Phú Thọ: Phát triển nông nghiệp gắn với du lịch trải nghiệm

Từ chuỗi sản xuất tuần hoàn đến những sản phẩm nông nghiệp giá trị cao

Thành lập từ năm 2009, HTX Nấm Tam Đảo là một trong những đơn vị tiên phong ứng dụng công nghệ cao vào sản xuất đông trùng hạ thảo. Năm 2019, HTX nuôi cấy thành công chủng nấm đông trùng hạ thảo Cordyceps militaris, từng bước làm chủ quy trình sản xuất và phát triển các sản phẩm có giá trị gia tăng.

Anh Nguyễn Quốc Huy (thứ 3 từ trái sang) - Giám đốc HTX Nấm Tam Đảo giới thiệu sản phẩm đông trùng hạ thảo.

Hiện mỗi năm HTX sản xuất hơn 15 tấn đông trùng hạ thảo tươi. Tuy nhiên, thay vì chỉ tập trung mở rộng sản lượng, HTX xác định hướng phát triển lâu dài là xây dựng một hệ sinh thái nông nghiệp trong đó các khâu sản xuất, chế biến và tiêu thụ có sự liên kết, hỗ trợ lẫn nhau.

Mô hình trồng dâu, nuôi tằm được hình thành và trở thành một mắt xích quan trọng trong chuỗi sản xuất. Những vùng dâu dưới chân núi Tam Đảo vừa cung cấp thức ăn cho tằm, vừa tạo vùng nguyên liệu ổn định cho chuỗi liên kết. Tơ tằm được phát triển thành các sản phẩm khăn lụa; nhộng tằm tiếp tục được sử dụng làm nguồn nguyên liệu phục vụ nuôi cấy đông trùng hạ thảo.

Không dừng lại ở đó, phân tằm và các phụ phẩm sau quá trình sản xuất được xử lý thành phân hữu cơ, quay trở lại phục vụ vùng dâu và cây trồng. Việc tận dụng các nguồn phụ phẩm giúp giảm lãng phí tài nguyên, hạn chế chất thải, giảm chi phí đầu vào và nâng cao hiệu quả sử dụng trong toàn bộ chuỗi sản xuất.

Từ tư duy sản xuất khép kín, HTX từng bước hình thành mạng lưới liên kết với các hộ dân trồng dâu, nuôi tằm. Hiện HTX có 10 thành viên chính thức và khoảng 70 hộ liên kết tại nhiều địa phương, tạo việc làm ổn định cho hơn 150 lao động.

HTX Nấm Tam Đảo đang phát triển vùng trồng dâu nuôi tằm quy mô lớn tại các tỉnh Lào Cai, Phú Thọ và Tuyên Quang.

Người dân tham gia liên kết được hỗ trợ giống, chuyển giao kỹ thuật, hướng dẫn quy trình sản xuất an toàn và bao tiêu sản phẩm. Qua đó, HTX vừa chủ động được nguồn nguyên liệu, vừa tạo điều kiện để người dân yên tâm đầu tư sản xuất và gắn bó lâu dài với chuỗi giá trị.

Anh Nguyễn Đức Quyết, xã Tiên Lữ, tỉnh Phú Thọ, một trong những hộ liên kết trồng dâu, nuôi tằm với HTX, cho biết gia đình anh đang trồng khoảng một mẫu dâu tằm.

“Gia đình tôi được HTX hỗ trợ giống, hướng dẫn kỹ thuật và bao tiêu toàn bộ sản phẩm nên rất yên tâm sản xuất. Khi đầu ra được bảo đảm, người dân có thêm động lực để đầu tư và gắn bó với nghề”, anh Quyết chia sẻ.

Từ nguồn nguyên liệu trong chuỗi liên kết, HTX tiếp tục đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ, đầu tư chế biến sâu để nâng cao giá trị sản phẩm. Bên cạnh đông trùng hạ thảo tươi, nhiều sản phẩm được phát triển như đông trùng hạ thảo sấy thăng hoa, bột nano đông trùng hạ thảo, trà thảo mộc đông trùng hạ thảo, khăn lụa tơ tằm Âu Cơ cùng các sản phẩm chăm sóc sức khỏe và quà tặng.

