Ngày 17/12/2025, Bộ Y tế – cơ quan thường trực của Ban Chỉ đạo Quốc gia về Dân số và Phát triển – tổ chức Lễ kỷ niệm Ngày Dân số Việt Nam (26/12) năm 2025 với sự tham dự của lãnh đạo các bộ, ngành Trung ương, đại diện các địa phương và tổ chức quốc tế.
Thứ trưởng Bộ Y tế Đỗ Xuân Tuyên phát biểu chỉ đạo tại Hội nghị sáng ngày 17/12.
Phát biểu tại sự kiện, Thứ trưởng Bộ Y tế Đỗ Xuân Tuyên cho biết, năm 2025 đánh dấu một giai đoạn chuyển mình quan trọng của công tác dân số. Đảng và Nhà nước tiếp tục dành sự quan tâm lớn với việc ban hành nhiều chủ trương, chính sách quan trọng, tạo nền tảng pháp lý cho giai đoạn phát triển mới.
Trong đó, nổi bật là Kết luận số 149-KL/TW của Bộ Chính trị về tiếp tục đẩy mạnh thực hiện Nghị quyết 21-NQ/TW; Quốc hội thông qua Luật Dân số và Chương trình mục tiêu quốc gia về chăm sóc sức khỏe, dân số và phát triển giai đoạn 2026–2035. Nghị quyết 72-NQ/TW của Bộ Chính trị về tăng cường bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân cũng được xem là trụ cột quan trọng gắn dân số với phát triển bền vững.
Theo báo cáo của Cục Dân số (Bộ Y tế), năm 2025, tuổi thọ trung bình của người Việt Nam ước đạt 74,7 tuổi, vượt mục tiêu đề ra. Kết quả này phản ánh những nỗ lực bền bỉ của ngành y tế trong việc mở rộng tiếp cận dịch vụ chăm sóc sức khỏe, phòng chống bệnh tật và nâng cao điều kiện sống của người dân.
Cùng với tuổi thọ tăng, nhiều chỉ số sức khỏe cộng đồng tiếp tục được cải thiện; mạng lưới dịch vụ y tế cơ sở từng bước được củng cố; chuyển đổi số trong quản lý dân số, sức khỏe sinh sản và kế hoạch hóa gia đình bắt đầu mang lại hiệu quả thực chất.
Tuy nhiên, tuổi thọ tăng nhanh cũng đặt ra yêu cầu cấp thiết về chăm sóc người cao tuổi, quản lý bệnh mạn tính và bảo đảm an sinh xã hội trong bối cảnh cơ cấu dân số đang thay đổi mạnh mẽ.
Bên cạnh những kết quả tích cực, Thứ trưởng Đỗ Xuân Tuyên thẳng thắn chỉ ra rằng công tác dân số đang đối mặt với nhiều thách thức nghiêm trọng, trong đó nổi bật nhất là mức sinh giảm sâu dưới mức sinh thay thế.
Năm 2025, tổng tỷ suất sinh của Việt Nam chỉ đạt 1,93 con/phụ nữ, thấp hơn mức sinh thay thế và có xu hướng tiếp tục giảm. Tình trạng sinh ít con, sinh muộn hoặc không sinh con ngày càng phổ biến, đặc biệt tại các đô thị, khu công nghiệp và các vùng kinh tế phát triển.
Nguyên nhân được xác định đến từ áp lực kinh tế, chi phí nuôi dạy con tăng cao, thay đổi quan niệm về hôn nhân – gia đình, cùng với việc thiếu các chính sách hỗ trợ đủ mạnh và bền vững. Nhiều địa phương đã triển khai các giải pháp khuyến sinh, song chủ yếu mới dừng ở mức thí điểm, chưa tạo được chuyển biến rõ nét.
Song song với mức sinh thấp, Việt Nam đang bước vào giai đoạn già hóa dân số với tốc độ nhanh. Tỷ lệ người cao tuổi tăng mạnh trong khi hệ thống dịch vụ chăm sóc, điều dưỡng, phục hồi chức năng và an sinh xã hội cho người già vẫn còn hạn chế.
Nhiều địa phương thiếu mô hình chăm sóc người cao tuổi phù hợp; đội ngũ nhân lực chuyên ngành lão khoa còn mỏng; dịch vụ chăm sóc dài hạn chưa đáp ứng được nhu cầu ngày càng gia tăng. Đây được xem là bài toán lớn đối với hệ thống y tế và chính sách xã hội trong những năm tới.
Một thách thức khác là tình trạng mất cân bằng giới tính khi sinh. Năm 2025, tỷ số giới tính khi sinh của Việt Nam duy trì ở mức 111 bé trai/100 bé gái – đạt chỉ tiêu kế hoạch nhưng vẫn cao hơn nhiều so với mức cân bằng tự nhiên.
Tình trạng này kéo dài có nguy cơ gây ra những hệ lụy xã hội nghiêm trọng trong tương lai như thiếu nữ giới trong độ tuổi kết hôn, gia tăng bất bình đẳng giới và các vấn đề xã hội phức tạp khác.
Trước yêu cầu mới, lãnh đạo Bộ Y tế nhấn mạnh nhiệm vụ trọng tâm là khẩn trương hoàn thiện thể chế và chuẩn bị triển khai Luật Dân số, dự kiến có hiệu lực từ ngày 1/7/2026.
Bộ Y tế được giao chủ trì xây dựng các nghị định, thông tư hướng dẫn, bảo đảm hoàn thành trước ngày 15/5/2026. Đồng thời, Ban Chỉ đạo Quốc gia về Dân số và Phát triển sẽ được kiện toàn; mô hình tổ chức bộ máy công tác dân số theo chính quyền địa phương hai cấp cần sớm ổn định.
Ngành dân số cũng được yêu cầu đẩy mạnh chuyển đổi số, xây dựng cơ sở dữ liệu dân số thống nhất, tăng cường nghiên cứu, dự báo xu hướng mức sinh và già hóa dân số để phục vụ hoạch định chính sách dài hạn.
Định hướng công tác dân số năm 2026 được xác định rõ: khuyến khích sinh đủ hai con, từng bước đưa mức sinh trở lại mức sinh thay thế; giảm mất cân bằng giới tính khi sinh; đồng thời nâng cao chất lượng dân số.
Các giải pháp khuyến sinh sẽ gắn với chính sách nhà ở, y tế, giáo dục, việc làm và an sinh xã hội nhằm giảm áp lực cho các cặp vợ chồng trẻ. Song song đó, ngành dân số tiếp tục mở rộng tư vấn tiền hôn nhân, tầm soát trước sinh – sơ sinh và chăm sóc sức khỏe người cao tuổi.
Trong bối cảnh Việt Nam đang đối mặt đồng thời với nhiều thách thức nhân khẩu học, công tác dân số đòi hỏi cách tiếp cận toàn diện, dài hạn và linh hoạt hơn, gắn chặt với chiến lược phát triển bền vững của đất nước.
Tổng hợp
https://tapchidieuduong.vn/tuoi-tho-nguoi-viet-dat-747-tuoi-ap-luc-kep-tu-muc-sinh-thap-va-gia-hoa-dan-so-7195.html
Link bài gốc Lấy link.png "Học cách sống khỏe của người Nhật: Cần phù hợp, tránh rập khuôn")
