Lộ trình khám sức khỏe định kỳ miễn phí từ năm 2026: Ai được ưu tiên trước?

Chính sách khám sức khỏe định kỳ miễn phí được kỳ vọng tạo một “cú chuyển” quan trọng: thay vì đợi bệnh nặng mới điều trị, hệ thống y tế sẽ chủ động phát hiện sớm – can thiệp sớm – quản lý lâu dài ngay tại cộng đồng. Nhu cầu này càng cấp thiết khi các bệnh không lây nhiễm như tăng huyết áp, đái tháo đường, tim mạch… đang gia tăng, nhiều trường hợp chỉ được phát hiện khi đã có biến chứng.

Từ năm nay người dân sẽ được khám sức khỏe định kỳ và sàng lọc miễn phí ít nhất mỗi năm một lần 

Thực tế tại các đô thị lớn cho thấy lợi ích rõ ràng của tầm soát chủ động. Chẳng hạn, chương trình khám sức khỏe cho người cao tuổi tại TP.HCM thời gian qua đã phát hiện tỷ lệ đáng kể người mắc hoặc nghi ngờ mắc tăng huyết áp, đái tháo đường; trong đó có nhiều trường hợp “mới” – tức trước đó chưa từng được chẩn đoán. Đây là cơ sở để đưa người bệnh vào quản lý tại y tế cơ sở, giảm nguy cơ biến chứng và giảm tải tuyến trên.

Năm 2026: ưu tiên nhóm yếu thế, không gián đoạn chương trình đang có

Theo định hướng kế hoạch triển khai, năm 2026 sẽ ưu tiên tổ chức khám sức khỏe định kỳ cho các nhóm:

• Người cao tuổi

• Người có công

• Hộ nghèo, cận nghèo

• Trẻ em dưới 6 tuổi

Các nhóm đã được khám theo quy định/ chương trình hiện hành sẽ tiếp tục duy trì nhằm bảo đảm tính liên tục, tránh “đứt gãy” dịch vụ.

Đại diện cơ quan quản lý cũng nhấn mạnh việc triển khai sẽ theo lộ trình, không “dồn cục” trong một năm, vì quy mô dân số lớn và năng lực tuyến cơ sở cần được củng cố dần (nhân lực, trang thiết bị, kinh phí).

Khám ở đâu, khám những gì và lưu kết quả thế nào?

Trước mắt, hoạt động khám định kỳ miễn phí dự kiến triển khai chủ yếu tại trạm y tế xã/phường – nơi gần dân nhất. Tuy nhiên, để bảo đảm chất lượng, tuyến xã sẽ được hỗ trợ chuyên môn, nhân lực và thiết bị từ tuyến trên, tổ chức khám theo đợt, vừa phục vụ người dân vừa tăng cường chuyển giao kỹ thuật.

Người dân khám chữa bệnh tại Trạm Y tế phường Bình Lợi Trung (TP.HCM)

Gói khám miễn phí được xây dựng trên nền các quy định hiện hành, tập trung vào khám – sàng lọc cơ bản, gồm các chuyên khoa phổ biến như:

• Tai – mũi – họng, răng – hàm – mặt, mắt, da liễu

• Hô hấp, nội tổng quát
  Kèm theo các xét nghiệm/cận lâm sàng phù hợp theo độ tuổi và yếu tố nguy cơ (ví dụ: xét nghiệm máu, sinh hóa, điện tim, siêu âm, X-quang…). Chỉ định cụ thể do bác sĩ quyết định để đúng mục tiêu sàng lọc và tránh lạm dụng.

Một điểm then chốt là kết quả khám sẽ được cập nhật vào sổ sức khỏe điện tử, tích hợp với nền tảng số (dự kiến gồm VNeID), giúp người dân tra cứu thuận tiện, đồng thời hạn chế trùng lặp khi đi khám ở nhiều nơi.

Bài toán nguồn lực: khoảng 300.000 đồng/người, làm theo lộ trình

Ước tính chi phí khám trung bình khoảng 300.000 đồng/người. Với nhóm dân số rất lớn (không thuộc nhóm lao động đã được doanh nghiệp chi trả khám định kỳ theo luật), tổng nhu cầu kinh phí có thể lên đến hàng chục nghìn tỉ đồng mỗi năm. Vì vậy, năm 2026 được xác định là năm “khởi động có trọng tâm”: ưu tiên nhóm yếu thế, triển khai từng bước, đồng thời huy động linh hoạt nhiều nguồn (ngân sách, quỹ bảo hiểm y tế, địa phương, doanh nghiệp…) để bảo đảm tính bền vững.

Về lâu dài, nếu tổ chức tốt, khám sức khỏe định kỳ miễn phí không chỉ là “phúc lợi”, mà còn là một chiến lược y tế công: dân khỏe hơn – phát hiện bệnh sớm hơn – điều trị ít tốn kém hơn – bệnh viện đỡ quá tải hơn.

TH (Tuổi trẻ)