việc người bệnh phát hiện bệnh quá muộn.

"Một nghiên cứu năm 2016 cho thấy có từ 50-80% bệnh nhân ung thư đến bệnh viện ở giai đoạn 3 hoặc giai đoạn 4. Khi bệnh phát hiện trễ thì điều trị kém hiệu quả hơn, tỷ lệ tử vong cũng cao hơn" - TS.BS. Diệp Bảo Tuấn chia sẻ.

Theo ông, xu hướng hiện nay của ngành y tế là chuyển mạnh từ điều trị sang phòng ngừa và tầm soát phát hiện sớm. Việc phát hiện bệnh ở giai đoạn đầu không chỉ nâng hiệu quả điều trị mà còn giúp giảm chi phí cho người bệnh và xã hội.

TS.BS. Diệp Bảo Tuấn cho rằng ung thư "không chừa một ai", vì vậy mọi người đều nên khám sức khỏe định kỳ hằng năm. Tuy nhiên, một số nhóm nguy cơ cao cần được ưu tiên tầm soát sát sao hơn như người hút thuốc lá nhiều, sống trong môi trường ô nhiễm hoặc có người thân mắc ung thư.

"Hiện bệnh viện đang phối hợp cùng ngành y tế Thành phố xây dựng các phác đồ tầm soát phù hợp theo từng độ tuổi, giới tính và nhóm nguy cơ để làm chuẩn tham khảo cho các cơ sở y tế" - TS Tuấn nói.

Bên cạnh tầm soát, thay đổi lối sống vẫn là biện pháp dự phòng quan trọng. Theo TS.BS. Diệp Bảo Tuấn, khoảng 2/3 nguyên nhân ung thư liên quan đến môi trường sống và hoàn toàn có thể phòng ngừa.

Các khuyến cáo được đưa ra gồm không hút thuốc lá, hạn chế rượu bia, duy trì cân nặng hợp lý, tập thể dục thường xuyên, ăn uống điều độ và hạn chế thực phẩm lên men, muối mặn hoặc bảo quản lâu ngày.

AI giúp bác sĩ lập kế hoạch xạ trị trong vài phút

Một trong những nội dung được quan tâm tại hội nghị năm nay là ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong điều trị ung thư.

Theo TS.BS. Diệp Bảo Tuấn, AI đang hỗ trợ rất mạnh cho ngành y tế nhờ khả năng phân tích dữ liệu lớn nhanh và hạn chế sai sót chủ quan.

Hiện Bệnh viện Ung Bướu TPHCM đã ứng dụng AI trong nhiều lĩnh vực như lập kế hoạch xạ trị, đọc CT phổi phát hiện nốt bất thường và phân tích các đột biến gene liên quan đến điều trị đích.

Quang cảnh hội nghị.

"Trước đây, một bác sĩ xạ trị có thể mất khoảng 4 giờ để lập kế hoạch xạ trị cho một bệnh nhân, nhưng với AI chỉ mất khoảng 2 phút, thậm chí độ chính xác còn cao hơn" - TS.BS. Diệp Bảo Tuấn cho biết.

Ngoài ra, AI còn hỗ trợ phát hiện các chỉ điểm sinh học và đột biến gene trong một số bệnh ung thư như ung thư vú, ung thư phổi, ung thư dạ dày để lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp hơn cho từng người bệnh.

Theo lãnh đạo bệnh viện, trong giai đoạn đầu, các phần mềm AI chủ yếu được phát triển từ nước ngoài rồi áp dụng vào môi trường Việt Nam. Tuy nhiên, tương lai có thể hướng tới khai thác dữ liệu lớn của chính người Việt để tạo ra các hệ thống AI phù hợp hơn với thực tế trong nước.

Ông cũng nhìn nhận AI đặc biệt hữu ích trong bối cảnh nhiều bệnh viện tuyến cuối đang quá tải bệnh nhân.

"AI không thay thế bác sĩ nhưng sẽ là công cụ hỗ trợ rất mạnh giúp tăng tốc độ xử lý, giảm áp lực và nâng độ chính xác trong chẩn đoán, điều trị" - ông nói.

Theo ban tổ chức, hội nghị năm nay có riêng một phiên chuyên đề về AI với sự tham gia của các chuyên gia công nghệ và y tế nhằm định hướng ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong ung thư học thời gian tới.

Vai trò hỗ trợ của y học cổ truyền

Bên cạnh công nghệ hiện đại, xu hướng kết hợp y học cổ truyền trong chăm sóc bệnh nhân ung thư cũng được đề cập tại hội nghị.

TS.BS. Diệp Bảo Tuấn cho biết hiện chưa có công trình khoa học đủ cơ sở khẳng định y học cổ truyền có thể điều trị khỏi ung thư. Tuy nhiên, các phương pháp này có thể hỗ trợ nâng thể trạng, tăng miễn dịch và giảm tác dụng phụ trong quá trình điều trị.

Năm 2025, Bệnh viện Ung Bướu TPHCM đã phát triển khoa Phục hồi chức năng - Y học cổ truyền với định hướng phối hợp điều trị hỗ trợ cho bệnh nhân ung thư từ giai đoạn đầu đến chăm sóc cuối đời.

Hiện bệnh viện đang áp dụng một số kỹ thuật như châm cứu, xoa bóp, bấm huyệt, các bài thuốc hỗ trợ nhằm cải thiện sức khỏe và giảm tác dụng phụ do hóa trị, xạ trị gây ra.

Theo TS.BS. Diệp Bảo Tuấn, nhu cầu điều trị kết hợp y học cổ truyền ở bệnh nhân ung thư là rất lớn. Một nghiên cứu thực hiện năm 2025 tại bệnh viện cho thấy khoảng 76% bệnh nhân có nhu cầu sử dụng các phương pháp này.

Tuy nhiên, ông cảnh báo người bệnh không nên bỏ điều trị hiện đại để chạy theo các bài thuốc truyền miệng chưa được kiểm chứng.

"Người bệnh nên tìm đến các cơ sở được cấp phép, tránh tốn kém vào những bài thuốc không rõ hiệu quả và cũng không nên vất vả đi tìm những 'thần y' chưa được kiểm chứng" - ông khuyến cáo.

Tại TPHCM, người bệnh có nhu cầu điều trị hỗ trợ bằng y học cổ truyền có thể đến khoa Phục hồi chức năng - Y học cổ truyền của Bệnh viện Ung Bướu TPHCM, Bệnh viện Y học cổ truyền TPHCM hoặc Bệnh viện Đại học Y Dược TPHCM để được tư vấn đúng chuyên môn.

Ngoài nội dung chuyên môn, TS.BS. Diệp Bảo Tuấn cũng cho biết ngành y tế đang kỳ vọng dự thảo mở rộng danh mục thuốc bảo hiểm y tế sẽ giúp thêm nhiều thuốc ung thư mới được chi trả từ 50-70%.

"Đây là tín hiệu rất đáng mừng vì sẽ giúp bệnh nhân tiếp cận các liệu pháp mới dễ dàng hơn, đồng thời bác sĩ cũng mạnh dạn hơn trong chỉ định điều trị" - ông nói.

Theo Sức khoẻ và Đời sống