Đến nay, HTX có 10 sản phẩm đạt tiêu chuẩn OCOP 3 và 4 sao, cùng 2 sản phẩm được chứng nhận sản phẩm công nghiệp nông thôn tiêu biểu khu vực phía Bắc.

Mỗi sản phẩm không chỉ được nâng cao giá trị bằng công nghệ mà còn được chú trọng về mẫu mã, tiêu chuẩn chất lượng, truy xuất nguồn gốc và xây dựng thương hiệu. Đây là nền tảng để HTX từng bước mở rộng thị trường và chuyển từ bán nguyên liệu sang bán các sản phẩm có hàm lượng chế biến, thương hiệu và giá trị gia tăng cao hơn.

Đưa du lịch vào chuỗi giá trị nông nghiệp

Cùng với sản xuất và chế biến, HTX Nấm Tam Đảo đang mở rộng không gian phát triển bằng việc đưa du lịch trải nghiệm trở thành một phần của chuỗi giá trị.

Từ những vùng dâu, khu nuôi tằm đến phòng nuôi cấy đông trùng hạ thảo và khu trưng bày sản phẩm, HTX từng bước hình thành không gian để du khách có thể trực tiếp tìm hiểu về quá trình sản xuất nông nghiệp, trải nghiệm các công đoạn và khám phá những sản phẩm được tạo ra từ chính hệ sinh thái này.

Du khách đến đây có thể tham gia các hoạt động như hái dâu, cho tằm ăn, tìm hiểu quy trình ươm tơ, tham quan khu nuôi cấy đông trùng hạ thảo, tìm hiểu quá trình chế biến và thưởng thức các sản phẩm đặc trưng.

Mô hình du lịch trải nghiệm nông nghiệp tuần hoàn tại Farm Nấm Tam Đảo giúp nâng cao giá trị gia tăng cho nông sản, vừa bảo vệ môi trường sinh thái bền vững.

Điểm khác biệt của cách làm này là du lịch không đứng bên ngoài sản xuất mà được đưa vào ngay trong chuỗi giá trị. Người dân vẫn là chủ thể sản xuất nhưng đồng thời có thể trở thành người giới thiệu, hướng dẫn du khách trải nghiệm nghề, chia sẻ kiến thức và câu chuyện phía sau mỗi sản phẩm.

Một dấu mốc cho hướng đi này là ngày 11/7, Hội Nông dân tỉnh Phú Thọ tổ chức gắn biển và triển khai xây dựng mô hình điểm “Nông dân làm du lịch văn hóa bản địa gắn với nông nghiệp sinh thái” tại HTX Nấm Tam Đảo.

Đây là mô hình điểm đầu tiên được triển khai trên địa bàn tỉnh nhằm cụ thể hóa chủ trương phát triển du lịch nông nghiệp, du lịch cộng đồng gắn với bảo tồn văn hóa bản địa và xây dựng nông thôn mới.

Tại chương trình, các đại biểu tham quan khu sản xuất nấm, khu trải nghiệm và không gian trưng bày sản phẩm của HTX; tìm hiểu quy trình sản xuất, các sản phẩm OCOP, sản phẩm chế biến từ nấm và định hướng phát triển du lịch trải nghiệm gắn với hệ sinh thái nông nghiệp.

Việc lựa chọn HTX Nấm Tam Đảo để xây dựng mô hình điểm cũng cho thấy những điều kiện sẵn có của HTX trong phát triển du lịch nông nghiệp. Không chỉ có sản phẩm đặc trưng, HTX còn có quá trình tổ chức sản xuất, vùng nguyên liệu, các hộ liên kết và không gian sinh thái để hình thành những hoạt động trải nghiệm phù hợp.

HTX Nấm Tam Đảo thường xuyên đón nhiều đoàn khách đến tham quan, trải nghiệm và mua sắm.

Chị Nguyễn Phương Anh, du khách đến từ Hà Nội, cho biết điều khiến chị ấn tượng là được tận mắt chứng kiến quy trình sản xuất.

“Không chỉ được xem sản phẩm, tôi còn được hiểu sản phẩm được tạo ra như thế nào. Khi biết được công sức và công nghệ phía sau mỗi sản phẩm, tôi cảm thấy tin tưởng hơn và sẵn sàng lựa chọn sản phẩm của HTX”, chị Phương Anh chia sẻ.

Theo anh Nguyễn Quốc Huy, Giám đốc HTX Nấm Tam Đảo, mục tiêu của HTX là xây dựng mô hình nông nghiệp đa giá trị, trong đó sản xuất tuần hoàn là nền tảng, liên kết sản xuất là động lực, chế biến sâu là giải pháp gia tăng giá trị, còn du lịch trải nghiệm là kênh quảng bá thương hiệu và mở rộng thị trường.

“Chúng tôi không đặt mục tiêu chỉ tạo ra nhiều sản phẩm hơn mà hướng đến tạo ra nhiều giá trị hơn trên cùng một đơn vị sản xuất. Khi người dân tham gia chuỗi liên kết, HTX đầu tư chế biến sâu, sản phẩm có thương hiệu và du khách trực tiếp trải nghiệm thì giá trị của nông nghiệp sẽ được nhân lên nhiều lần”, anh Huy cho biết.

Theo hướng này, một chuyến tham quan không chỉ tạo doanh thu từ dịch vụ mà còn mở thêm cơ hội tiêu thụ nông sản. Du khách sau khi trực tiếp trải nghiệm có thể trở thành người tiêu dùng, đồng thời lan tỏa câu chuyện về sản phẩm đến cộng đồng.

Đây cũng là cách HTX xây dựng thương hiệu dựa trên trải nghiệm thực tế thay vì chỉ quảng bá sản phẩm qua các kênh truyền thống. Khi người tiêu dùng tận mắt nhìn thấy vùng nguyên liệu, quy trình sản xuất và gặp gỡ những người trực tiếp làm ra sản phẩm, giá trị của nông sản được nâng lên bằng cả chất lượng và niềm tin.

Việc triển khai mô hình “Nông dân làm du lịch văn hóa bản địa gắn với nông nghiệp sinh thái” vì vậy không chỉ bổ sung một hoạt động mới cho HTX mà còn mở rộng không gian giá trị của nông nghiệp. Từ một diện tích sản xuất có thể đồng thời tạo ra nông sản, sản phẩm chế biến, dịch vụ trải nghiệm và giá trị quảng bá thương hiệu.

Trong bối cảnh nông nghiệp đang chuyển mạnh từ tư duy sản xuất sang tư duy kinh tế, mô hình của HTX Nấm Tam Đảo cho thấy hướng đi mới trong khai thác các nguồn lực nông thôn. Nông nghiệp không chỉ tạo ra sản phẩm để bán mà còn có thể tạo ra trải nghiệm, câu chuyện và những giá trị văn hóa, sinh thái gắn với vùng đất.

Từ chuỗi sản xuất tuần hoàn đến chế biến sâu, từ liên kết với nông dân đến phát triển du lịch trải nghiệm, HTX Nấm Tam Đảo đang từng bước hình thành một hệ sinh thái nông nghiệp đa giá trị. Đây là hướng đi không chỉ giúp nâng cao giá trị nông sản mà còn tạo thêm sinh kế, tăng thu nhập cho người dân và góp phần quảng bá hình ảnh vùng đất Tam Đảo.

Nếu tiếp tục được đầu tư đồng bộ về hạ tầng, xây dựng sản phẩm trải nghiệm, nâng cao kỹ năng làm du lịch và kết nối với các đơn vị lữ hành, mô hình này có thể trở thành một điểm nhấn của du lịch nông nghiệp, góp phần đưa những giá trị của sản xuất xanh, nông nghiệp tuần hoàn và văn hóa bản địa đến gần hơn với du khách.